I SA/Wa 3241/13

PostanowienieWSA w Warszawie2014-02-11

Skład orzekający: Referendarz sądowy Grzegorz Antas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej, w której skarżący jest zwolniony z mocy prawa z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych powinno zostać pozostawione bez rozpoznania?
Ratio decidendi
W sytuacji, gdy postępowanie sądowe z mocy prawa zwalnia stronę z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (np. sprawy dotyczące usług opiekuńczych), żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych musi zostać pozostawione bez rozpoznania. Niemniej jednak, wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu może zostać uwzględniony, jeśli sytuacja materialna, wiek i stan zdrowia strony wskazują na konieczność zapewnienia profesjonalnej pomocy prawnej bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
Stan faktyczny
J. C. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umieszczeniu go w domu pomocy społecznej. W trakcie postępowania J. C. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazał, że jego dochody pochodzą z emerytury i honorariów autorskich, posiada archiwum literacko-historyczne o szacowanej wartości, a także korzysta ze wsparcia pomocy społecznej. Sąd rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...]. Żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych pozostawiono bez rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...]. W sprawie ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. orzekającą o umieszczeniu skarżącego bez jego zgody w domu pomocy społecznej J. C. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W złożonym wniosku wnioskodawca wyjaśnił, że prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Wraz z wnioskodawcą zamieszkuje wnuczka brata, będąca studentką, zajmując jeden z pokoi. Środki utrzymania wnioskodawca czerpie ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł oraz środków pochodzących z honorariów autorskich i innych źródeł (stypendia) w wysokości ok. [...] zł (rocznie). Do posiadanych przedmiotów wartościowych skarżący zaliczył będące jego własnością archiwum literacko-historyczne, którego kupnem, jak wyjaśnił wnioskodawca, jest zainteresowana Biblioteka Narodowa (szacowana wartość – [...] zł). W prowadzeniu gospodarstwa domowego skarżący korzysta z różnych form wsparcia ze strony pomocy społecznej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przedmiotem żądania zgłoszonego w niniejszym postępowaniu przez skarżącego jest przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu). Wnioskodawca nie dostrzegł jednakże, że wszczęte jego skargą postępowanie sądowe mające na celu ocenę legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. jest postępowaniem, którego przedmiotem są usługi opiekuńcze w znaczeniu, o którym mowa w art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., co zwalnia skarżącego z obowiązku ponoszenia w ramach tego postępowania kosztów sądowych. W sytuacji, gdy po stronie wnoszącego skargę nie istnieje ex lege obowiązek uiszczenia kosztów sądowych, żądanie odnoszące się do przyznania w tej części prawa pomocy na mocy orzeczenia sądowego musi zostać pozostawione bez rozpoznania. Odnosząc się do żądania skarżącego w pozostałym jego zakresie, który dotyczył ustanowienia pełnomocnika z urzędu, uznać należy go za uzasadniony. Skarżący dysponuje wprawdzie środkami pozwalającymi mu na samodzielne pokrywanie wydatków bieżących, niemniej sytuacji finansowej strony w rozpoznawanej sprawie nie można rozpatrywać jedynie w kontekście ustalenia, że środki z otrzymywanych przez skarżącego świadczeń przewyższają średnie koszty utrzymania osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe. Istotny wpływ na ustalenie sytuacji materialnej skarżącego wywiera uwzględnienie wieku w jakim się skarżący znajduje ([...] lata), a ponadto jego szczególnej sytuacji osobistej, która wskazuje na konieczność stałego udzielania skarżącemu wsparcia ze strony pomocy społecznej. Wzgląd na tą okoliczność każe przyjąć, że obciążenie skarżącego obowiązkiem ustanowienia pełnomocnika z wyboru, jeżeli udział profesjonalnego pełnomocnika strona uznaje za konieczny, a w dalszej kolejności obciążenie strony kosztami sprawowanego zastępstwa, mogłoby prowadzić do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło