I SA/Wa 3209/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: - Sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia przyznać J. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie. Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3209/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu [...] czerwca 2014 r. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. J. K. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie. Postanowieniem z dnia 19 września 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił J. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca złożył sprzeciw od tego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Na podstawie informacji przedstawionych przez stronę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sprzeciwie oraz nadesłanych dokumentów Sąd ustalił, co następuje. J. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada zobowiązania z tytułu alimentów na rzecz jego dwójki dzieci w wieku szkolnym – W. K. i Z.K. Wyjaśnił, że dzieci mieszkają razem z matką, on natomiast stara się współfinansować wydatki z nimi związane w ramach swoich możliwości. Oświadczył, że aktualnie pełni funkcje społeczne przewodniczącego [...] oraz członka zarządu Rady Powiatu [...]. Wnioskodawca oświadczył, że z tego tytułu nie pobiera żadnego wynagrodzenia. Dodał, że pełni także funkcję przewodniczącego rady osiedla [...] w [...] i z tego tytułu przysługuje mu dieta kwartalna w wysokości [...] zł, która w całości podlega zajęciu przez komornika sądowego na rzecz zasądzonych alimentów dla dzieci. Ponadto J. K. nie posiada majątku ani przedmiotów wartościowych i pojazdów mechanicznych. Nie posiada również domu ani mieszkania, a zamieszkuje w mieszkaniu będącym własnością córki. Wnioskodawca oznajmił, że obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie jest zarejestrowany w biurze pośrednictwa pracy. Nie prowadzi też działalności gospodarczej, którą zawiesił. Utrzymuje się z pracy dorywczej, lecz nie posiada dokumentów na wykonane prace dorywcze ("na tzw. czarno"), których wysokość określił średnio na [...] zł miesięcznie. Wydatki ponoszone na dzieci poprzez dokonywanie zakupów w sklepach spożywczych to ok [...] zł miesięcznie. Przy czym stosownie do informacji zawartych w nadesłanych dokumentach opłaty w gospodarstwie domowym za energię elektryczną opiewają na kwoty ok. [...] zł co 2 miesiące, a opłata za mieszkanie to [...] zł miesięcznie. Jednocześnie pomoc jaką J. K. otrzymuje od rodziny ogranicza się do sporadycznych posiłków. Wnioskodawca nie posiada rachunków bankowych ani lokat, nie składał zeznania podatkowego (brak dochodów ewidencjonowanych), jak również nie składał deklaracji dla podatków od towarów i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości podlega ponownemu rozpoznaniu. W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie. Prawo pomocy przyznawane jest osobom, które faktycznie nie posiadają żadnych środków finansowych, a tym samym mogłyby być pozbawione prawa do Sądu. Sytuacja taka nie zachodzi w przypadku skarżącego. Na podstawie wszystkich przedstawionych przez stronę informacji stwierdzić należy, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, nieposiadającą majątku oraz stałego źródła dochodu i utrzymującą się ze środków pozyskiwanych z wykonywanych prac dorywczych w kwocie ok. [...] zł miesięcznie, które jednak nie wystarczają skarżącemu na poniesienie wszystkich wydatków. Przy zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych skarżący posiłkuje się bowiem pomocą rodziny w formie posiłków. Na koniec należy wskazać, że mimo, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych, wniosek ten nie został rozpatrzony, bowiem wnioskodawca już z mocy P.p.s.a. jest z nich zwolniony. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ww. aktu strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie do takiej kategorii spraw. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.