I SA/Wa 327/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Agnieszka Miernik (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2013 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika [...] z [...] października 1979 r. nr [...] o przejęciu nieodpłatnie na własność Państwa nieruchomości rolnej położonej w L. przy ul. [...] o pow. [...] ha, oznaczonej jako dz. nr [...] w obrębie [...], stanowiącej własność I. G. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik [...] decyzją z [...] października 1979 r., działając na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), powoływanej dalej jako "ustawa z 27 października 1977 r.", przejął nieodpłatnie na własność Państwa nieruchomość rolną stanowiącą własność I. G. Organ wskazał, że właścicielka nieruchomości zrzekła się prawa dożywotniego użytkowania działki gruntu o pow. [...] ha, a wartość przejętych gruntów określono na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przejęcie nieruchomości nastąpiło na wniosek właścicielki, która osiągnęła wiek emerytalny (ma [...] lata) i nie ma następców prawnych uprawnionych do przejęcia i prowadzenia gospodarstwa rolnego. M. G. (następca prawny I. G.) wnioskiem z 26 marca 2012 r., uzupełnionym pismami z 21 kwietnia 2012 r. i 19 maja 2012 r., wystąpił na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wskazując, że błędnie jako właściciela przedmiotowej nieruchomości organ uznał I. G., której przysługiwało jedynie prawo dożywotniego użytkowania gruntu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lutego 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 1979 r. i wskazał, że przepis art. 45 ustawy z 27 października 1977 r. zawierał materialne przesłanki uzasadniające przejęcie nieruchomości na własność Państwa. Stanowił on, że w razie braku następców prawnych lub gdy następca prawny nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo takie na wniosek rolnika przejmowało Państwo. W niniejszej sprawie z aktu własności ziemi z [...] stycznia 1973 r. nr [...] wynika, że jedynym właścicielem gospodarstwa rolnego była I. G. W aktach sprawy znajduje się również podpisany przez nią protokół przyjęcia wniesionego ustnie w dniu 20 września 1979 r. wniosku o przejęcie nieruchomości. Naczelnik [...] w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wskazał ponadto, że właścicielka gruntu nie posiada następców prawnych uprawnionych do przejęcia i prowadzenia gospodarstwa, które to stanowisko znajduje potwierdzenie w ww. protokole. Z kolei M. G. wezwany do wskazania następców uprawnionych do przejęcia i prowadzenia tego gospodarstwa, nie kwestionował braku kwalifikacji J. G. (córki I. G.), jak również nie przedstawił wymaganej, na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 października 1977 r. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215 ze zm.), dokumentacji potwierdzającej posiadanie przez niego takich kwalifikacji. W tej sytuacji w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa i brak jest podstaw do uznania, że decyzja z [...] października 1979 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem organu, dokumentacja zgromadzona w sprawie nie wskazuje również na zaistnienie pozostałych podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji, o których mowa w art. 156 K.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2015 r., po rozpoznaniu wniosku M. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2013 r., podzielając, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki przejęcia nieruchomości na własność Państwa, o których mowa w art. 44, art. 45, art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 października 1977 r. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje bowiem, że gospodarstwo przejęte zostało na wniosek I. G. z 20 września 1979 r., w którym wniosła ona o przejęcie działki gruntu o pow. [...] ha, gdyż innych gruntów rolnych nie posiada i podała, że nie sprzedawała żadnych produktów rolnych, zaś córka nie posiada kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wbrew przy tym twierdzeniom wnioskodawcy, przyjęcie wniosku złożonego ustnie do protokołu, nie stanowi o wadzie kwalifikowanej decyzji przede wszystkim dlatego, że ustawa z 27 października 1977 r. nie określa formy złożenia wniosku, a ponadto właścicielka nieruchomości ww. protokół podpisała własnoręcznie. W niniejszej sprawie ustalone ponadto zostało, że I. G. była właścicielką przedmiotowego gruntu, co jednoznacznie wynika z aktu własności ziemi z [...] stycznia 1973 r., jak również spełniała wymogi do przyznania emerytury, bowiem osiągnęła wiek emerytalny. Nie posiadała również następców prawnych uprawnionych do przejęcia i prowadzenia gospodarstwa. Organ, w trakcie prowadzonego postępowania nadzorczego, wezwał wnioskodawcę o nadesłanie dokumentów potwierdzających posiadanie przez następców byłej właścicielki kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa, tj. świadectwa ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego. W odpowiedzi M. G. poinformował, że kwalifikacje takie uzyskał w 1983 r. w czasie odbywania studiów [...] w [...] (a więc już po wydaniu decyzji), jednakże nie przedłożył dokumentów na potwierdzenie tej okoliczności. Nie udokumentował również takich kwalifikacji po stronie J. G. Organ podał również, że skoro w dniu wydania decyzji I. G. była wdową, w sprawie nie znalazły zastosowania przepisy odnoszące się do zgody współmałżonka na przejęcie gruntu. W tej sytuacji prawidłowo organ I instancji uznał, że decyzji z [...] października 1979 r. nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnioną pismem z 8 września 2015 r., wniósł M. G. wskazując, że I. G. nie była właścicielką nieruchomości, którą przejęto decyzją z [...] października 1979 r. Nieruchomość ta stanowiła bowiem uprzednio własność J. G. (pradziadka skarżącego), a następnie jego syna A. G. Spadek po A. G. nabył z kolei jego syn – E. G. (ojciec skarżącego) oraz córka – J. G., natomiast I. G. (żona zmarłego), otrzymała jedynie prawo dożywotniego użytkowania tego gruntu. Powyższe powoduje nieważność czynności prawnej przekazania działki na rzecz Państwa. Zdaniem skarżącego, o braku po stronie I. G. własności przedmiotowej nieruchomości świadczy również jej wniosek z 5 lipca 1972 r., którym wystąpiła do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] o uregulowanie stanu prawnego działki nabytej przez nią po mężu A. G. zmarłym w 1943 r., którą uprawiała od 1945 r. M. G. wskazał ponadto, że z oświadczenia J. J. (z domu G.) złożonego w Sądzie Rejonowym w L. w dniu [...] stycznia 1989 r. wynika, iż I. G., zamierzała nieruchomość przekazać skarżącemu. Organ nadzoru nie biorąc powyższych okoliczności pod uwagę, naruszył przepis art. 77 § 1 i 78 § 1 K.p.a. Do skargi załączono postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A. G., I. G. i E. G. oraz wniosek I. G. z 5 lipca 1972 r. o uregulowanie stanu prawnego działki, o którym mowa w treści skargi. W piśmie procesowym z 30 lipca 2015 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, tj.: a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że nie zebrał on i nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób należyty, albowiem nie uwzględnił szeregu okoliczności, na które powołuje się skarżący i nie wyjaśnił w sposób dostateczny, czy zstępni właścicielki gospodarstwa oraz ich następcy prawni posiadali kwalifikacje do jego prowadzenia; b) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, bez merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, czego skutkiem było naruszenie zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 K.p.a. c) art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieprzekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania, mimo że dopuścił się on naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; d) art. 45 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 października 1977 r. w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych w zw. z § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166), poprzez uznanie, że nie było następców spełniających warunki do przejęcia i prowadzenia przedmiotowego gospodarstwa rolnego, mimo ze skarżący uzyskał wymagane kwalifikacje na podstawie świadectwa ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej dla pracujących w S. w 1983 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Na wstępie wskazać należy, że postępowanie toczące się w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Zadaniem organu prowadzącego takie postępowanie jest zbadanie, czy kontrolowana decyzja obciążona jest wadami, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. Należy mieć jednak przy tym na uwadze, że decyzje, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Potwierdzeniem dla takiego sformułowania jest treść przepisu art. 16 K.p.a. ustanawiającego zasadę trwałości decyzji. W przedmiotowej sprawie kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja Naczelnika [...] z [...] października 1979 r. wydana została na podstawie art. 45 ustawy z 27 października 1977 r., zgodnie z którym, w razie braku następców lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo. Z powyższego przepisu wynika, że przejęcie gospodarstwa rolnego było możliwe w przypadku łącznego spełnienia dwóch warunków: 1) złożenia przez rolnika wniosku dotyczącego przejęcia jego gospodarstwa, 2) alternatywnego zaistnienia jednej z trzech okoliczności: brak było następców albo też następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego ewentualnie odmówił on przejęcia gospodarstwa. W zgromadzonym przez organ nadzoru materiale dowodowym znajduje się akt własności ziemi z [...] stycznia 1973 r. nr [...], z którego wynika, że I. G. była właścicielką gruntu rolnego położonego w L. przy ul. [...] o pow. [...]m2. Jak wyjaśnił przy tym Urząd Miasta L. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami, w piśmie z 2 lutego 1989 r. nr [...], różnica powierzchni wskazanej w akcie własności ziemi – [...] ha a powierzchnia przejętą na rzecz Państwa decyzją z [...] października 1979 r. – [...] ha, wynika z nowych pomiarów przeprowadzonych w 1977 r. W aktach niniejszej sprawy znajduje się również protokół przyjęcia wniosku wniesionego ustnie w dniu 20 września 1979 r. o przejęcie przedmiotowej działki w zamian za rentę, który podpisany został przez I. G. W protokole tym wskazano, że wymieniona działka jest użytkowana przez dzierżawcę – W. G., stąd właścicielka nie sprzedawała żadnych produktów rolnych. Wnioskodawczyni podała ponadto, że innych nieruchomości nie posiada, zaś jej córka nie posiada kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Mając powyższe na uwadze brak jest podstaw do przyjęcia, że w dacie przejęcia przedmiotowego gospodarstwa na rzecz Państwa, właścicielem nieruchomości była inna osoba. W obrocie prawnym znajdował się bowiem ww. akt własności ziemi wydany przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej L. Okoliczność ta powoduje, że akt ten - jako decyzja ostateczna, która weszła do obrotu prawnego - wywołuje skutki rzeczowe w stosunku do wskazanego powyżej gospodarstwa rolnego. Na jego podstawie - jako właściciel przedmiotowego gospodarstwa rolnego - ujawniona została I. G. W tej sytuacji bez wpływu na wynik sprawy pozostaje powoływana przez skarżącego okoliczność wydania przez Sąd Powiatowy w L. Wydział Zamiejscowy w [...] postanowienia z [...] lutego 1957 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że spadkobiercą po uprzednim właścicielu nieruchomości – A. G. były jego dzieci – E. G. i J. J. z d. G., zaś żona zmarłego – I. G. nabyła jedynie prawo dożywotniego użytkowania 1/3 części spadku. Po dacie otwarcia spadku został bowiem wydany ostateczny akt własności ziemi ujawniający właściciela przedmiotowego gospodarstwa. Na marginesie rozważań należy jedynie powołać treść przepisu art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), który stanowił podstawę wydania ww. aktu własności ziemi, jak również obowiązywał w dacie przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Zgodnie z nim nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stawały się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku (ust. 1). Rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadali nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stawali się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następowało tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć. W tej sytuacji skierowany do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej L. wniosek I. G. z 5 lipca 1972 r. o uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej działki, na który powołuje się skarżący, potwierdza jedynie, że osoba ta nie uznawała się za właściciela gruntu, a jedynie jego posiadacza, stąd zaistniała potrzeba uregulowania własności, co uczyniono ww. aktem własności ziemi, mocą którego I. G. nabyła nieodpłatnie własność przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z art. 5 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Powyższe nie pozostaje również w sprzeczności z przedłożonym przez skarżącego postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po A. G. Odnosząc się do pozostałych przesłanek warunkujących przejęcie gospodarstwa rolnego, tj. dotyczących posiadania przez rolnika następcy mającego wymagane prawem kwalifikacje umożliwiające przejęcie gospodarstwa, wskazać należy, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 października 1977 r. przez następcę rozumiało się zstępnych, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa rolnika oraz jego pasierbów i wychowanków, którzy posiadali kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie przekroczyli 55 lat życia i nie byli inwalidami I lub II grupy; w razie braku takich osób następcą mógł być współwłaściciel gospodarstwa spełniający te warunki. Stosownie ponadto do treści § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (w wersji obowiązującej w dacie przejęcia gospodarstwa), dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego przez nabywcę lub spadkobiercę nieruchomości rolnej było świadectwo ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego. W ust. 3 tego przepisu wskazano ponadto, że w okresie po dniu 31 grudnia 1975 r. za posiadającego kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego uważa się również spadkobiercę, który w chwili otwarcia spadku ukończył co najmniej 45 lat, jeżeli praca w gospodarstwie rolnym stanowi dla niego zawód dający główne źródło utrzymania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że we wniosku o przejęcie gospodarstwa I. G. wyjaśniła, że jej córka J. G. nie posiada uprawnień do prowadzenia gospodarstwa. Powyższego nie kwestionował również skarżący. Odnosząc się natomiast do uprawnień posiadanych przez skarżącego wskazać należy, że przejęcie gospodarstwa nastąpiło w dniu [...] października 1979 r., natomiast M. G., szkołę rolniczą (zawód rolnik), ukończył dopiero w dniu [...] października 1983 r. (por. świadectwo ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej w S. – k-68 akt sądowych), przy czym prawdopodobnym się wydaje, że naukę tę rozpoczął już po przejęciu przedmiotowego gospodarstwa rolnego (przejęcie nastąpiło cztery lata przed ukończeniem szkoły przez skarżącego). Resumując, skoro w dacie wydania kwestionowanej decyzji z [...] października 1979 r., a także w chwili składania wniosku o przejęcie gospodarstwa przez Państwo, przedmiotowe gospodarstwo rolne stanowiło własność I. G. nieposiadającej następców, którzy spełnialiby warunki do przejęcia tego gospodarstwa, to Naczelnikowi [...], który orzekł o przejęciu gospodarstwa nie sposób zarzucić rażącego naruszenia przepisu art. 45 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 października 1977 r. oraz § 3 rozporządzenia w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych. Z tych samych przyczyn nie został naruszony również powoływany przez pełnomocnika skarżącego przepis § 37 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, zgodnie z którym następcą rolnika powinna być osoba, która daje gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jak bowiem już wskazano powyżej, osoby takiej w dniu przejęcia gospodarstwa I. G. nie było. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo zatem ustalił, że przedmiotowa decyzja nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa ani innymi wadami określonymi w art. 156 § 1 K.p.a. Organ wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadnił swoje orzeczenia (art. 107 § 1 i 3 K.p.a.), nie naruszając przy tym przepisu art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 2 K.p.a. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 tej ustawy oraz § 2 ust. 1 i 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).