I SA/Wa 320/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. B. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ulicy [...] w W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta S.) z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w sprawie przyznania w miesiącu [...] 2007 r. zasiłku celowego na zakup [...] w wysokości [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że J. S. wystąpiła o przyznanie w miesiącu [...] zasiłku celowego na zakup [...] w wysokości [...] zł. Organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2007 r. przyznał wnioskowane świadczenie w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu zajętego stanowiska podniósł, że wysokość przyznawanej pomocy jest uzależniona od aktualnej sytuacji życiowej i materialnej osoby ubiegającej się o tę pomoc, zasadności zgłoszonych potrzeb oraz wysokości posiadanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej środków finansowych i możliwości. Organ wyjaśnił, że na miesiąc [...] dysponował na zasiłki celowe kwotą [...] zł zaś o ten rodzaj pomocy ubiegało się [...] rodzin. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem J. S. złożyła odwołanie, które organ odwoławczy uznał - ze względu na ochronę interesów strony, która nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2004 r. sygn. akt II SA 1669/03, publ. Palestra 2005/3-4/265) - za złożone w terminie. W jego uzasadnieniu podniosła, że wysokość przyznanego zasiłku celowego jest symboliczna i w żaden sposób nie wystarczy na pokrycie kosztów [...]. Odwołująca się stwierdziła, że [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej cechuje [...]. Wskazała, że nieudzielenie jej dostatecznej pomocy spowodowało, że znalazła się w bardzo trudnej sytuacji bytowej: [...]. Odwołująca opisała również swoją obecną sytuację zdrowotną i życiową, i uznała, że organ winien jej podać informacje dotyczące ilości osób korzystających z pomocy ośrodka w S., ilości osób korzystających z pomocy ośrodka, które: wymagają [...], a przede wszystkim odwołująca się chciałaby uzyskać dane o ilości osób, które otrzymują zasiłki celowe na [...] oraz wysokości udzielonej im pomocy, a także ze względu na jakie [...] została im ta pomoc przyznana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpatrując odwołanie stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że J. S. oprócz stałych świadczeń w postaci zasiłku stałego i zasiłku [...] w miesiącu [...] przyznana została pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł na [...] oraz zasiłek celowy na [...] w wysokości [...] zł, a także zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup [...]. Organ odwoławczy powołując się na art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. wyjaśnił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że wszystkie jej żądania i oczekiwania muszą być spełnione. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie również interesy innych osób, będących w trudnej sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe, jakimi dysponował w [...] 2007 r. Podano, że budżet na zasiłki celowe wynosił kwotę [...] zł, zaś z pomocy korzysta [...] gospodarstw. Ponadto na terenie działania Ośrodka mieszka wiele osób, w tym całych rodzin, które z uwagi na sytuację materialną kwalifikują się do uzyskania takiej pomocy. Kolegium podkreśliło, że odwołująca [...] otrzymuje świadczenia pieniężne ze środków pomocy społecznej w postaci zasiłków: [...], a także zasiłków celowych i pomocy finansowej na [...]. Organ II instancji podkreślił, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki i możliwości osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest natomiast zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (uzupełnioną pismami z dnia [...] marca oraz [...] lipca 2008 r.) złożyła J. S.. W uzasadnieniu skarżąca opisała swoją trudną sytuację życiową, materialną oraz schorzenia, na które cierpi. Jest osobą [...]. [...]. {...]. Wszystkie pieniądze jest zmuszona przeznaczyć na codzienny zakup [...]. Organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę ani stanu zdrowia, ani sytuacji bytowej skarżącej. Zdaniem skarżącej w S. [...]. Skarżąca podkreśliła, że nie otrzymała żadnej pomocy na zakup [...] w wysokości [...] zł. Stwierdziła, że jest osobą [...] i utrzymuje się [...]. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną, orzekającą merytorycznie o celowości przyznania w określonej wysokości zasiłku w indywidualnej sprawie. Ocena kontrolowanych decyzji w postępowaniu sądowym dokonywana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd bada jedynie, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i przyznały pomoc w formie zasiłku celowego w oparciu o właściwie zinterpretowane przepisy art. 39 ustawy o pomocy społecznej Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 przywołanej ustawy z dnia 12 marca 2004 r., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Artykuł 39 ust. 1 i 2 tej ustawy stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba może go otrzymać. Należy podkreślić, że fakt przyznania jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje w szczególności prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Ośrodki pomocy społecznej dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń zawsze w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Z uwagi na fakt, że decyzja dotycząca zasiłku celowego nie jest decyzją tzw. "związaną", spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa precyzyjnie określonych przesłanek ustawowych nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanej stronie pomocy pieniężnej (jej wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależniony jest nie tylko od sytuacji materialnej strony, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 przywołanej ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z analizy akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie organ w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącą prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły, że zasiłek celowy został przyznany skarżącej w niższej niż wnioskowana wysokości. Organy administracji publicznej obu instancji poddały ocenie wszystkie istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności, warunkujące przyznanie zasiłku celowego. Kwestionowana zaś decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego, jakie ustawa zakreśla organom. W sytuacji bowiem, gdy organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącej, z drugiej zaś własne możliwości finansowe uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącej pomocy we wnioskowanej wysokości w miesiącu [...], to decyzji takiej nie można zarzucić niezgodności z prawem. W ocenie Sądu roszczenia skarżącej wynikają z jej głębokiego przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej, ze względu na posiadane przez nią [...], mają jej zapewnić zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być [...]. Z takim poglądem nie można się jednak zgodzić, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej. Podkreślić należy, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżąca objęta jest udzielaną [...] pomocą społeczną. Potwierdza to znajdujące się w aktach administracyjnych zestawienie świadczeń wypłaconych skarżącej w okresie od stycznia do dnia [...] 2007 r., z którego wynika, że przez [...] miesięcy skarżącej wypłacono ze środków pomocy społecznej łącznie kwotę [...] zł, czyli średnio kwotę [...] zł, która to kwota jest wyższa, jak podnosi organ i instancji, niż [...] uzyskiwana na tym terenie. Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach poniesionej pomocy prawnej udzielonej z urzędu znajduje uzasadnienie w § 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.).