I SA/Wa 327/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu wniosku J.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] o zwrocie podania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., po zapoznaniu się z pismami J.S. z dnia [...] października 2009 r. i [...] października 2009 r. w sprawie zamiany mieszkania komunalnego położonego w W. przy ul. [...] zwróciło podanie wskazując, że w sprawie właściwy jest sąd powszechny. W dniu [...] listopada 2009 r. J.S. złożyła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na trudną sytuację osobistą swą i swego syna oraz na brak możliwości zamieszkiwania w obecnym mieszkaniu spowodowany koniecznością zapewnienia niepełnosprawnemu synowi spokoju i dodatkowej izby oraz szykanowaniem jej i jej syna przez patologiczne środowisko sąsiedzkie i funkcjonariuszy policji. W dniach [...] grudnia 2009 r. oraz [...] stycznia 2010 r. do Kolegium wpłynęły pisma J.S., w których wnioskodawczyni podtrzymała i rozwinęła swoją dotychczasową argumentację. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] o zwrocie podania. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 1-3 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje, w jakich sprawach i przed jakimi organami mają zastosowanie przepisy tego aktu prawnego. Organ zauważył, że zasadniczą część Kodeksu stanowi ogólne postępowanie administracyjne (art. 1 § 1 pkt 1 Kpa), którego podstawowymi cechami jest to, że toczy się przed organami administracji, w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Sprawa indywidualna jest to sprawa dotycząca konkretnej osoby i konkretnej sytuacji. Podstawowym elementem charakteryzującym to postępowanie jest to, że sprawy są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych, a więc zewnętrznych aktów władczych określających sytuację prawną konkretnie oznaczonego podmiotu w konkretnie oznaczonej sprawie. Pod pojęciem "decyzja administracyjna" należy też rozumieć np. pozwolenia, zezwolenia, orzeczenia oraz inne władcze rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach administracyjnych. Kolegium uznało, że sprawy związane z najmem lokalu nie należą do sfery regulowanej decyzją administracyjną, a do zakresu spraw o charakterze cywilnym i jako takie podlegają regułom prawa cywilnego i postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Organ wskazał, że aby na podstawie art. 66 § 3 Kpa zwrócić podanie organ administracji publicznej musi jednoznacznie stwierdzić, że sprawa nim objęta jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, tj. sprawą, w której stosunki prawne stron układają się na zasadzie równorzędności podmiotów i ekwiwalentności świadczeń (sprawy z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego oraz prawa pracy), co – zdaniem organu – w niniejszej sprawie miało miejsce. Od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] J.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o wpłynięcie na inne organy, aby mogła zmienić środowisko i zamieszkać wraz z synem w innym mieszkaniu. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Prezydent W. odmówił przyznania skarżącej i jej synowi zamiany mieszkania przy ul. [...], mimo zagrożenia życia skarżącej i jej niepełnosprawnego 22- letniego syna S. ze strony sąsiadów, którzy w przeszłości odbywali kary pozbawienia wolności za przestępstwa. Opisując swą sytuację osobistą skarżąca wskazała, że jej syn został uderzony przez jedną z sąsiadek, a sąsiad po wtargnięciu do jej mieszkania w stanie nietrzeźwości zniszczył jej meble. Skarżąca podniosła, że obawia się o swoje życie. Syn jako osoba niepełnosprawna potrzebuje oddzielny pokój do rehabilitacji. W lokalu nie ma łazienki, a syn myje się w misce w kuchni. Skarżąca zwróciła uwagę, że mimo kierowanych próśb do policji i prokuratury o wpłynięcie na poprawę zachowania sąsiadów organy te umarzają postępowania. Obecnie przed Sądem Okręgowym w W. toczy się sprawa przeciwko jednej z sąsiadek o groźby karalne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. W piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. J.S. dodatkowo podniosła, że lokal przy ul. [...] w momencie przekazania był lokalem socjalnym, do którego skarżąca jako matka samotnie wychowująca dzieci została eksmitowana, z powodu problemów finansowych. Skarżąca podała, że została eksmitowana do budynku zamieszkałego przez środowisko przestępcze, o czym administracja budynku doskonale wiedziała. Za lokal ten skarżąca płaci czynsz i obecnie jest on lokalem komunalnym. Skarżąca podała, że posiada nienaganną opinię i powinna otrzymać mieszkanie w innym środowisku ze strony Urzędu Miasta W. Skarżąca uważa, że jest inwigilowana przez policję, co potwierdza podejmowana próba wtargnięcia do jej mieszkania, próba nakłonienia jej do wymiany banknotów przez nieznanego osobnika oraz zapewnienie ochrony jednej z sąsiadek mających przestępczą przeszłość. W piśmie skarżąca wniosła o przydzielenie jej przez Sąd innego mieszkania z uwzględnieniem niepełnosprawności jej syna. W piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. skarżąca podała, że obawia się o życie swoje i swego syna. Wskazała, że sąsiadka z mieszkania nr [...] szuka na niej zemsty i napuszcza na skarżącą nieznane osoby z jej środowiska, które dobijają się do jej mieszkania. Skarżąca oświadczyła, że jest zastraszana przez sąsiadów, którzy piją i organizują libacje alkoholowe, a policja na to nie reaguje. Skarżąca podała, że dzielnicowy jest do niej negatywnie nastawiony, ponieważ składała na komisariacie i w komendzie skargi szukając sprawiedliwości. Skarżąca uważa, że policja podważa jej nienaganną opinię, jest zaczepiana na ulicy przez policjantów ubranych po cywilnemu, policja jeździ za skarżącą po ulicach, napuszcza na nią bandytów, którzy zakłócają spokój domowy jej i jej syna oraz dokonali kradzież wizjera. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Sąd nie podziela stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., co do tego, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie przepis art. 66 § 3 Kpa. Zgodnie z tym przepisem jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Wbrew temu co twierdzi Kolegium w niniejszej sprawie z podania J.S. z dnia [...] października 2009 r. i z dnia [...] października 2009 r. nie wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny. Sąd zauważa, że skarżąca w podaniu z dnia [...] października 2009 r. domagała się rozpoznania przez Kolegium sprawy o przydział jej nowego mieszkania, zaś w piśmie z dnia [...] października 2009 r. wniosła o zamianę mieszkania "swemu synowi". Z pisma Urzędu Miasta W. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] wynika zaś, że skarżąca jest najemcą lokalu będącego w gminnym zasobie mieszkaniowym, położonego w W. przy ul. [...]. Uszło uwadze organu, że podstawowym aktem prawnym regulującym sprawy najmu lokali mieszkalnych pozostających w zasobie mieszkaniowym Miasta W. jest ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) oraz wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 tej ustawy uchwała Rady Miasta W. z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W. (Dz. U. Nr [...], poz. [...] ze zm.). Z przepisów wskazanej wyżej uchwały wynika, że publicznym zasobem mieszkaniowym w Mieście W. gospodarują dzielnice. Uchwała ta przewiduje możliwość zamiany lokali z inicjatywy najemcy, jeżeli zamiana na lokal o zbliżonym metrażu jest wywołana uzasadnioną potrzebą zmiany lokalizacji, kondygnacji, czy wyposażenia technicznego (§ 8 ust. 1 lpkt 1 lit. a) albo celem zamiany jest uzasadniona poprawa warunków mieszkaniowych poprzez zamianę na lokal o większej powierzchni mieszkalnej lub użytkowej, jeśli spełnione są określone kryteria dochodowe, a wnioskodawca pozostaje w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania albo ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania (§ 8 ust. 1 pkt 1 lit. d). Możliwa jest również zamiana lokali jeżeli dwóch najemców wystąpi o zamianę lokali pomiędzy sobą, z tym że w przypadku, gdy najemca zalega z opłatami czynszowymi i opłatami niezależnymi od właściciela, dokonanie zamiany może nastąpić dopiero po wcześniejszym uregulowaniu lub wpłaceniu do depozytu kwoty pokrywającej te zaległości przez dłużnika lub osobę, która miałaby zostać nowym najemcą zadłużonego lokalu (§ 8 ust. 1 pkt 1 lit. f). Przy rozpatrywaniu wniosków o zamianę uwzględniane są wyłącznie wnioski złożone przez osoby zamieszkujące w lokalu za zgodą właściciela (§ 8 ust. 2). Wnioski osób występujących o zamianę lokali wraz z oświadczeniami i dokumentami potwierdzającymi wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy (§ 22 ust. 1 uchwały). Przy rozpatrywaniu wniosków bierze się pod uwagę warunki mieszkaniowe w poprzednim miejscu zamieszkania wnioskodawcy oraz innych osób zgłoszonych przez niego do wspólnego zamieszkiwania (§ 22 ust. 2). Wnioski te po przeanalizowaniu i weryfikacji, wskazany przez burmistrza dzielnicy pracownik komórki organizacyjnej urzędu dzielnicy właściwej do prowadzenia spraw lokalowych, przedstawia Komisji mieszkaniowej do zaopiniowania (§ 22 ust. 4). Nie można zatem zgodzić się z Kolegium, że sprawy z wniosków skarżącej o zamianę mieszkania na mieszkanie w innej lokalizacji należą do właściwości sądów powszechnych, skoro wskazana wyżej uchwała powierza zadania w tym zakresie organom dzielnicy (burmistrzowi, zarządowi dzielnicy). Uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zgody na zamianę lokalu może być - zdaniem Sądu - zaskarżona przez wnioskodawcę do sądu administracyjnego, z powodu jej niezgodności z prawem. Do takiego twierdzenia uprawnia stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwała NSA z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, ONSAiWSA 2008/6/90). Wobec tego dopiero spory wynikłe na tle zawartej umowy najmu będą podlegać kognicji sądów powszechnych. Odnosząc się do wniosków i zarzutów skargi Sąd wskazuje, że nie jest kompetentny do przyznania skarżącej i jej synowi mieszkania w innej lokalizacji, czy rozstrzygania o jego zamianie na inny lokal. Sąd administracyjny pierwszej instancji jest bowiem właściwy do kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem zgodności z prawem (art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a zatem nie orzeka o przyznaniu konkretnych uprawnień stronie skarżącej. Jeżeli zaś chodzi o podnoszone w sprawie okoliczności dotyczące trudnej osobistej sytuacji skarżącej i jej syna (konieczność zapewnienia synowi stałej i długotrwałej opieki w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz dodatkowego pokoju –orzeczenie M.Z.O. o N. w W. o znacznym stopniu niepełnosprawności S.L. z dnia [...] maja 2006 r., zamieszkiwanie w patologicznym środowisku, konflikty, groźby i akty przemocy ze strony sąsiadów i innych osób), to Sąd zauważa, że argumentację w tym zakresie należy podnieść w uzasadnieniu wniosku o zamianę mieszkania oraz w miarę możliwości poprzeć stosownymi dokumentami. W ponownie prowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uwzględni to, że organy dzielnic załatwiające wnioski o zamianę mieszkań pozostających w zasobie miejskim nie są organami administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 3 Kpa, a sprawy o zamianę lokali nie są sprawami indywidualnymi, rozstrzyganymi w trybie Kpa, w formie decyzji administracyjnych (art. 1 pkt 1 i 2 Kpa). Mając powyższe na uwadze organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, w którego treści wskaże jakie konkretne podanie załatwił. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.