I SA/Wa 327/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska /spr./ Sędziowie WSA Monika Nowicka Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi H. i E. małżonków D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz H. E. małżonków D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. znak [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta J. z dnia [...] grudnia 1982 r. nr [...] zmieniającej własną decyzję z dnia [...] listopada 1982 r. nr [...] przyznającą E. i H. D. odszkodowanie za nieruchomość położoną w J. ozn. jako działka nr [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w decyzji wywłaszczeniowej odroczono ustalenie odszkodowania gdyż w czasie orzekania ulegały zmianie stawki odszkodowań. Kwestionowane decyzje wykonują zatem obowiązek ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną wcześniej nieruchomość. Wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz operatów szacunkowych sporządzonych przez biegłych ds. wywłaszczeń na podstawie zaktualizowanych stawek odszkodowań. Wysokość odszkodowania nie była kwestionowana przez strony. Ze względu jednak na rozebranie przez właścicieli części składników budowlanych - garażu i pozostawienie ich sobie do wykorzystania, w/w decyzję, w trybie art. 155 kpa, zmieniono decyzją z dnia 9 grudnia 1982 r. pomniejszając wysokość ustalonego odszkodowania o wartość mienia pozostawionego właścicielom. Ponadto podniesiono, że obowiązek przyznania nieruchomości zamiennej wynikał z art. 10 w/w ustawy, który wskazywał, że nieruchomość zamienna była przydzielana na żądanie właściciela, gdy spełnione zostały inne określone prawem warunki. Z powyższego przepisu nie wynikał obowiązek poinformowania o tym uprawnieniu właścicieli nieruchomości, a obowiązek przekazania nieruchomości zamiennej był względny. Jak wynika jednak z zebranych akt E. D. był wielokrotnie informowany o konieczności przejęcia jego nieruchomości na cele wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego. Ze względu, że nieruchomość ta była zabudowana budynkiem mieszkalnym skorzystał z możliwości uzyskania w zamian innej nieruchomości budowlanej, co potwierdza decyzja z dnia [...] stycznia 1981 r. nr [...] Naczelnik Miasta J. przekazaniu H. i E. D. w użytkowanie wieczyste działki budowlanej położonej w J., Jak wynika z zebranych akt oraz co potwierdził sam wnioskodawca w toku postępowania nadzorczego, właściciele nieruchomości w trakcie postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego nie zgłaszali żądań przydzielenia nieruchomości zamiennej, a w świetle braku obowiązku informowania o takim prawie uznać należy że nie został naruszony przepis art. 10 w/w ustawy.) Organ wyjaśnił, że przydzielenie nieruchomości zamiennej nie zależało od posiadania przez właściciela statusu rolnika, a od charakteru wywłaszczanej nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomości miała powierzchnię [...] m, była zabudowana budynkiem mieszkalnym, a na pozostałej części mieścił się przydomowy ogródek. E. D. był zatrudniony jako [...] w Spółdzielni [...]. Nieruchomość nie stanowiła zatem gospodarstwa rolnego lub ogrodniczego, a ze względu na wcześniejsze uzyskanie w 1981 r. innej działki budowlanej nie była to także jedyna posiadana przez właścicieli działka budowlana w mieście. Na powyższą decyzję wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie H. i E. D. W skardze podnoszą iż decyzje odszkodowawcze zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ ustalający odszkodowanie nie poinformował o możliwości przyznania działki zamiennej. Z treści art. 10 ustawy z dnia 12.03.1958 r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie wynika obowiązek poinformowania o możliwości uzyskania nieruchomości 'zastępczej. Taki obowiązek wynika z ogólnych przepisów postępowania administracyjnego. Podnoszą, ze za wywłaszczoną nieruchomość nie otrzymali innej nieruchomości budowlanej. Nieruchomość ta została zakupiona na zwykłych zasadach. W konsekwencji wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej. Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy zaznaczyć, iż zaskarżona decyzja została wydana w trybie postępowania nadzorczego, którego przedmiotem była ocena ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta J. z dnia [...] grudnia 1982 r. pod kątem ustalenia zaistnienia przesłanek taksatywnie wymienionych w przepisie art. 156 §1 kpa. W orzecznictwie sądowo administracyjnym utrwalił się pogląd o samodzielnym charakterze postępowania nadzorczego, którego wszczęcie rozpoczyna nowe postępowanie w stosunku do postępowania przeprowadzonego w trybie zwykłym. Rozstrzygające w tym postępowaniu organy obowiązane są przestrzegać ogólnych reguł procedury administracyjnej, a w szczególności pełnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wydania znajdującej się w ich kompetencji decyzji. W ocenie Sądu ustalony przez organy pierwszej i drugiej instancji stan faktyczny sprawy i dokonana na jego podstawie ocena prawna budzą wątpliwości pod względem zgodności z prawem. Decyzja Naczelnika Miasta J. z dnia [...] grudnia 1982 była badana przez organy, jedynie pod kontem jej zgodności z art. 10 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70). Uszedł uwadze organów fakt, że zgodnie z treścią art. 22 powołanej ustawy "Odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie". Natomiast w aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak jest dokumentów z których by wynikało wyraźnie, że organ wywłaszczeniowy powołał biegłego w sprawie a następnie przeprowadził rozprawę odszkodowawczą, na której wysłuchał opinii biegłego. Organy nie rozważyły ponadto czy Naczelnik Miasta J. orzekając o odszkodowaniu działał z upoważnienia wojewody, bowiem z dniem 1 czerwca 1975 r. wojewoda zgodnie z § 2 pkt 15 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz.U.75.17.94) -- wojewoda orzekał w kwestii odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Orzekające organy nie zajęły także stanowiska, czy niezachowanie terminu określonego w art. 23 ustawy z dnia 12 marca 1958 stanowi bądź nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Wobec powyższych uchybień przepisom procedury administracyjnej wyrażonych w art. 7 i 77 uznać należy, ze organy przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów zdefiniowaną w art. 80 kpa. co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, gdyż powyższe uchybienia mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organy zbadają czy kontrolowana decyzja odszkodowawcza Naczelnika Miasta J. z dnia [...] grudnia 1982 r. wydana została zgodnie z art. 22 i 23 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit.c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270)