I SA/Wa 320/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. G., M. S., K. W., T. W., J. W., M. G. i A. W. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 748/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z. G., M. S., K. W., T. W., J. W., M. G. i A. W. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z. G., M. S., K. W., T. W., J. W., M. G. i A. W. (dalej jako skarżący) pismem z 21 stycznia 2020 r. (data prezentaty) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, 2) na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty wymierzonej grzywny określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, 3) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 748/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 18 maja 2016 r. Zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 18 sierpnia 2016r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez skarżących wezwania do wykonania powołanego wyroku, organ nie wykonał wskazanego powyżej wyroku. Dlatego też skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - żądając wymierzenia organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/WA 1577/17 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.500 złotych. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie. Ponieważ Prezydent [...] w dalszym ciągu nie rozpoznał przedmiotowego wniosku - dlatego też skarżący ponownie wezwali organ do niezwłocznego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 748/15, a następnie złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez organ ww. wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2156/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3.000 złotych. Jednocześnie stwierdził, iż bezczynność organu w wykonaniu wyroku miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie. Z uwagi na dalszą bezczynność organu skarżący pismem z 31 grudnia 2019 r. (data prezentaty) po raz kolejny wezwali organ do niezwłocznego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 748/15. Następnie pismem z 21 stycznia 2020 r. (data prezentaty) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że organ nie wykonał wyroku, pomimo iż termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Dlatego też wezwali oni organ do wykonania wyroku. Niemniej jednak wezwanie to okazało się bezskuteczne, gdyż skarżący nadal nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarga jest bezzasadna, gdyż w dniu 11 lutego 2020 r. zostało do stron przesłane zawiadomienie z art. 10 kpa o zgromadzeniu materiału dowodowego i po upływie terminu w nim określonego zostanie wydana decyzja merytoryczna w sprawie przyznania odszkodowania. Jednocześnie wskazał, iż pełnomocnik skarżących dopiero w dniu 21 stycznia 2020 r. dostarczył organowi właściwe pełnomocnictwa. Następnie pismem z 25 maja 2020 r. (data prezentaty) Prezydent [...] zwrócił się do Sądu o wypożyczenie na okres 14 dni akt administracyjnych - w związku z koniecznością zakończenia niniejszego postępowania poprzez wydanie decyzji merytorycznej. Do dnia 28 maja 2020 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 748/15, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 18 maja 2016 r. - zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 18 sierpnia 2016r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi z dnia 21 stycznia 2020 r. (data prezentaty) - mimo uprzedniego trzykrotnego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku oraz mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dwukrotnie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę (w wysokości 1.500 zł a następnie 3.000 zł) - organ w dalszym ciągu nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Nie rozpoznał także merytorycznie przedmiotowego wniosku do dnia rozprawy sądowej. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów – niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 6.000 złotych (dwa razy większa niż poprzednia grzywna), która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze także fakt, iż jest to już kolejna grzywna wymierzona przez Sąd. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta [...] i mimo dwóch wyroków wymierzających mu grzywnę - nie zakończył sprawy, choć upłynęło już prawie 4 lata od wyznaczonego terminu. Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżących - na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a - sumy pieniężnej - uznając to żądanie za nieuzasadnione. Wskazać należy, że ww. przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści tego art. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować stronie skarżącej stratę, jaką poniosła na skutek nie wykonania przez organ wyroku sądu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu w zakresie wykonania wyroku sądu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z treści skargi wynika, że przyznanie skarżącym sumy pieniężnej będzie formą zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy i zdyscyplinuje organ do załatwienia sprawy. Zatem z treści skargi nie wynika, aby skarżący doznali w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań organu jako bezczynności w wykonaniu wyroku nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej - bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ponadto z treści odpowiedzi na skargę i pisma z 25 maja 2020 r. ewidentnie wynika, że sprawa rozpoznania przedmiotowego wniosku zmierza do szybkiego zakończenia. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 151 i art. 20 0p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.