I SA/Wa 328/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.06.2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 248/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2500 (dwa tysiące pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 248/16, uwzględniającym skargę M. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 14 września 2016 r. (k. 41 akt o sygn. I SAB/Wa 248/16) akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 14 grudnia 2016 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 593/17, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 złotych w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r. Ponadto stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Akta wraz z tym ostatnim prawomocnym wyrokiem zostały zwrócone organowi w dniu 11 października 2017 r. W tym dniu M. S. wystąpiła z wezwaniem do wykonania wyroku Sądu, w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Pismem z [...] listopada 2017 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla W. w [...] o nadesłanie uwierzytelnionej kopii testamentu, na podstawie którego sąd stwierdził nabycie spadku po zmarłej E. L. W tym samym dniu wystąpił też o uwierzytelnioną kopię testamentu H. R., zaś pismem z [...] listopada 2017 r. poinformował stronę postępowania o stanie sprawy. Pierwszy z żądanych przez Prezydenta dokumentów został nadesłany w dniu [...] grudnia 2017 r., a drugi [...] stycznia 2018 r. Pismem z [...] stycznia 2017 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kolejną skargę na niewykonanie przez organ ww. wyroku z dnia 21 czerwca 2016 r. W skardze wniosła o: wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 5.000 zł, przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy zasądzonej kwoty grzywny i stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Strona uzasadniła, że Prezydent [...] nie dotrzymał w sprawie następujących terminów : - wynikającego z art. 35 kpa, - wyznaczonego przez siebie samego, który upłynął w dniu 30 czerwca 2016 r., - terminu wyznaczonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2016 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał czynności podjęte w sprawie i stwierdził, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane, między innymi, bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji do Biura Spraw Dekretowych w sprawach odszkodowawczych. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które wymagają ustalenia w toku postępowania, nie pozwalają na dotrzymanie ustalonych terminów. Dodał, że na opóźnienia w załatwieniu sprawy wpływ ma także to, iż akta sprawy, na skutek skarg wnoszonych przez strony, są w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę strona skarżąca podtrzymała skargę w całości i wniosła o jej uwzględnienie. Skonstatowała, że wskazane przez organ przyczyny, z uwagi na które postępowanie nie zostało dotychczas zakończone, nie są wiarygodne. Organ z założenia od co najmniej 5 miesięcy nie wydaje pozytywnych decyzji odszkodowawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 248/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 21 września 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 14 września 2016 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 14 grudnia 2016 r. Sąd wymierzył też wyrokiem z dnia 12 lipca 2017 r. grzywnę organowi za niewykonanie ww. orzeczenia sądowego w wysokości 1.000 zł i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Następnie pismem z dnia z [...] października 2017 r. (data wpływu do organu) skarżąca wezwała Prezydenta do wykonania powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uwzględniającego skargę na bezczynność. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a ww. skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W tej sytuacji Sąd uznał, biorąc pod uwagę ponad półtoraroczny okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku Sądu, że grzywna w wysokości 2.500 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 248/16, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym uznać należy za wysoce naganne i nie może ono być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane, zwłaszcza w sytuacji uprzedniego wymierzenia grzywny z tytułu niewykonania tego orzeczenia. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Ponadto, w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie uznał za zasadny wniosku o przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Jej zastosowanie uzasadniają bowiem rażący charakter zwłoki, ignorowanie wydanych orzeczeń sądowych, w tym o ukaraniu grzywną, jak też obawa, iż bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącej wyrok Sądu nie zostanie wykonany. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły, a organ po otrzymaniu akt sprawy w październiku 2017 r. podjął działania, mające na celu rozstrzygnięcie sprawy, na co wskazał w odpowiedzi na skargę. Przy czym Sąd uwzględnił również okoliczność, że strona wezwała organ do wykonania wyroku w dniu 11 października 2017 r., tj. w dniu zwrotu akt do organu, a ponowna skarga na niewykonanie wyroku wpłynęła do Urzędu m.st. Warszawy 9 stycznia 2018 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę w pozostałej części w oparciu o art. 151 wskazanej ustawy (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).