I SA/Wa 321/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lipca 2010 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w opłatach za korzystanie z usług edukacyjnych 1. stwierdza nieważność decyzji R. w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rektor Uniwersytetu [...] w W. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu podania H. G. z dnia [...] lipca 2009 r. w związku z otrzymaniem pisma dotyczącego zaległości w opłatach za korzystanie w roku akademickim 2008/2009 z usług edukacyjnych świadczonych przez [...] na studiach na kierunku prawo - nie wyraził zgody na umorzenie zaległości w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Rektor Uniwersytetu [...] w W. stwierdził, że po przeanalizowaniu sprawy dotyczącej umorzenia zaległości za korzystanie w roku akademickim 2008/2009 z usług edukacyjnych za studia niestacjonarne pierwszy rok prawa, nie znalazł podstaw do anulowania roszczenia przez Uniwersytet kwoty [...] zł. Wszyscy studenci niestacjonarnych studiów są zobowiązani do podpisania umowy dotyczącej warunków odpłatności za studia niestacjonarne. Umowę dotycząca odpłatności za studia H. G. podpisał w dniu 12 września 2008 r., po wcześniejszym zapoznaniu się z jej treścią, zatem zgodził się na warunki w niej zawarte, zapoznał się również z aktami regulującymi studia na Uniwersytecie tzn. Statutem [...] i Regulaminem studiów na [...]. Z wyjaśnień H. G. wynika, iż podjął studia w dniu 1 października 2008 r., a opłatę za pierwszy semestr w wysokości [...] zł wniósł w dniu 12 września 2008 r. Podpisana umowa została zawarta na czas nieokreślony, wcześniejsze rozwiązanie umowy zgodnie z § 7 umowy nr [...] o warunkach odpłatności za studia niestacjonarne, jako złącznik nr 1 do Zarządzenia Nr [...] Rektora [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie trybu zawierania i wzoru umów o warunkach odpłatności za studia niestacjonarne w [...] może nastąpić na skutek ukończenia studiów, skreślenia z listy studentów przez dziekana lub pisemnej rezygnacji ze studiów zgodnie z § 6 ust. 2 w/w umowy. Rektor Uniwersytetu [...] stwierdził, iż nie można zastosować wskazanego przez H. G. § 6 ust. 3 pkt 3 w/w umowy, ponieważ przepis ten dotyczy rezygnacji ze studiów lub skreślenia przez dziekana. Do dnia 14 kwietnia 2009 r. H. G. nie złożył pisemnej rezygnacji ze studiów, a Dziekan nie miał podstaw do skreślenia go z listy studentów. Jednocześnie H. G. nie był pozbawiony żadnych praw, które przysługują studentom na kierunku prawo, i jego wolą było korzystanie bądź niekorzystanie z praw przysługujących mu. Zgodnie § 22 Regulaminu studiów na [...] złącznik do uchwały nr [...] Senatu [...] dnia [...] czerwca 2007 r. okresem zaliczeniowym jest rok akademicki, a zgodnie z § 9 ust. 1 Regulaminu studiów, rok akademicki liczy się od dnia 1 października i trwa do 30 września następnego roku. Regulamin studiów w [...] dotyczy wszystkich studentów i wszyscy studenci są traktowani jednakowo, dlatego niestosowna byłaby praktyka, aby potraktować H. G. w szczególny sposób. Odnosząc się do stwierdzenia H. G., iż dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku braku postępów w nauce - organ zaznaczył, iż Dziekan może to stwierdzić pod koniec roku akademickiego, bowiem okres rozliczeniowy na podstawie którego można stwierdzić czy są postępy w nauce czy nie, kończy się w dniu 30 września. Nieodebranie indeksu, niezaliczenie ćwiczeń i egzaminów oraz nieuczestniczenie w ćwiczeniach bądź wykładach nie jest wyznacznikiem do natychmiastowego skreślenia studenta przez dziekana z listy studentów. Ustawa prawo o szkolnictwie wyższym i Regulamin studiów na [...] wyraźnie wskazuje na powody skreślenia studenta z listy studentów. Jednym z powodów skreślenia z listy studentów jest rezygnacja ze studiów, zawarta w art. 190 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) i § 31 ust. 1 Regulaminu studiów na [...] oraz § 6 ust. 2 umowy nr [...] o warunkach odpłatności za studia niestacjonarne. Organ stwierdził, iż na podstawie wyżej wskazanych przepisów Dziekan skreślił H. G. w związku ze złożeniem rezygnacji ze studiów, czyli w dniu 14 kwietnia 2009 r. Skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył H. G.; zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.:(1) art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) polegającego na traktowaniu jako studenta osoby, która nie spełniała jakichkolwiek przesłanek by być uznaną za osobę mogącą kontynuować naukę na II semestrze, (2) § 9 ust. 1 Regulaminu studiów na [...] załącznik do uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. oraz § 5 ust. 1 pkt 2 uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] lutego 2008 r. polegającego na naliczeniu za korzystanie z usług edukacyjnych kwoty w wysokości [...] zł w sytuacji, gdy student opłacił usługi edukacyjne w całości za I semestr tj. do dnia 31 marca 2009 r., (3) zawierania przez Uniwersytet [...] w W. ze studentami umów, których treść została zakwestionowana przez Delegaturę Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta w W. i decyzją Urzędu powinna zostać przez Uczelnię zmieniona - wniósł o uznanie, że Rektor [...] w W. powinien zmienić decyzję, którą nie wyraża zgody na umorzenie zaległości w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi organ powołaną podstawą prawną. 2. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych, niż w niej podniesione. 3. Zgodnie z art. 107 § 1 kpa, decyzja administracyjna powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji; decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Podstawę prawną decyzji stanowią przepisy materialnego prawa administracyjnego, a przepisy kpa stanowią podstawę prawną jedynie do rozstrzygnięcia kwestii procesowych. Przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sprawy decyzją powinny należeć do kategorii powszechnie obowiązujących, czyli mając na uwadze art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - ustawy i rozporządzenia. Na organie administracji spoczywa obowiązek wyboru prawidłowej podstawy prawnej decyzji pod względem jej mocy prawnej i zgodności z całym porządkiem prawnym. Podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem mających zastosowanie przepisów określonego aktu prawnego. Należy podkreślić, że podstawa prawna decyzji organu odwoławczego nie może być ograniczona tylko do przepisów kpa - art. 138 kpa, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, lecz musi zawierać przepisy prawa materialnego dotyczące rozstrzyganej sprawy, bo organ drugiej instancji nie tylko kontroluje decyzję organu pierwszej instancji, a ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania (zob. B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 10. wydanie, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009, s. 414 i nast.). Podstawę prawną decyzji administracyjnej stanowią przepisy prawa administracyjnego, natomiast podstawy prawnej decyzji administracyjnej nie mogą stanowić przepisy prawa cywilnego, które są właściwe dla sądowego stosowania prawa. Podnieść również należy, iż organ administracyjny nie jest powołany do rozstrzygania spraw cywilnych ani do oceny stanu faktycznego lub prawnego na podstawie przepisów prawa cywilnego, a wobec tego przepisy prawa cywilnego nie mogą być podstawą rozstrzygnięcia sprawy w decyzji administracyjnej. 4. W niniejszej sprawie decyzja Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2009 r. wydana została jedynie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Przepisu prawa materialnego z zakresu prawa administracyjnego, który mógłby stanowić podstawę zaskarżonej decyzji, nie wskazał również na rozprawie pełnomocnik organu, podstawy takiej nie doszukał się również Sąd. Przyjąć zatem należy, iż decyzja z dnia [...] listopada 2009 r. wydana została bez podstawy prawnej. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę załatwienia sprawy w drodze decyzji. 5. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej, co, jak wskazano wyżej, miało miejsce w niniejszej sprawie, natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa. 6. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.