I SA/Wa 3158/21

WyrokWSA w Warszawie2022-04-08

Skład orzekający: Joanna Skiba, Monika Sawa, Iwona Ścieszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość Skarbu Państwa, faktycznie władana przez przedsiębiorstwo państwowe (PKP) na dzień 27 maja 1990 r., ale bez formalnego tytułu prawnego (decyzji lub umowy o oddanie w zarząd/użytkowanie), podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych?
Ratio decidendi
Nieruchomość Skarbu Państwa, która w dniu 27 maja 1990 r. była faktycznie władana przez przedsiębiorstwo państwowe (PKP) jako teren kolejowy, ale bez formalnego tytułu prawnego (decyzji lub umowy o oddanie w zarząd/użytkowanie), podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz gminy. Brak formalnego tytułu prawnego oznacza, że nieruchomość ta 'należała' do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, co wyłączało możliwość jej niepodlegania komunalizacji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która stwierdziła nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] własności nieruchomości Skarbu Państwa, wcześniej zarządzanej przez przedsiębiorstwo państwowe PKP. Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia, uznając, że PKP miało prawo zarządu. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody, stwierdzając nabycie przez gminę. Spółka PKP S.A. wniosła skargę do WSA, kwestionując ustalenia organów co do braku tytułu prawnego do nieruchomości i podnosząc, że grunty te były w jej posiadaniu z mocy prawa.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , , , , po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę. Prezydent Miasta [...] przedłożył Wojewodzie [...] (dalej: Wojewoda) dokumentację inwentaryzacyjną mienia ogólnonarodowego obejmującą nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] i ul. [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], uregulowaną w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w [...] - [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, wnosząc jednocześnie o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej: ustawa komunalizacyjna). Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2019 r., na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto [...] prawa własności powyższej nieruchomości Skarbu Państwa. Organ podkreślił, że nieruchomość ta przynależała do majątku [...], o czym świadczy wyciąg z księgi inwentarzowej środków trwałych z [...] lutego 1988 r. dla torów zasadniczych oraz archiwalny wypis z ewidencji gruntów na dzień 27 maja 1990 r. W ocenie Wojewody, [...] legitymowały się w dniu 27 maja 1990 r. prawem zarządu do tej nieruchomości, co wyklucza możliwość komunalizacji z mocy prawa. Zarząd do tej nieruchomości wynikał z ustawy, ze swej istoty bowiem [...] (podobnie jak [...], Telegraf i Telefon) było przedsiębiorstwem państwowym wykonującym zadania o charakterze ogólnokrajowym (art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej). Na skutek odwołania Gminy Miasto [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] października 2021 r., działając na podstawie art. 18 ust. 2 i 4 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), uchyliła w całości decyzję Wojewody [...] i stwierdziła nieodpłatne nabycie, z mocy prawa, na rzecz Gminy Miasto [...], opisanego wyżej mienia Skarbu Państwa. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że rolą organu w sprawach komunalizacji mienia jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. W dalszej kolejności, organ pierwszej instancji powinien ustalić czy nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 11-12 ustawy komunalizacyjnej. Komisja podkreśliła, że bezsporne jest w niniejszej sprawie, że opisana na wstępie nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, co potwierdza księga wieczysta prowadzona dla tej nieruchomości przez Sąd Rejonowy [...] w [...] – [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Zgodnie z archiwalnym wypisem z rejestru gruntów na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Kolejną kwestią wymagającą ustalenia jest, czy przedmiotowe mienie w dniu 27 maja 1990 r. należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. W tym zakresie Komisja przywołała art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm., dalej: ustawa g.g.w.n.) oraz art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1988 r. Nr 26, poz. 183, ze zm.), podkreślając, że sam fakt gospodarowania mieniem stosownie do obowiązujących regulacji przez gminę (radę narodową) świadczy co do zasady o należeniu tego mienia do gminy (rady narodowej). Z powyższymi regulacjami koresponduje art. 38 ust. 2 ustawy g.g.w.n., zgodnie z którym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Analogiczne regulacje dotyczące obowiązku formalnego przekazania terenu państwowego m.in. przedsiębiorstwom państwowym w prawną formę władania zwaną zarządem (użytkowaniem) występowały również we wcześniejszym stanie prawnym (por. art. 3 ust. 1 i 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, czy też art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych). Komisja podkreśliła, że kwestia legitymowania się prawem do nieruchomości Skarbu Państwa była przedmiotem uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16, oraz z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17, w których przyjęto, że władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo musi być udokumentowane w formie decyzji organu administracji publicznej, na mocy której uzyskało grunt państwowy w zarząd albo umową, zawartą za zezwoleniem organu, o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umową o nabyciu nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika, ażeby w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz spółki [...] S.A., a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Żadnego z tytułów prawnych wskazanych w ww. art. 38 ustawy g.g.w.n. nie przedstawiono. Faktyczne władanie mieniem nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację, która w trybie ww. przepisu ustawy komunalizacyjnej następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., tym bardziej, że wydana decyzja komunalizacyjna ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółka [...] S.A., reprezentowana przez radcę prawnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r. pomimo tego, iż przedmiotowa decyzja powinna zostać utrzymana w mocy; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 k.p.a. oraz 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego, zastosowanie legalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, że prawo zarządu [...] w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, jak również brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do treści dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu dowodom tym organ odmówił mocy dowodowej; 3. naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ustawy komunalizacyjnej poprzez uznanie, że z powyższych przepisów wynika, iż do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarczające jest ustalenie, że dana nieruchomość nie była objęta prawem zarządu państwowej jednostki organizacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten warunkuje wydanie decyzji komunalizacyjnej ustaleniem, że dana nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego; 4. naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej w zw. z art. 80 ustawy g.g.w.n., poprzez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie ustawy g.g.w.n. znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa; 5. naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej w zw. z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 26, poz. 138, ze zm.) w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 981, ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe [...] gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji [...] w dniu wejścia w życie ustawy o PP PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w toku jego dalszej działalności; 6. naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej w zw. z art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (Dz. U. Nr 84, poz. 948, ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji, jak również błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki komunalizacji, wyłączające zastosowanie ww. przepisów. Wskazując na powyższe Spółka [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Pełnomocnik skarżącej Spółki wywodził, że przyjmowanie, iż grunty w stosunku do których skarżąca nie legitymuje się dokumentem wykazującym prawo do zarządu nieruchomością, innym niż dokumenty, stanowiące materiał dowodowy w niniejszej sprawie, jest rażąco błędne. Skoro bowiem grunty skarżącej z mocy prawa znajdowały się właśnie w jej zarządzie, to nie można przyjmować, że jednocześnie były one zarządzane przez terenowe organy administracji państwowej. Ponadto, przepisy ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji [...] dobitnie świadczą, iż ustawodawca przewidział, że przedsiębiorstwo [...] posiada grunty Skarbu Państwa, nie legitymując się dokumentami potwierdzającymi tytuł prawny i wyłącza te grunty spod komunalizacji. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie tej skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W pierwszej kolejności Sąd przyjął, że skarżącej Spółce przysługuje legitymacja skargowa wywodzona z przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, z uwagi na materialne podstawy chroniące jej interes prawny. Podkreślić trzeba, że komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) dokonywana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej dotyczy z jednej strony Skarbu Państwa, z drugiej zaś właściwej gminy nabywającej mienie. Przepis art. 5 ust. 1 wyznacza więc zasadniczy zakres podmiotowy postępowania w przedmiocie komunalizacji z mocy prawa. Należy jednak zwrócić uwagę, że źródeł interesu prawnego w sprawach o komunalizację mienia Skarbu Państwa z mocy prawa nie można ograniczać do powołanego przepisu zwłaszcza, gdy chodzi o złożone stany prawne wynikające z przekształceń dotyczących mienia Skarbu Państwa (np. uwłaszczenie). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd uwzględnił, że – jak wynika z akt sprawy – skarżąca Spółka, na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...], uzyskała prawo użytkowania wieczystego działek o nr ewid. [...] z obrębu [...]. W rzeczywistości więc, wobec konkurencyjności uwłaszczenia i komunalizacji, każde rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu komunalizacyjnym wywiera wpływ na sferę praw i obowiązków Spółki, jako podmiotu uwłaszczonego na przedmiotowym gruncie. Przechodząc zatem do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. W świetle powyższego unormowania, warunkiem stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości jest ustalenie, czy nieruchomość taka w dniu 27 maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. O przynależności mienia do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego decydowała treść art. 6 ust. 1 ustawy g.g.w.n., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Zgodnie z tym przepisem, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Należy zatem przyjąć, że nieruchomości, które nie zostały przez terenowy organ administracji państwowej rozdysponowane w sposób tam określony, "należały" do tego organu niezależnie od tego, jaki podmiot faktycznie władał danym mieniem. Przynależność mienia państwowego należy rozumieć w sensie prawnym, jako posiadanie określonego tytułu prawnego, nie wystarczy więc powołanie się na okoliczności faktyczne, choćby w postaci zajęcia gruntu infrastrukturą techniczną przez inny podmiot. Z kolei art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej wyłączał spod komunalizacji składniki mienia ogólnonarodowego, które należały do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim. Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 11 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej. Rada Ministrów w dniu 9 lipca 1990 r. wydała rozporządzenie w sprawie wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlegało komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301), ale [...] w tym wykazie nie zostało ujęte. W tych warunkach niezbędną stała się ocena przynależności mienia państwowego do Spółki [...] w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalilzacyjnej. Uwzględniając powyższe, za nieruchomość "nienależącą" do terenowego organu administracji państwowej można zatem uznać tylko taką nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej. W tym czasie ustanowienie zarządu wymagało stosownej formy prawnej, tj. decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ustawy g.g.w.n. W przypadku braku takiej decyzji lub umowy odnoszącej się do konkretnej nieruchomości trzeba przyjąć, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej. Zatem, jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do innego podmiotu tylko w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż podmiot ten nie legitymował się odpowiednim tytułem prawnym do tego mienia, to dane mienie było objęte komunalizacją z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że nieruchomość ozn. w ewidencji gruntów jako działki nr [...] pozostawała własnością Skarbu Państwa, co wynika z prowadzonej Księgi wieczystej. Z wpisów w rejestrze gruntów wynika dodatkowo, że władającym przedmiotową nieruchomością o ustalonym użytku "Tk" – tereny kolejowe, były [...]. W toku postępowania komunalizacyjnego Spółka [...] wywodziła, że nieruchomość była zajęta pod infrastrukturę kolejową linii nr [...], jako część stacji kolejowej [...], na działce znajdują się tory stacyjne oraz tory bocznicowe, w tym przyległy pas gruntu stanowiący teren ochronny służący prawidłowej eksploatacji linii. Przedłożyła archiwalne wypisy z rejestru gruntów, sporządzone na dzień 27 maja 1990 r., które pozostają w zgodzie z aktualnymi wypisami. Wywodziła przy tym, że zarząd do powyższej nieruchomości wynika z samego prawa, w szczególności z przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312). W ocenie Sądu, trafnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że [...] S.A. nie przedstawiły dowodu wskazującego na posiadanie prawa zarządu do spornej nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, czyli w dniu 27 maja 1990 r. Fakt zajęcia nieruchomości pod infrastrukturę kolejową nie jest wystarczający dla przyjęcia, że we wskazanej dacie Spółka sprawowała zarząd przedmiotową nieruchomością. O istnieniu zarządu lub użytkowania można mówić jedynie wówczas, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje indywidualny akt administracyjny jednoznacznie potwierdzający fakt ustanowienia tych instytucji (art. 38 ust. 2 ustawy g.g.w.n.). Jest to stanowisko utrwalone już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, potwierdzone uchwałami podjętymi w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16 i z dnia 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17, w których przesądzono, że "pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191, ze zm.)". Wobec tego w niniejszej sprawie brak tytułu prawnego do przedmiotowych działek, uzasadniał komunalizację nieruchomości ex lege, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Tym samym brak wykazania oddania w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości przed dniem 27 maja 1990 r., skutkuje przyjęciem zarządzania jej przez właściwy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Jeszcze raz należy podkreślić, że jedynie istniejący po stronie [...] tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego względu nie podlegałaby komunalizacji z mocy prawa (tak też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03). W świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotny jest zatem stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wejścia w życie tej ustawy. Oznacza to, że rozważania na tle kolejnych uregulowań dotyczących [...] nie mogą mieć znaczenia prawnego, o ile Spółka nie wykaże negatywnej przesłanki do komunalizacji nieruchomości. Przesłanką taką może być wyłącznie tytuł prawnorzeczowy, przysługujący przedsiębiorstwu [...] do przedmiotowej nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Jak już wyjaśniono pojęcie "należy do" odwołuje się bowiem bezsprzecznie do aspektu prawnorzeczowego. Z uwagi na argumentację skargi podkreślić trzeba, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej pod względem systemowym był powiązany z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy g.g.w.n., który przewidywał domniemanie prawne, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Zatem wobec niewykazania przez [...] tytułu prawnego w postaci prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości niepotrzebne było, jak tego żąda [...], wykazanie, że prawo to przysługuje Gminie Miastu [...]. Zaskarżona decyzja nie została również wydana z naruszeniem przepisów postępowania wymienionych w skardze. Zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. było procesową konsekwencją dokonania prawidłowej interpretacji prawa materialnego, co wyklucza przyjęcie, że doszło do naruszenia tego przepisu. Należycie zaś ustalony przez organ stan faktyczny nie pozwala Sądowi przychylić się do argumentów skargi wywodzonych wobec podniesionego zarzutu naruszenia art. 7, art. 8, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Należy przychylić do stwierdzenia organu, że przedłożone przez Spółkę dokumenty nie dowodzą, by przedmiotowa nieruchomość na dzień 27 maja 1990 r. została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz przedsiębiorstwa państwowego [...]. Organ zbadał wszechstronnie przedmiotową sprawę, następnie w sposób pełny, logiczny i przekonujący uzasadnił decyzję. Skarżąca nie przedstawiła zaś jakichkolwiek dowodów pozwalających na wysnucie wniosków odmiennych niż te, które poczynił organ odwoławczy. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło