I SA/Wa 320/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-24
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Emilia Lewandowska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo stwierdził nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, uwzględniając przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy administracji nie zebrały i nie oceniły w sposób należyty materiału dowodowego. W szczególności nie udokumentowano jednoznacznie stanu zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną oraz faktu władania nią przez gminę w dniu 31 grudnia 1998 r., co jest kluczowe dla zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasto Ł. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (torowisko) z dniem 1 stycznia 1999 r. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie własności. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym brak należytego zebrania i oceny dowodów.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...]. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. sprawy ze skargi J. M., J. M., W. K. i M. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących: J. M., J. M., W. K. i M. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. M., działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. M., W. K. i M. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].09.2012 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z dniem 1.01.1999 r. z mocy prawa przez Gminę Miasto Ł. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonej w Ł., obręb [...] - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].09.2012 r.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 13.08.2004 r. Zarząd Dróg i Transportu w Ł. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z dniem 1.01.1999 r. z mocy prawa przez Gminę Miasto Ł. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, ul. [...], stanowiącej torowisko.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego. 2006 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Gminę Miasto Ł. własności przedmiotowej części nieruchomości. Organ prowadzący postępowanie uznał, iż nie wszystkie przesłanki wymienione w art. 73 ww. ustawy zostały spełnione, ponieważ przedmiotowa część nieruchomości w tym dniu stanowiła własność Skarbu Państwa. Powyższe potwierdza wyrok Sądu Rejonowego[...].
Odwołanie od ww. decyzji do Ministra Transportu i Budownictwa złożył Prezydent Miasta Ł.
Organ II instancji orzekł, iż mając na uwadze ww. wyrok z dnia 26 lipca 2002 r. posiadający klauzulę wykonalności, należy uznać iż Skarb Państwa nie nabył skutecznie własności przedmiotowej części nieruchomości. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] Minister Transportu i Budownictwa uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Gminę Miasto Ł. własności przedmiotowej części nieruchomości.
Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. odwołanie złożył J. M. - działający w imieniu własnym i jako pełnomocnik J. M., W. K. i M. K.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ II instancji wskazał na konieczność ustalenia kręgu osób będących współwłaścicielami nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., tj. uzyskania wszystkich postanowień sądów po byłych właścicielach i ich kolejnych spadkobiercach oraz przytoczenia konkretnych faktów stanowiących potwierdzenie władztwa publicznoprawnego sprawowanego na przedmiotowej nieruchomości.
Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Gminę Miasto Ł. własności części nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (gminną - ul. [...]), położonej w Ł.
Od powyższej decyzji odwołanie ponownie złożył Pan J. M.
Następnie Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do rozpoznania przez organ I instancji, wskazując na konieczność zebrania stosownej dokumentacji geodezyjnej odnoszącej się do prawidłowego oznaczenia przedmiotu sprawy oraz na potrzebę ustalenia czy grunt znajdujący się pomiędzy jezdnią ul. [...] a torowiskiem stanowił część drogi.
Na podstawie dokonanych ustaleń, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Gminę Miasto Ł. prawa własności części nieruchomości zajętej pod drogę publiczna, położonej w Ł., w obrębie [...].
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. po raz kolejny złożył J. M.
Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury ponownie uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do rozpoznania przez Wojewodę [...]. Organ II instancji przekazując sprawę organowi wojewódzkiemu do rozpatrzenia zwrócił uwagę na konieczność przeprowadzenia postępowania mającego na celu wydzielenie części działki nr [...] zajętej w dniu 31 grudnia 1998 r. pod torowisko.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].09.2012r., nr [...] stwierdził nabycie z dniem 1.01.1999 r. z mocy prawa przez Gminę Miasto Ł. prawa własności w/w nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]
Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].09.2012 r. odwołanie wniósł J. M., działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. M., W. K. i M. K.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. M. i innych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...].09.2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872) uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31.12.1998 r. następujących przesłanek:
- zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną,
- pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego,
- braku przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego.
Z ustaleń organu wynika, że w dniu 31.12.1998 r. nieruchomość położona w Ł., oznaczona jako działka nr [...], stanowiła własność J. M., W. K. i M. K.
Aktem notarialnym z dnia [...].02.2003 r. Rep. [...] J. M. nabył prawo własności do przedmiotowej nieruchomości.
Działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...].
Zatem w dniu 31.12.1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego.
Ulica [...] na podstawie uchwały nr [...] w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich i gminnych na terenie województwa [...] (Dz. Urz.[...]), została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Z dniem 1.01.1999 r. droga ta, w oparciu o art. 103 ust. 2 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stała się drogą gminną.
Na fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości stanowiącej część dawnej działki nr [...] pod torowisko w pasie ul. [...] w dniu 31.12.1998 r. zdaniem organu wskazuje mapa z dnia [...].05.2006 r., a także kopia mapy ewidencyjnej z dnia [...].08.2009 r. i wypisy z rejestru gruntów. Z powyższych dokumentów wynika, że część działki nr [...] w dniu 31.12.1998 r. była zajęta pod drogę publiczną. Okoliczność zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną potwierdza również protokół z dnia [...].10.2010 r., w którym to J. M. wskazał, iż na części działki nr [...] w dniu 31.12.1998 r. znajdowało się torowisko.
Fakt zajęcia działki nr [...] pod torowisko potwierdza również mapa z projektem podziału nieruchomości z dnia [...].06.2012 r. przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...]. Zgodnie z adnotacją powyższa mapa obrazuje stan zajęcia działki nr [...] na dzień 31.12.1998 r.
Następnie organ powołując się na orzecznictwo NSA wskazał, że kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 w/w ustawy jest przesłanka władztwa. Dla udowodnienia władztwa należy wykazać wykonywanie prac związanych z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją odśnieżaniem. Udokumentowane władztwo winno wskazywać konkretne fakty, zdarzenia, okoliczności wskazujące na czym ono polega.
W konsekwencji organ stwierdził, że nad torowiskiem w ul. [...] w dniu 31.12.1998 r. sprawowane było władztwo publicznoprawne, co potwierdza umowa użyczenia [...] zawarta pomiędzy M. Sp. z o.o. oraz Miastem Ł. M. Sp. z o.o. pismem z dnia [...].10.2008 r., znak: [...] oświadczyło, że w latach obowiązywania umowy użyczenia torowisko w ul. [...] było sprzątane przez M.
Skoro zatem zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ustawy, Wojewoda [...] obowiązany był wydać stosowną decyzję.
Odnosząc się do treści odwołania organ wskazał, iż zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 Kpa następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przedmiotem postępowania będą interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji (brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy.
W niniejszej sprawie w ocenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie zachodzi tożsamość spraw rozstrzygniętych decyzją Prezydenta Miasta [....] z dnia [...] 12.2003 r. znak: [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] oraz kwestionowaną decyzją Wojewody [...] z dnia [...].09.2012 r. ze względu na odmienny przedmiot oraz inną podstawę prawną.
Decyzja wojewody ma charakter deklaratoryjny, bowiem potwierdza, że konkretna nieruchomość została wywłaszczona z dniem 1 stycznia 1999 r. W odrębnym zaś postępowaniu, tylko na wniosek byłego właściciela takiej nieruchomości, starosta orzeka o wysokości odszkodowania za utraconą własność. Niezależność wskazanych spraw administracyjnych powoduje, że brak jest bezpośredniego związku decyzji wojewody wydawanej na podstawie art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających z możliwością złożenia wniosku o odszkodowanie.
Odnosząc się do podniesionej kwestii braku dokumentów z okresu 1998/1999 organ wskazał, iż zgodnie z art. 75 § 1 Kpa jako dowód należało dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Niedopuszczalne jest zatem przyjęcie, iż dowodem w niniejszej sprawie może być tylko dokument, który powstał w okresie 1998/1999.
W zakresie zarzutu nieistnienia działki nr [...] organ stwierdził, że przedmiotem postępowania jest grunt zajęty faktycznie pod drogę w dacie 31.12.1998 r. Powyższy grunt został wydzielony geodezyjnie z działki [...] jako działka nr [...] dla celów tego postępowania.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących wydzielenia działki nr [...] organ wskazał, iż powyższa kwestia nie jest przedmiotem niniejszego postępowania toczącego się w trybie art. 73 w/w ustawy.
Skargę na wskazaną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. M. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik, J. M., W. K. i M. K. zarzucając jej naruszenie art. 73 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, art 107 § 3 kpa poprzez brak w decyzji uzasadnienia stanu faktycznego przez nie ustosunkowanie się do pełnego materiału dowodowego - w szczególności do załączonych przez skarżących dokumentów jako dowodów w sprawie oraz art 105 § 1 kpa z uwagi na to, iż sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną o której mowa w art 156 § 1 pkt. 3 kpa.
Z uwagi na powyższe skarżący zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego.
W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli między innymi , że organ II instancji nie ustosunkował się do treści ich uzasadnienia i pominął wskazane przez nich dowody, które załączyli do prowadzonego postępowania takie jak : mapę prawną z 1996r oraz mapę ewidencji gruntów z 2003r., a także wypisy z ewidencji gruntów z lat 2002 i 2003 i inne dowody takie jak decyzje, postanowienia, pisma, protokóły i umowy przedstawiające stan faktyczny i prawny działki [...] na dzień 31 grudnia 1998r będącej przedmiotem postępowania, a za wiarygodne uznał takie, których wartość dowodowa jest słaba, bowiem zostały one wytworzone po 2005r. i mają służyć jako podstawa zastosowania art. 73 ust 1 celem przejęcia części nieruchomości J. M. pod drogę - są to :
- mapa z dnia [...].05.2006r gdzie naniesiono w sposób nieudolny dodatkowe linie regulacyjne ul [...] od strony mojej nieruchomości, przedstawiającej jakoby stan z 1998r.
- kopia mapy zasadniczej z dnia [...].08.2009r. z dokonanymi zmianami po modernizacji ewidencji gruntów i budynków w latach 2006-2007;
- wypis z rejestru gruntów z 2008r. stojący w sprzeczności z decyzją [...] z dnia [...].06.2007r. przywracającą stan sprzed modernizacji jako działkę [...] z klasyfikacją gruntu Bz;
- mapę z kolejnym wstępnym projektem podziału opracowaną w 2012r.
Ponadto skarżący wskazali, że w uzasadnieniu decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest zapis, że działka [...] uległa podziałowi na działki [...], zatem w dniu 31.12.1998r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego - tego typu użyte sformułowania stanowią zdaniem skarżącego pewnego rodzaju manipulację. Działka [...] nie uległa podziałowi na działki [...] ponieważ nie została wydana żadna decyzja administracyjna zatwierdzająca taki podział a, sprawa podziału tej działki została rozstrzygnięta obowiązującą obecnie ostateczna decyzją [...] z dnia [...].06.2007r. która na skutek zgłoszonych przez skarżącego zarzutów do opracowanego w 2007r. operatu ewidencji gruntów, nie uwzględnia wprowadzonych tam zmian podziału - przywracając stan sprzed modernizacji jako działkę [...].
Natomiast faktycznie w dniu 31.12.1998r., działka [...] z klasyfikacją gruntu Bz nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego co potwierdza Wyrok Sądowy z dnia [...].
J. M. wskazał również, że Zarząd Dróg i Transportu zawarł z nim umowę dzierżawy a tym samym uznał, iż będąca przedmiotem tejże umowy nieruchomość jest w jego posiadaniu co potwierdza zawarta umowa użyczenia z dnia [...].07.2003r. pomiędzy właścicielem nieruchomości a [...]. Pojęcie władztwa nad nieruchomością jest zdaniem skarżącego oczywiste gdyż " posiadanie przywrócone to posiadanie odzyskane w sposób zgodny z prawem, a więc zarówno w wyniku sądowego przywrócenia posiadania. Każde w ten sposób przywrócone posiadanie ma taki skutek, jak gdyby nigdy nie było przerwy" .
W pozostałym zakresie skarżący omówił w uzasadnieniu skargi zagadnienia wskazane we wniesionym wcześniej odwołaniu skierowanym do organu II instancji , do których Minister się nie ustosunkował.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a.: w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45).
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.
Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.).
Zgodnie z jego treścią nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że określone w nim grunty stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Przesłanki te to , władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego gruntami zajętymi pod drogi publiczne - niestanowiącymi ich własności i faktyczne zajęcie tych gruntów pod drogi , istniejące w tej dacie .
Przepis art. 73 nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie posiłkować się ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.) i w jej przepisach szukać wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej.
W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa warunki. Po pierwsze musi to być droga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych. Po drugie z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. By zyskała taki status, musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego korzystania z niej.
Zatem zawarte w art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. (zob. także wyrok NSA z dnia 30 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 513/00).
W niniejszej sprawie niesporny jest fakt, że droga gminna, ul [...] została zaliczona do kategorii dróg publicznych . W świetle zaś prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] będąca przedmiotem postępowania nieruchomość stanowiła własność osób fizycznych .
Uzasadnione wątpliwości budzi natomiast fakt zajęcia tej nieruchomości pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz fakt władania nią w podanej dacie przez Gminę Miasto Ł.
Ze znajdujących się bowiem w aktach sprawy dokumentów nie wynika w sposób jednoznaczny jaki był na dzień 31 grudnia 1998 r. stan zajęcia spornej nieruchomości pod drogę publiczną , szczególnie w odniesieniu do granic spornej nieruchomości wydzielonej z dawnej działki o nr ewidencyjnym [...].
Przywołana przez organ mapa z dnia [...].05.2006r. ( tom 2 str.316) , gdzie naniesiono dodatkowe linie regulacyjne ul. [...] od strony przedmiotowej nieruchomości , jest w istocie kopią dokumentu podobnie jak mapa zasadnicza z dnia [..].08.2009r ( tom 2 str. 325) .
Wskazane przez Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej wypisy z rejestru gruntów nie odnoszą się do daty 31 grudnia 1998 r. lecz do okresów późniejszych ( str. 327 i 326) .
Dowód w postaci mapy z projektem podziału nieruchomości z dnia [...].06. 2012r. przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] w dniu [...].07.2012r.nie może być zaś w tym zakresie uznany za decydujący . Przesądza o tym fakt , że oprócz widniejącej na tej mapie adnotacji , że obrazuje ona stan zajęcia działki nr [...] pod drogę w dniu 31 grudnia 1998r. , żadne inne okoliczności tego nie potwierdzają. Nie wiadomo jakie dokumenty pozwoliły geodecie na dokonanie takiego ustalenia.
Także treść protokołu z dnia [...]10.2010r. ( tom 3 akt str. 382) , wbrew stanowisku Ministra, nie potwierdza zajęcia działki [...] pod drogę w zakresie urządzenia na niej torowiska w granicach wskazanych w treści zaskarżonej decyzji.
Przeciwnie składający oświadczenie J. M. wskazał , że w dniu 31.12.1998r. na przedmiotowej działce było jedno torowisko od ulicy [...]. Pozostała część nie była urządzona , było tam tylko klepisko. Przebudowa miała miejsce w 2006r. i taki stan istnieje w dacie spisywania protokołu.
Także przesłanki władania nieruchomością nie można , zdaniem Sądu , uznać za dostatecznie udokumentowaną.
W szczególności Sąd zwraca uwagę , że organy rozpoznające sprawę pominęły w uzasadnieniach wydanych przez siebie decyzji fakt i ocenę prawną podpisania w dniu [...] .07. 2003 r. umowy ze skarżącym przez Zarząd Dróg i Transportu dotyczącej dzierżawy spornej nieruchomości ( tom 1 str.14) . Organy nie wyjaśniły jak winien być oceniony fakt podpisania tej umowy w kontekście zaistnienia lub niezaistnienia przesłanki władania przez Gminę Miasto Ł. tą nieruchomością .
Podkreślić także wypada , że niewiele wnosi do sprawy na okoliczność sprawowania władztwa publicznoprawnego nad torowiskiem w ul. [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. dowód w postaci umowy użyczenia nr [...] z dnia [...] października 1997 r. zawartej pomiędzy M. Sp. z o. o. oraz Miastem Ł.
M. Sp. z o. o. pismem z dnia 6 października 2008 r. oświadczyło, że w latach obowiązywania umowy użyczenia torowisko przy ul. [...] było sprzątane przez M. Umowa użyczenia zawarta jest w 1997 r. a kwestię władania nieruchomością należy odnieść do daty 31.12.1998 r. Nie jest wiadome czy umowa obowiązywała w tej dacie. Ponadto, oczyszczanie ulic i dróg niewątpliwe dotyczyło pasa drogowego, ale pod warunkiem, że ten pas drogowy był we władaniu Gminy Miasta Ł. we wspomnianej dacie.
Niezależnie od uwag poczynionych wyżej , zaznaczyć wypada , że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez skarżących w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. oraz zaniechał oceny wskazanych przez nich dokumentów .
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekający w sprawie niniejszej stanął na stanowisku, że kwestia władania i zajętości działki nr [...] pod torowisko stanowiące element drogi publicznej w dniu 31 grudnia 1998 r. wymaga wyjaśnienia i uzupełnienia istniejącego materiału dowodowego.
Skoro w rozpatrywanej sprawie nie został należycie udokumentowany ani stan zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r. ani fakt władania w tej dacie sporną nieruchomością przez Skarb Państwa, to oznacza to brak należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego (naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) przez organ przed wydaniem rozstrzygnięcia i brak właściwego udokumentowania istnienia wszystkich koniecznych, ustawowo określonych przesłanek zastosowania art. 73 ust. 1 powołanej powyżej ustawy, czyli faktycznego zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz faktu władania w tej dacie przedmiotową nieruchomością.
Tym samym uznać należy , że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie ma bezpośrednie znaczenie dla prawidłowego określenia zakresu możliwości pozbawienia skarżącego posiadanego przez niego i konstytucyjnie chronionego prawa własności przedmiotowej działki.
Wyjaśnić wypada, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, dokumenty geodezyjne sporządzone przez uprawnionego geodetę wykazujące stan zajętości przedmiotowej działki w dniu 31 grudnia 1998 r. (tzw. mapa synchronizacyjna). Z brzmienia tego przepisu wynika, że przez pojęcie dowodu należy rozumieć także inne dowody niewymienione wyraźnie w tym przepisie. Art. 75 § 1 nie zawiera zatem zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu dowodowym, lecz jest to jedynie wyliczenie przykładowe. Oznacza to, że Skarb Państwa ma możliwość dowodzenia istotnych dla sprawy okoliczności różnymi dowodami, w tym również opracowaniami geodezyjno-kartograficznymi.
W tej sytuacji przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, biorąc pod uwagę ocenę i zalecenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku, powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów, również tych przedstawionych przez stronę skarżącą. Oznacza to konieczność sporządzenia dokumentacji geodezyjnej (np mapy geodezyjnej wraz z wykazem synchronizacyjnym), która dokumentować będzie istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r. stan faktyczny sprawy. Dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, na podstawie dokonanych ustaleń organ będzie mógł skonfrontować ustalony stan faktyczny z treścią przywołanego wyżej art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i ocenić możliwość jego zastosowania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło