I SA/Wa 325/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2010 r. sprawy ze skarg [...] Zarządu [...] i Szkoły [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargi. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania Szkoły [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], o stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] grudnia 1979 r., nr [...], orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w S. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr nr [...] - stanowiącą współwłasność S. i M. L. Organ przedstawił następujące okoliczności sprawy: Decyzją Naczelnika [...] W. z dnia [...] grudnia 1979 r., wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w S. przy ul. [...], oznaczoną jako działki nr nr [...], stanowiącą współwłasność S. i M. L.. Jednocześnie ustalono odszkodowanie za nieruchomość. M. L. wystąpiła we wniosku z dnia 14 lipca 2005 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] grudnia 1979 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] grudnia 1979 r. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. wniosła Szkoła [...]. W ocenie Ministra Infrastruktury Szkoła [...] nie ma legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Podmiot ten nie posiada bowiem przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym oceny legalności decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] grudnia 1979 r. W sprawach dotyczących weryfikacji w trybie nadzoru orzeczeń wywłaszczeniowych, a więc rozstrzygających o prawach rzeczowych, interes prawny mają osoby, którym do nieruchomości lub ich części przysługuje obecnie prawo rzeczowe oraz osoby, które były stronami postępowania wywłaszczeniowego albo ich spadkobiercy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, że Szkoła [...] posiada tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją. Z analizy akt sprawy nie wynika także, aby Szkoła [...] była następcą prawnym wnioskodawcy wywłaszczenia – [...] Budownictwa [...] w W.. W świetle powyższego Szkoła [...] nie posiada interesu prawnego dającego jej legitymację strony. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. wniósł [...] Zarząd [...], który wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że okoliczność, iż Szkoła [...] nie posiada prawa trwałego zarządu do nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem nie jest kwestionowana. Bezspornie podmiot ten prawem takim nie dysponuje. Nie budzi jednak wątpliwości, że Szkoła [...] otrzymała mienie w zarząd, co oznacza, że znajduje się ono w faktycznym jej użytkowaniu. Szkoła [...] posiada zatem przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. albowiem postępowanie niniejsze dotyczy jej obowiązku. Nabranie cechy ostateczności przez decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. spowoduje po stronie każdego posiadacza działki, więc również Szkoły [...], obowiązek jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. [...] Zarząd [...] ma interes w zaskarżeniu decyzji Ministra Infrastruktury o umorzeniu postępowania wywołanego wniesieniem odwołania przez Szkolę [...], bowiem w razie uznania, że nie jest ona stroną w tym postępowaniu, obowiązek wydania całej nieruchomości spoczywać będzie na skarżącym, który jak należy kategorycznie podkreślić, nie jest wyłącznym i jedynym posiadaczem. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. wniosła także Szkoła [...] zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. przez przyjęcie, iż skarżąca nie jest stroną w niniejszym postępowaniu oraz art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki do umorzenia postępowania odwoławczego. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu tej skargi podkreślono, iż stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności stosuje się art. 28 k.p.a., a stroną w tym postępowaniu jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie skarżącej zakwestionowana decyzja narusza powyższe przesłanki, czyniąc nieuprawnionym zarzut brak legitymacji po stronie Szkoły [...] poprzez sprowadzenie takiego uprawnienia wyłącznie do formalnoprawnej podstawy posiadania tytułu prawnego do nieruchomości. Skarżąca jest posiadaczem samoistnym władającym przedmiotową nieruchomością jak właściciel w rozumieniu art. 336 k.c. Opisywana nieruchomość wykorzystywana jest przez Szkołę do celów szkoleniowo – dydaktycznych i mieszkalnych; budynki wzniesione na tej nieruchomości stanowią jej własność, jak również czynione są nań nakłady. Wobec powyższego umorzenie postępowania odwoławczego, zdaniem skarżącej, nie znajduje tak prawnego, jak i faktycznego uzasadnienia. W odpowiedzi na skargi Minister Infrastruktury wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 29 lipca 2010 r. Sąd połączył sprawy dotyczące skargi [...] Zarządu [...] i Szkoły [...] do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skargi nie są zasadne. Ocena zaskarżonej decyzji dokonana w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w postępowaniu administracyjnym uchybiono prawu w sposób uzasadniający uwzględnienie skarg. Minister Infrastruktury był zobowiązany w pierwszej kolejności ocenić czy odwołanie zostało wniesione przez stronę postępowania administracyjnego. Ustalenie przez ten organ, że Szkoła [...] nie była stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., musiałoby bowiem skutkować wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Zatem jedynie potwierdzenie faktu wniesienia odwołania przez stronę postępowania administracyjnego stwarzałoby podstawę do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty także w ramach postępowania odwoławczego. Minister Infrastruktury uznał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby Szkoła [...] posiadała tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją. Szkoła [...] nie jest następcą prawnym wnioskodawcy wywłaszczenia – [...] Budownictwa [...] w W. Ostatecznie Szkoła [...] nie posiada interesu prawnego dającego jej uprawnienie do zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji. Przedstawione stanowisko nie zostało skutecznie podważone w toku postępowania sądowego. Uzasadniając powyższe Sąd na wstępie wskazuje, iż stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). Potwierdzenie posiadania interesu prawnego, co skutkować będzie nabyciem uprawnień należnych stronie postępowania administracyjnego, powinno opierać się na przepisach prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Interes prawny polega na możliwości zastosowania w ustalonym stanie faktycznym normy prawa materialnego do podmiotu oczekującego ochrony prawnej. Zatem ustalenie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza wskazanie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego dany podmiot może domagać się czynności organu. Musi przy tym też istnieć bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, z której wywodzony jest interes prawny. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli taką sytuację, w której podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może powołać się na przepis prawa materialnego, z którego wynikałyby dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Uwzględniając przedstawione wyjaśnienia Sąd stwierdza, iż z prawidłowych ustaleń Ministra Infrastruktury nie wynika, aby Szkole [...] przysługiwały, oparte na przepisach prawa materialnego, jakiekolwiek prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości. Potwierdzenie tych praw nie wynika w szczególności z nadesłanej przy piśmie Biura Geodezji i Katastru Urzędu Miast [...] W. z dnia 18 sierpnia 2008 r. informacji z rejestru gruntów. Dokument ten potwierdza, iż przedmiotowa nieruchomości, to jest aktualnie działki nr [...] i [...], stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje we władaniu [...] Zarządu [...]. W tej sytuacji przejęcie części nieruchomości przez Szkołę [...] w faktyczne użytkowanie i posiadanie tej nieruchomości w chwili wydania decyzji rozstrzygającej sprawę w postępowaniu nadzorczym, nie skutkuje uzyskaniem przez ten podmiot statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Oznacza to, iż Szkoła [...], nie będąc stroną postępowania administracyjnego, nie była uprawniona do zaskarżenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Z okoliczności wymienionych w skargach wynika, iż Szkoła [...] jest niewątpliwie faktycznie zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. Jednak kwestia poniesienia nakładów na przedmiotową nieruchomość, a także ich rozliczenia w przypadku zwrotu nieruchomości, nie mogła mieć wpływu na ocenę statusu tego podmiotu w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. W analogiczny sposób należy ocenić stanowisko [...] Zarządu [...]. Skarżący ten wskazuje także na niemożliwość wykonania obowiązku zwrotu nieruchomości, gdyż podmiot ten nie jest wyłącznym i jedynym jej posiadaczem. Okoliczność ta uzasadniała zaskarżenie decyzji Ministra Infrastruktury o umorzeniu postępowania. Jednocześnie jednak skarżący ten zauważa, iż obowiązek wydania nieruchomości obciążać będzie każdego posiadacza działki, a więc również Szkołę [...]. Odnosząc się do tej kwestii Sąd wyjaśnia, iż ewentualne utrudnienie, w istocie pozorne, wykonania obowiązku zwrotu części nieruchomości z uwagi na pozostawanie jej w posiadaniu Szkoły [...] faktycznie nie zaistnieje, a ponadto okoliczność ta nie mogła mieć jakiegokolwiek wpływu na ocenę istnienie po stronie Szkoły [...] legitymacji do zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji. Podsumowując Sąd stwierdza, iż ocena zaskarżonej decyzji w postępowaniu sądowym nie potwierdziła zarówno słuszności zarzutów skarżących, jak też istnienia innych okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku skarżących i uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. Organ drugiej instancji rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym nie naruszył bowiem art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.