I SA/Wa 329/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. T., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] o przyznaniu zasiłku okresowego w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskiem z dnia 27 listopada 2017 r. J. T. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o udzielenie mu pomocy w formie zasiłku okresowego w związku z trudną sytuacją materialną w jakiej się znajduje. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. przyznał J. T. od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. zasiłek okresowy w kwocie [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie osiąga żadnego dochodu. Przy czym w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ stwierdził, że J. T.spełnia przesłanki z art. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1769, dalej powoływana jako u.p.s.), Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930, dalej powoływane jako Rozporządzenie) i kwalifikuje się do pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Jednocześnie, zgodnie z art. 38 ust. 3 u.p.s., wnioskodawcy został przyznany zasiłek okresowy w wysokości 50 % różnicy między kryterium dochodowym jednoosobowej rodziny J.T. (tj. [...] zł), a dochodem osiąganym. Odwołanie od decyzji Wójta złożył J. T., wnosząc o zmianę tej decyzji w części dotyczącej daty przyznania zasiłku okresowego, tj. od dnia 1 października 2017 r. a nie jak w decyzji dopiero od 1 listopada 2017 r. z uwagi na trudną sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając ją za prawidłową. Organ odwoławczy wskazał, iż materialnoprawną podstawę rozpatrzenia wniosku J. T. o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego stanowią przepisy u.s.p. oraz zapis § 1 pkt 1 lit a Rozporządzenia. Kolegium podniosło, że dokonując oceny wniosku J. T., od strony ustawowych wymogów dochodowych, jednym z mających kluczowe znaczenie przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy jest zapis art. 38 ust. 1 u.p.s., który stanowi, iż zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Natomiast J. T.legitymuje się lekkim stopniem niepełnosprawności, co potwierdza treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2017 r., wydanego przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...]. Ponadto wnioskodawca na mocy decyzji Starosty Powiaty [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] został uznany za osobę bezrobotną z dniem [...] października 2017 r. Kolegium zważyło, że kolejnym kryterium ustawowym dla określenia uprawnień strony do przyznania stronie wnioskowanej pomocy są przepisy: art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. oraz § 1 pkt 1 lit.a Rozporządzenia w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej określają, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Przy czym organ odwoławczy przytoczył treść art. 8 ust. 3 u.p.s., podkreślając, że za dochód uważa sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony. Wobec czego Kolegium wskazało, że przychód wnioskodawcy w październiku 2017 r. (wniosek złożony w listopadzie 2017 r.) wynosił [...] zł czyli dochód wynosił również [...] zł, a zatem wysokość zasiłku okresowego, określona zapisami art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 u.p.s., wynosi [...] zł gdyż w przypadku osoby samotnie gospodarującej jest to 50% różnicy między kryterium dochodowym tej osoby (w wysokości [...] zł) a dochodem tej osoby (0 zł), tj. [...] zł. Nadto Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z zapisem art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, skoro J. T. złożył wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia w dniu 27 listopada 2017 r. to pomoc powinna zostać mu przyznana od dnia 1 listopada 2017 r. - o czym prawidłowo orzekł organ pierwszej instancji. Przy czym Kolegium podniosło, iż Wójt Gminy [...] nie miał nie miał żądnych możliwości interpretacyjnych w tym zakresie, a tym samym brak jest podstaw prawnych dla przyjęcia wcześniejszego niż dzień 1 listopada 2017 r. okresu przyznania J. T. wnioskowanej pomocy, o co wnosił on w swoim odwołaniu. Ze skargą na decyzję Kolegium wystąpił J. T., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zasiłku okresowego od 1 października 2017 r. Podniósł, iż decyzja jest błędna i niesprawiedliwa, na co argumenty wskazał w obszernym uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku okresowego jest art. 38 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kwoty [...] zł. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (ust. 5). Z powołanych przepisów wynika, że zasiłek okresowy zasadniczo nie jest świadczeniem uznaniowym. W przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 38 ust. 1 u.p.s. przysługuje on wnioskodawcy, a więc winien być mu przyznany. Do uznania organu pozostawiono zaś jedynie ustalenie wysokości przyznanego świadczenia – jednakże w ściśle określonych granicach – oraz okresu, na jaki to świadczenie ma być przyznane, lecz już nie datę od której zasiłek ten organ przyznaje. Stosownie bowiem do art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Organ pomocy społecznej ustala wysokość zasiłku okresowego pomiędzy wskazanymi wyżej granicami, z uwzględnieniem ogólnych zasad udzielania świadczeń z pomocy społecznej oraz indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Na rozmiar świadczenia z pomocy społecznej mają wpływ okoliczności uzasadniające udzielenie tej pomocy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego cechuje pewna uznaniowość, ograniczona w ustawie wysokością najwyższego i najniższego zasiłku oraz okresem jego pobierania. O tym, czy zasiłek będzie przyznany w rozmiarze wyższym bądź niższym, decyduje organ biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i zdrowotną uprawnionego, istniejącą po stronie świadczeniobiorcy i wynikającą z jego osobistych możliwości przezwyciężenia swej trudnej sytuacji życiowej, zakres realizacji obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu problemów, możliwości finansowe ośrodka, postawę świadczeniobiorcy oraz elementy subiektywne, jak np. chęć i aktywność w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s., w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin organ przeprowadza wywiad środowiskowy. Ustalenia wywiadu stanowią następnie dla pracownika socjalnego podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny. Z akt sprawy, w szczególności zaś z wywiadu środowiskowego z dnia 29 listopada 2017 r. wynika, że skarżący nie osiągnął żadnego dochodu. Z uwagi na stan zdrowia nie pracuje, nie posiada również uprawnień do świadczenia z ZUS. Tym samym wysokość należnego skarżącemu zasiłku okresowego powinna znajdować się w granicach od 50% obowiązującego ówcześnie kryterium dochodowego do [...] zł. Jednocześnie na uwadze należy mieć również okoliczność, że okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 u.p.s.). Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji przyznającą wnioskodawcy zasiłek okresowy w kwocie [...] zł, a zatem w wysokości mieszczącej się w art. 38 ust. 3 pkt 2 u.p.s. od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. Przy czym istota zarzutów skargi w niniejszej sprawie sprowadza się do zakwestionowania nie kwoty przyznanego zasiłku lecz daty od której ww. świadczenie zostało skarżącemu przyznane. Zdaniem skarżącego powinien on otrzymać zasiłek okresowy od dnia 1 października 2017 r. a nie od dnia 1 listopada 2017 r. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, gdyż wniosek o przyznanie zasiłku okresowego skarżący złożył w dniu [...] listopada 2017 r., a więc stosownie do powołanego art. 106 ust. 3 u.p.s. wnioskowana pomoc została przyznania prawidłowo od dnia 1 listopada 2017 r. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy orzekające prawidłowo ustaliły, że skarżący spełniał kryteria (dochodowe i społeczne) do przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Organy poprawnie ustaliły również wysokość i okres przyznanego zasiłku okresowego, a przedstawione w tej sprawie uzasadnienie spełnia przesłanki określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto, w ocenie Sądu, organy obu instancji zebrały materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Dokonały dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz starannie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi się kierowały przy wydaniu rozstrzygnięcia, zachowując tym samym wymogi określone w przepisach art. 7 i art. 77 k.p.a. Dokonana ocena zebranych w sprawie dowodów, nie jest dowolna, a organy wskazały przyczyny, które zadecydowały o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego. Podkreślić przy tym należy, że określenie przez ustawodawcę maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego oznacza, że organ przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w art. 38 ust. 1 u.p.s., działa w granicach uznania administracyjnego. Organ nie może zatem stronie przyznać świadczenia w kwocie ani niższej, ani wyższej, niż to zostało określone w przepisach u.p.s. W ustalonym w ten sposób zakresie organ poruszać się może jednak swobodnie, przy czym powinien ustalić to świadczenie w wysokości adekwatnej do sytuacji wnioskodawcy, jego potrzeb i możliwości zaspokojenia swoich potrzeb we własnym zakresie oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizację zadań pomocowych, co też w niniejszej sprawie uczynił. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.