I SA/Wa 325/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania S. L. od decyzji Prezydenta Miasta W. nr [...] z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, ze Prezydent Miasta W. decyzją nr [...] zatwierdził podział nieruchomości "[...]" cz. położonej w Dzielnicy W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] na następujące działki: - działka nr [...] o powierzchni [...] m2 , - działka nr [...] o powierzchni [...] m2. Na przedmiotowym terenie nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego. W decyzji powołano przepis art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomości, zgodnie z którym można dokonać podziału z urzędu, jeżeli podział przedmiotowej działki jest niezbędny do realizacji celu publicznego. Od decyzji odwołanie złożyli współwłaściciele nieruchomości stwierdzając, że nie wyrażają zgody na taki podział nieruchomości, ponieważ linia graniczna znajdowałaby się około 1,5 m od budynku mieszkalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że rozpoznało odwołanie S. L., ponieważ pozostałe osoby nie złożyły podpisu na odwołaniu. Rozpoznając odwołanie organ powołał się na przepis art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z którego wynika, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych oraz powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2000 r. (II SA/Gd 1024/99, LEX nr 44203), w którym Sąd stwierdził: "(...) 2. Podziału nieruchomości bez wniosku jej właściciela można dokonać m. in. wówczas, gdy podział ten jest niezbędny do realizacji celów publicznych (art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), czyli także wtedy, gdy konieczne jest wydzielenie działek pod budowę drogi publicznej. Podziału dokonuje się wówczas z urzędu i różni się on tym od podziału dokonanego na wniosek właściciela nieruchomości, że działki gruntu wydzielone pod drogę publiczną nie stają się z mocy prawa własnością jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Jeżeli właściciel nieruchomości nie zgodzi się je wyzbyć w drodze czynności prawnej (sprzedaży, zmiany itp.), konieczne będzie wywłaszczenie części tej nieruchomości". Zdaniem organu odwoławczego z powyższego wyroku wynika, że w przypadku podziału nieruchomości dla realizacji celu publicznego nie jest potrzebna zgoda właściciela tej nieruchomości, przy czym wydzielona nieruchomość nie przechodzi automatycznie na własność gminy. Przejęcie części nieruchomości na własność gminy jest skutkiem prawnym jedynie ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu podziału dokonanego na wniosek właściciela. Postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 113 § 1 kpa dokonało sprostowania w decyzji tego organu z [...] czerwca 2007 r. (nr [...]) oczywistego błędu w rozdzielniku decyzji polegającego na nie uwzględnieniu wszystkich stron postępowania, poprzez dodanie nazwiska E. i M. W. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że po wydaniu decyzji z [...] czerwca 2007 r. wpłynęła do organu informacja (w dniu 10 stycznia 2008 r.) o sprzedaży działki nr [...] przez dotychczasowych współwłaścicieli E. i M. W. Wraz z postanowieniem doręczył E. i M. W. decyzję z [...] czerwca 2007 r. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. złożyli E. i M. W. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazali, że są właścicielami działki nr [..] przy ul. [...] w W. – od 22 listopada 2006 r., jednakże nie zostali poinformowani przez organ o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Zarzucili, że podział pozbawił ich około 20 % powierzchni działki. Podnieśli, że podział wzdłuż ul. [...] nie jest równomierny, co pozbawia właścicieli działek od południowej strony ulicy więcej powierzchni niż sąsiadów po przeciwnej stronie. Wskazali na przepisy określające szerokość ulic lokalnych, do których zalicza się ul. [...]. Podkreślili, że podział nieruchomości – jak w decyzji Prezydenta Miasta W. – powoduje iż ulica będzie przebiegać w odległości jednego metra od ściany ich domu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 8 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. W. Postanowienie jest prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), dalej zwaną ,,ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w jej treści. Jak wynika z umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego (złożonego do akt sądowych k 95- 99) z [...] listopada 2006 r. nr [...], działka nr [...] została nabyta w tym dniu przez małżonków W., tj. w okresie po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Małżonkowie W. nie brali udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym, jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. doręczyło im swoją decyzję z [...] czerwca 2007 r. wraz z postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. wydanym na podstawie art. 113 § 1 kpa. Jako właściciele nieruchomości oraz w związku z doręczeniem skarżącej i M. W. zaskarżonej decyzji, osoby te były legitymowane do złożenia skargi na podstawie art. 50 § 1 ppsa. Rozpoznając skargę E. W. stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Po pierwsze decyzja ta została skierowana do osoby nieżyjącej, gdyż S. L. zmarł 26 października 2005 r. (vide k. 6 aktu notarialnego z [...] listopada 2006 r.). W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji, ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności ( I SA 2462/99 LEX 82653). Zważyć ponadto należy, że zaskarżona decyzja rażąco narusza art. 127 § 1 kpa. Organ odwoławczy wskazał, że rozpoznał odwołanie S. L., w imieniu którego działała I. K. Jednakże analiza pisma z 8 września 2005 r., które organ potraktował jako odwołanie S. L., nie pozwala na ustalenie, kto jest jego autorem, a wobec tego, kto złożył odwołanie. Pismo to wyraża liczbę mnogą: ,,Zaproponowany został nam..., Proponujemy odkupienie całej działki..., Nie wyrażamy zgody..., Czekamy na pisemną odpowiedź". A pod treścią pisma wskazane są nazwiska i pierwsze litery imion stron postępowania przed organem I instancji (ówczesnych współwłaścicieli nieruchomości), jednakże brakuje ich podpisów, a pod tekstem pismem ręcznym dopisano: "z upoważnienia L. S. pełnomocnik K. I.". Akta sprawy nie zawierają jednak pełnomocnictwa udzielonego przez S. L. dla I. K. Należy zauważyć, że na braki odwołania wskazuje notatka służbowa inspektora M. O. (k 44 akt adm.), z której wynika, że odwołanie nie zostało podpisane przez strony, że w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa, a M. K. nie jest stroną postępowania. W spisie treści akt organu I instancji nie jest odnotowane istnienie pełnomocnictwa. Stosownie do art. 33 § 3 kpa pełnomocnik ma obowiązek załączenia do akt oryginału pełnomocnictwa lub poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z kolei art. 63 § 3 kpa stanowi, że podanie, w tym także odwołanie, powinno być podpisane przez wnoszącego. Należy przez to rozumieć, że gdy odwołanie wnosi strona samodzielnie winno być ono podpisane przez stronę. Gdy odwołanie wnosi pełnomocnik strony to powinno być ono podpisane przez pełnomocnika, a do odwołania załączone pełnomocnictwo, chyba że było ono złożone już wcześniej do akt sprawy. Art. 127 § 1 kpa stanowi, że odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji przysługuje stronie. W niniejszej sprawie, wobec braku pełnomocnictwa od S. L. dla I. K., nieuprawnione było stwierdzenie organu II instancji, że odwołanie wniósł S. L. Uszło uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że organ I instancji nie dopełnił obowiązków związanych z przyjęciem odwołania, tj. nie wezwał strony do wyjaśnienia, kto składa odwołanie i do opatrzenia go podpisem oraz do złożenia pełnomocnictwa dla I. K. Dopiero po uzupełnieniu powyższych braków, a więc wyjaśnieniu, kto składa odwołanie, można było uruchomić postępowanie odwoławcze. Skoro organ II instancji rozpatrzył pismo, które wobec wyżej wskazanych braków nie mogło być uznane za odwołanie, to oznacza, że organ uruchomił postępowanie odwoławcze z urzędu. Stanowi to rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2) kpa, skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 135 ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W granicach sprawy, której dotyczy skarga pozostaje postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] stycznia 2008 r. nr [...] wydane na podstawie art. 113 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Tymczasem sytuacja taka w postępowaniu odwoławczym nie zachodziła. Nie budzi żadnych wątpliwości, że nie spełnione zostały przesłanki do sprostowania decyzji. Wprawdzie ustawodawca nie zdefiniował pojęć występujących w przepisie art. 113 § 1 kpa, lecz nie oznacza to, że można te przesłanki rozszerzać poza potoczne znaczenie tych pojęć. W trybie przepisu art. 113 § 1 kpa nie ustala się kręgu stron postępowania odwoławczego, a tym bardziej nie czyni się adresatem decyzji odwoławczej osób, które nie brały udziału w postępowaniu, a brać powinny. Wynikiem kontroli Sądu jest ocena, że organ II instancji z rażącym naruszeniem prawa sprostował w trybie art. 113 § 1 kpa zaskarżoną decyzję. Mając powyżej omówione okoliczności na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 2) ppsa.