I SA/Wa 3284/13
WyrokWSA w Warszawie2014-09-05
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Jolanta Dargas, Anita Wielopolska-Fonfara
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu na własność Skarbu Państwa opuszczonej nieruchomości rolnej z 1969 r. była dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Decyzja o przejęciu nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa z 1969 r. była dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, ponieważ brak było dokumentów potwierdzających, że w dacie jej wydania gospodarstwo rolne było opuszczone. Jedynym dokumentem uzasadniającym takie uznanie był wadliwy protokół, który nie pozwalał na obiektywną ocenę stanu faktycznego i prawnego gospodarstwa. W związku z tym, stwierdzenie nieważności tej decyzji było zasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1969 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa opuszczonej nieruchomości rolnej. Wojewoda stwierdził nieważność tej decyzji, wskazując na liczne wady postępowania i brak dowodów na opuszczenie gospodarstwa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Nadleśnictwo J., które zarządzało częścią gruntów, wniosło skargę do WSA, kwestionując ustalenia organów co do opuszczenia gospodarstwa i nieodwracalnych skutków prawnych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Anita Wielopolska-Fonfara Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2014 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. decyzją z dnia [...] października 1969 r. Nr [...] orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa opuszczonej nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, położonej we wsi C. (aktualnie obręb C. gm. S.). W skład przejętej nieruchomości rolnej wchodziły działki ewidencyjne o nr [...]
Następnie Z. R. i G. K., spadkobierczynie poprzedniego właściciela nieruchomości J. K. wystąpiły z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.
Wojewoda [...]decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. znak [...], stwierdził nieważność ww. decyzji. Na skutek odwołania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa J., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji, Minister wskazał, że Wojewoda w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 2000 r. nie był organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.
Na skutek wniesienia przez Z. R. skargi na ww. decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 956/08 oddalił jej skargę.
Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał Wojewodzie [...] ww. wniosek do rozpatrzenia według właściwości, wskazując na zmianę przepisów odnośnie właściwości organu, tj. wejście w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206).
Wojewoda [...] rozpatrując powyższy wniosek decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] października 1969r. Nr [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że podstawą prawną przejęcia przedmiotowego gospodarstwa był art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z I957r. Nr 39, poz. 174), w brzmieniu nadanym nowelizacją z 15 lipca 1961 r. (Dz. U. z 1961 r., Nr 32, poz. 161) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198).
Organ nadzoru podniósł, że badając zasadność wydania zaskarżonej decyzji doszedł do przekonania, że w sentencji decyzji istnieje niespójność pomiędzy wykazaną powierzchnią przejmowanego gospodarstwa tj. [...] ha, a łączną powierzchnią wykazanych w sentencji decyzji działek. Wskazał także, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bardzo lakoniczne, nie zawiera żadnego odniesienia co do potwierdzenia stanu prawnego byłego właściciela, jak i stanu faktycznego zagospodarowania przejętego gospodarstwa, poza stwierdzeniem, że gospodarstwo rolne położone na terenie wsi C. o pow. [...] ha, w dacie przejęcia na własność Skarbu Państwa, stanowiło własność J. K., który opuścił gospodarstwo w 1966 r. i zamieszkał u syna, pracującego poza rolnictwem. Wojewoda wskazał także, że decyzja ta nie zawiera także rozdzielnika, z którego wynikałoby, do kogo została skierowana.
Wojewoda w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że decyzja ta została oparta na ustaleniach dokonanych przez pracownika Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w J. – K. B., zawartych w protokole, nazwanym protokołem dochodzenia, spisanym dnia [...] września 1969 r., w biurze Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w M. Ponadto Wojewoda zaznaczył, że analiza treść tego protokołu wskazuje na to, że dochodzenie miało być, czy też było, przeprowadzone w obecności przewodniczącego Gminnej Rady Narodowej i sołtysa Wsi C. Wskazał również, że protokół ten nie zawiera danych osobowych tych osób (w miejscu na wpisanie tych danych znajduje się puste pole), a pod treścią protokołu znajdują się dwa nieczytelne podpisy. Natomiast w kwestii ustalenia faktycznego użytkowania gruntów pochodzących z gospodarstwa J. K., Wojewoda wskazał, że protokół ten zawiera tylko stwierdzenie, że ktoś tam dzierżawi, ale na mocy umowy prywatnej, a ziemia w 80% leży odłogiem. Ponadto organ nadzoru wskazał, że na podstawie tych ustaleń, w protokole dochodzenia zostało stwierdzone, że gospodarstwo jest opuszczone i kwalifikuje się do przejęcia na własność Skarb Państwa. Wojewoda analizując ww. protokół wskazał również, że jest on bardzo ubogi w swej treści tj. nie zawiera żadnego opisu stanu faktycznego poszczególnych działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa, w tym stanu ich zagospodarowania, istniejącego wówczas na gruncie. Ponadto w protokole tym, brak jest jakichkolwiek ustaleń na okoliczność stanu zabudowań, czy też występowania inwentarza żywego. Z treści protokołu, jak też innych dokumentów zachowanych w sprawie, nie wynika również, aby właściciel gospodarstwa był poinformowany o prowadzonym postępowaniu lustracyjnym. Nadto protokół nie jest zaopatrzony żadną pieczęcią urzędową, brak jest również zapisu przez kogo został sporządzony. Zdaniem Wojewody protokół ten, w formie jakiej został sporządzony, nie zawierający istotnych danych i ustaleń do merytorycznego zajęcia stanowiska w sprawie, nie mający cech dokumentu urzędowego, nie mógł stanowić jedynego środka dowodowego, będącego podstawą do wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości rolnej. W ocenie organu nadzoru treść protokołu nie pozwala na dokonanie oceny, czy stan faktyczny i prawny gospodarstwa, w dacie wydania kontrolowanej decyzji, odpowiadał obowiązującym przepisom prawa, umożliwiającym przejęcie gospodarstwa na własność Skarbu Państwa.
Ponadto Wojewoda wskazał, że analiza treści protokołu wskazuje na to, że komisja lustracyjna nie dokonała w terenie faktycznej lustracji przeznaczonych do przejęcia nieruchomości. Zdaniem Wojewody w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu lustracyjnym, ustalenia stanu faktycznego istniejącego wówczas na gruncie, miałyby odzwierciedlenie w treści protokołu, poprzez opis każdej działki ewidencyjnej, wchodzącej w skład przejmowanego gospodarstwa. Ponadto organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że fakt opuszczenia przedmiotowego gospodarstwa, jak i okres jego opuszczenia, nie został w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy i jednoznaczny ustalony i udokumentowany.
Wojewoda wskazał również w decyzji, ze na podstawie rejestrów ewidencji gruntów wsi C. ustalono, że w 1963 r., J. K. ujawniony został jako osoba władająca nieruchomością składającą się z działek o nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha. W zaskarżonej decyzji przejęto natomiast działki ewidencyjne: nr [...], których łączna powierzchnia wynosi [...] ha, a nie jak wykazano błędnie w decyzji [...] ha.
Organ wskazał ponadto, że po przejęciu przedmiotowego gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa, decyzją Naczelnika Gminy S. z dnia [...] listopada 1982 r. Nr [...], grunty leśne pochodzące z przejętego gospodarstwa, oznaczone jako działki o nr, [...], zostały, między innymi, przekazane Nadleśnictwu J. Przekazaniem została objęta również działka nr [...], nie wymieniona w sentencji decyzji o przejęciu. Wobec powyższego organ stanął na stanowisku, że skoro w sentencji decyzji zostały wykazane konkretne numery działek i ich powierzchnie, których łączna powierzchnia jest mniejsza od tej wykazanej w decyzji ([...]ha), to przedmiotem prawnego przejęcia była nieruchomość o pow. [...]ha. Za takim stanowiskiem zdaniem Wojewody przemawia fakt, że nawet w uzasadnieniu decyzji nie ma mowy o dodatkowych działkach należących do J. K.
Ponadto zdaniem Wojewody z akt sprawy nie wynika, czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego został doręczona J. K. Organ wskazał, że przy zaskarżonej decyzji zachowało się jedynie zwrotne potwierdzenie odbioru pisma znak: [...] z dnia [...] listopada 1969 r., jednakże nie można stwierdzić, czy przy piśmie tym doręczono ww. decyzję, czy też inne pismo. Organ wskazał także, że pomimo podjętych działań, w zakresie doręczenia przedmiotowej decyzji stronie i podania do publicznej wiadomości, poprzez jej wywieszenie w biurze Gromadzkiej Rady Narodowej w M., zaskarżona decyzja nie została zaopatrzona klauzulą ostateczności.
Ponadto zdaniem Wojewody z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że Prezydium PRN w J., znany był adres zamieszkania J. K., od którego gospodarstwo zostało przejęte. Fakt ten potwierdzają, zdaniem Wojewody, wyjaśnienia zawarte w aktach sprawy, że J. K. (poza okresem letnim, kiedy przebywał w C.) mieszkał u syna, pod adresem: [...]. Na ten adres była kierowana korespondencja Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w J. Organ wskazał także, że prowadzone w sprawie, w latach 1971-1994 (na skutek licznych skarg), postępowania wyjaśniająco-dowodowe wykazały, że przejęte gospodarstwo w całości nie było gospodarstwem opuszczonym, gdyż znaczna jego część była użytkowana przez dzierżawców. Fakt ten potwierdzili w swoich zeznaniach świadkowie w osobach: [...] (protokoły z dnia [...] września 1990r.)
Reasumując Wojewoda wskazał, że organ wydając decyzję nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości stanu prawnego przejmowanego gospodarstwa, jak również jego faktycznej powierzchni i położenia. W aktach dotyczących wydania zaskarżonej decyzji brak jest wypisu z rejestru ewidencji gruntów, jak również innego dokumentu zawierającego pełny opis gospodarstwa i w wchodzących w jego skład działek ewidencyjnych. Wypisy z ewidencji gruntów zostały dołączone do akt sprawy dopiero w późniejszym czasie. W decyzji nie został wyjaśniony powód wskazania innej powierzchni przejmowanego gospodarstwa, niż ta, która wynika z sumy powierzchni wymienionych w sentencji decyzji działek. Zdaniem Wojewody organ nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, stanu faktycznego poszczególnych działek ewidencyjnych wchodzących w skład przejętego gospodarstwa, na dzień przeprowadzenia lustracji, poprzez wskazanie jakiego rodzaju były to użytki, w jakich granicach oraz co było oznaką faktycznego opuszczenia nieruchomości i zaniedbania. Ponadto zdaniem organu nadzoru z rejestru ewidencji gruntów jednoznacznie wynika, że w skład gospodarstwa J. K. wchodziły grunty o różnych użytkach tj. grunty orne, pastwiska, lasy i tereny zabudowane. Tak więc prawidłowa ocena pozostawienia bez prac pielęgnacyjnych i użytkowania tego rodzaju gruntów, powinna wynikać ze stanu faktycznego zastałego przez komisję lustracyjną na gruncie, opisanego w protokole.
Zdaniem Wojewody wobec braku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniająco dowodowego w przedmiotowej sprawie, zaskarżona decyzja rażąco narusza art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, które stanowiły podstawę przejęcia tego gospodarstwa na własność Państwa. Zdaniem Wojewody pozbawienie prawa własności do nieruchomości w oparciu o nieprawidłowo dokonane ustalenia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, jest wadą wyższej rangi, kwalifikowaną, skutkującą stwierdzeniem nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.
Ponadto Wojewoda wskazał, że przedmiotem przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, były tylko działki wymienione literalnie w sentencji zaskarżonej decyzji i tylko te działki, powinny być przekazane do zasobu Państwowego Funduszu Ziemi i następnie być przedmiotem dalszego przekazania, czy obrotu prawnego. Wszystkie działki wymienione w decyzji, pochodzące z przejętego gospodarstwa stanowią nadal własność Skarbu Państwa. Jedynie tereny leśne, oznaczone jako działki o nr [...],[...],[...], na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] listopada 1982 r. znajdują się w zarządzie Nadleśnictwa J.
Wojewoda wskazał także, iż ze względu na to, że na datę wydania niniejszej decyzji, działki objęte zaskarżoną decyzją stanowią nadal własność Skarbu Państwa, to z uwagi na fakt, że w stosunku do tych działek nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, mogą być one wydane spadkobiercom byłego właściciela. Natomiast w stosunku do pozostałych działek pochodzących z przejętego gospodarstwa nie wymienionych w sentencji zaskarżonej decyzji, Wojewoda uznał, że włączenie ich do zasobu Państwowego Funduszu Ziemi - nie miało podstaw prawnych.
Ponadto organu nadzoru uznał, że również przekazanie działek leśnych w zarząd Nadleśnictwa J. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż nieruchomość leśna, jako własność Skarbu Państwa może być również wydana w naturze spadkobiercom byłego właściciela. Utrata tytułu własności Skarbu Państwa do działek objętych zaskarżoną decyzją, a przekazanych Lasom Państwowym, stanowi przesłankę do unieważnienia decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] listopada 1982 r., wydanej w przedmiocie nieodpłatnego przekazania gruntów leśnych na rzecz Nadleśnictwa J., w części dotyczącej działek o nr [...] położonych na terenie obrębu C., pochodzących z przejętego gospodarstwa.
Od powyższej decyzji Wojewody odwołanie złożyło Nadleśnictwo J. W odwołaniu podniosło, że po przejęciu przedmiotowego gospodarstwa - decyzją Naczelnika Gminy S. z dnia [...] listopada 1982 r. grunty leśne pochodzące z przejętego gospodarstwa, oznaczone jako działki o nr [...], zostały przekazane Nadleśnictwu J. Przekazaniem została objęta również działka o nr [...], nie wymieniona w sentencji decyzji o przejęciu. W związku z powyższym w stosunku do tych działek zdaniem odwołującego się winny zostać stwierdzone nieodwracalne skutki prawne. Nadto zdaniem Nadleśnictwa działki leśne nie były poddawane właściwym zabiegom pielęgnacyjnym mającym za zadanie utrzymanie ich na odpowiednim poziomie gospodarczym.
Rozpatrując powyższe odwołanie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. w jej zaskarżonej części tj. w odniesieniu do działek nr [...] i [...].
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] października 1969 r. oraz postępowanie poprzedzające jej wydanie zawiera szereg uchybień, które można zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Jednocześnie Minister w całości podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Nadleśnictwo J., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazało, że organy orzekające w sprawie naruszyły przepis art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu Innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, uznając, że przedmiotowe gospodarstwo w dacie przejęcia nie zostało opuszczone, ponieważ nie występowały cechy opuszczenia w zakresie większej części tego gospodarstwa. Ponadto skarżące Nadleśnictwo wskazało, że w uzasadnieniu decyzji organy podały, że znaczna część przejętego gospodarstwa była użytkowana przez dzierżawców ale nie wyjaśniły jakie grunty były faktyczne wówczas dzierżawione przez osoby trzecie. Zdaniem skarżącego przedmiotem ewentualnej dzierżawy były grunty rolne, zaś stanowiący większą część las był opuszczony i nie użytkowany zarówno przez właściciela jak również dzierżawców o czym świadczy uzasadnienie wydanej w tej sprawie wcześniejszej decyzji Wojewody [...] (z dnia [...] listopada 2000 r., z której wynika, że były one przekazane do uprawiania rolniczego. W związku z tym w ocenie skarżącego, jeśli z treści decyzji wynika, że przedmiotem przejęcia było gospodarstwo o pow. [...] ha, a z tego las przejęty następnie przez Nadleśnictwo stanowił powierzchnie [...] ha to ustalenia organów, że większa część przejętego gospodarstwa nie była gospodarstwem opuszczonym są nieprawdziwe. W związku z tym przyjęcie, że gospodarstwo to nie spełniało przesłanek gospodarstwa opuszczonego o których mowa w art. 15 cytowanego dekretu zdaniem skarżącej jest wadliwe.
Ponadto skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 77 k.p.a. z uwagi na to, że w trakcie prowadzonego postępowania, nie zostały należycie i wyczerpująco wyjaśnione okoliczności pielęgnacji lasu w czasie kiedy gospodarstwo to było uznane za opuszczone. W tej sytuacji zdaniem skarżącego nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy przekazywaniu gospodarstwa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. i brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Skarżące Nadleśnictwo nie zgodziło się również z ustaleniami organów, że przedmiotowa decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., gdyż obecnie las ten został włączony do ewidencji Lasów Państwowych, stanowi zwarty kompleks leśny wśród innych działek leśnych Nadleśnictwa J.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...]października 1969 r. orzekającej o przejęciu na rzecz Państwa bez odszkodowania opuszczonej nieruchomości rolnej o powierzchni [...]ha wraz z zabudowaniami stanowiącej własność J. K.
Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, którego przesłanki zastosowania enumeratywnie wymienia art. 156 § 1 k.p.a. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne - tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Postępowanie prowadzone w trybie nieważnościowym jest więc samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczonym przesłankami wynikającymi z ww. przepisu, uzasadniającymi stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego. Oznacza to, że organ rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozstrzyga jej ponownie merytorycznie, lecz orzeka wyłącznie w kwestii kwalifikowanej wadliwości kontrolowanego aktu administracyjnego, tj. wadliwości, o której mowa w art. 156 § 1 kpa. Nie przeprowadza więc ponownie postępowania dowodowego w takim zakresie, w jakim ma to miejsce w postępowaniu zwykłym. Nie oznacza to jednak, że organ nie ma obowiązku poczynić żadnych ustaleń w sprawie. Organ ten ma obowiązek (wynikający z art. 7 i art. 77 kpa) przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy czym w takim tylko zakresie, w jakim jest to niezbędne dla ustalenia, czy weryfikowany akt nie jest dotknięty żadną z wad wymienionych w ww. art. 156 § 1 kpa. W przypadku przesłanki rażącego naruszenia prawa oznacza to konieczność bezspornego ustalenia stanu faktycznego z daty wydania weryfikowanej decyzji (na podstawie akt postępowania zwykłego). W postępowaniu nadzorczym organ bada zatem, czy dowody istniejące w dniu wydania kontrolowanej decyzji, zostały przez organ prowadzący postępowanie uwzględnione i czy nie istnieje oczywista sprzeczność miedzy ustalonym stanem faktycznym, a przepisem prawa materialnego, na podstawie którego wydano kontrolowane orzeczenie.
Podstawę prawną orzeczenia badanego w trybie nieważności decyzji stanowił art. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o zmianie ustawy z dnia 15 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 161) oraz § 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U, Nr 39, poz. 198). Zgodnie z powołanym przepisem art. 2 gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), tj. nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. Przy czym w myśl § 1 pkt 1 wskazanego rozporządzenia za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo oceniły, że kontrolowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających , że w dacie jej wydania gospodarstwo rolne stanowiące własność J. K. było nieruchomością opuszczoną. Stanowisko to potwierdza w szczególności fakt, że jedynym dokumentem uzasadniającym uznanie omawianego gospodarstwa za opuszczone był protokół sporządzony w dniu [...] września 1979 r., oparty na ustaleniach dokonanych przez pracownika Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w J. – K. B.. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela pogląd organów obu instancji i rozważania poczynione przez nie w tym zakresie, że jego treść oraz wady formalne prowadzą do wniosku, że nie pozwalał on na dokonanie obiektywnej oceny, czy przedmiotowe gospodarstwo w istocie stanowiło opuszczone gospodarstwo rolne w rozumieniu zastosowanych przepisów prawa.
Mając na uwadze fakt, że Sąd akceptuje ustalenia organów administracji nie zachodzi potrzeba powielania wskazanych w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji argumentów.
W nawiązaniu do zarzutów skargi podkreślić należy zaś, że są one niezasadne. Lasy Państwowe Nadleśnictwo J. w J. argumentują przede wszystkim, że wbrew ustaleniom dokonanym w zaskarżonej decyzji omawiane gospodarstwo rolne nie było w większości opuszczone. Zdaniem skarżącego większość tego gospodarstwa stanowił bowiem las o powierzchni [...] ha przekazany mu decyzją Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] listopada 1982 r., a nie dzierżawione przez osoby prywatne grunty rolne.
Stanowisko to nie znajduje potwierdzenia w okolicznościach faktycznych sprawy. Podkreślenia wymaga, że z dokumentów znajdujących się w aktach archiwalnych wprost wynika, iż wymieniona decyzja z dnia [...] listopada 1982 r. obejmowała także grunty nie objęte badaną decyzją, o łącznej powierzchni [...] ha – w tym m.in. działkę nr [...]o powierzchni [...] ha, której decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] października 1969 r. nie dotyczyła.
Mocą decyzji z dnia [...] października 1969 r. przedmiotem przejęcia na własność Skarbu Państwa były działki oznaczone nr [...], i [...] , z których jedynie działki: nr [...] o powierzchni [...] ha , nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] ha stanowiły las. Wbrew stanowisku skarżącego, wskazane działki leśne przekazane następnie Lasom Państwowym decyzją z dnia [...] listopada 1982 r. w dacie ich przejęcia przez Skarb Państwa miały powierzchnię łączną [...]ha .
Wobec powyższego, także zarzut niezbadania przez organy administracji okoliczności odnoszących się do pielęgnacji lasu w okresie gdy gospodarstwo zostało uznane za opuszczone, nie znajduje uzasadnienia.
W tej sytuacji, stwierdzić należy, że organy nadzorcze przeprowadziły wszechstronną ocenę zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego, który dał podstawę do wydania w 1969 r. decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło