I SA/Wa 3235/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia zażalenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. M. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...], wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W dniu 27 kwietnia 2014 r. wystąpił na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym wniosku wskazał, że jest bez środków do życia, nie osiąga dochodu. Nie przysługuje mu renta, emerytura, ani jakikolwiek zasiłek. Nie ma też oszczędności. Posiada jedynie mieszkanie o powierzchni [...]m2. Powyższy wniosek został rozpoznany, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3235/14, odmawiającym przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Orzeczenie to zostało doręczone stronie w dniu 16 czerwca 2015 r. W dniu 23 czerwca 2015 r. (data prezentaty) M. S. złożył sprzeciw od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Wskazał w nim, że pozostaje bez środków do życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ww. ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Na podstawie art. 245 § 1 - 3 powołanego aktu prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa). Sąd stanął na stanowisku, że przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznych kosztów jego utrzymania. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie osiąga dochodu, jednakże - co jest Sądowi znane z urzędu, tj. z jego oświadczenia z dnia 11 listopada 2014 r., znajdującego się w aktach sądowych sprawy o sygn. akt I SA/Wa 3127/13 - jest świadomy, że została przyznana mu renta z tytułu niezdolności do pracy, jednak uważa, że została ona narzucona wbrew prawu i z tego powodu jej nie pobiera, nie chcąc narazić się na odpowiedzialność karną. Ponadto w piśmie z dnia [...] maja 2015 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nadesłanego do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1115/12 wynika, że przedmiotowe świadczenie zostało zawieszone z powodu niemożności jego doręczenia z przyczyn niezależnych od organu (art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem M. S. odmawia jego przyjęcia. Kwota zgromadzonego świadczenia, które może odebrać skarżący, jeśli wystąpiłby o wznowienie wypłaty renty w maju 2015 r., tj. za okres od maja 2012 r. do kwietnia 2015 r., wynosi [...] zł. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący jest osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. M. S. może uzyskać środki pieniężne dokonując odbioru kwoty zgromadzonej z tytułu wskazanej, niepobieranej renty za okres ostatnich 3 lat. Prawo pomocy adresowane jest bowiem do osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej z przyczyn od nich niezależnych. Natomiast M. S., jest świadomy faktu, że renta mu przysługuje, mimo deklarowania braku środków do życia - dobrowolnie jej nie pobiera. Z uwagi na to, że podjął decyzję o rezygnacji z jednego ze źródeł utrzymania, to konsekwencją dokonanego wyboru jest stwierdzenie, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn wyłącznie od niego zależnych. Jednocześnie jego sytuacji majątkowej w żaden sposób nie można porównywać do sytuacji majątkowej osób, które - mimo podejmowanych starań - nie są w stanie opłacić kosztów udziału w postępowaniu. Na koniec należy wskazać, że mimo, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych, wniosek ten nie został rozpatrzony, bowiem wnioskodawca już z mocy ww. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest z nich zwolniony. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ww. aktu strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie do takiej kategorii spraw. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.