I SA/Wa 33/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi E. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1642/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. E. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1642/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i oddalił skargę w pozostałej części. W skardze skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej ustawowej wysokości, tj. w łącznej kwocie 40472,10 zł, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej odpowiadającej kwocie 20000 zł, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczony oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1642/16 wraz z aktami sprawy, wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 6 września 2017 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 6 listopada 2017 r. Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 15 listopada 2017 r. skarżąca wezwała Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku z dnia 5 czerwca 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]" została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] grudnia 1948 r. powyższa nieruchomość stanowiła własność I. A. S. I voto J. na podstawie wniosku z dnia [...] czerwca 1947 r., nr [...] i [...] oraz postanowienia z dnia [...] lipca 1947 r. Na mocy art. 1 dekretu [...], grunt ww. nieruchomości przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że prowadzone jest – z wniosku złożonego w dniu 21 grudnia 1948 r. w trybie art. 7 ww. dekretu – postępowanie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. gruntu położonego w [...] przy ul. [...]. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż nieruchomość [...] oznaczona nr hip. [...] stanowiąca własność I. A. z P. I voto J. II voto S. podzielona została na działkę o pow. 739,80 m2, oznaczoną jako działka nr [...], położoną przy ul. [...] o nowym numerze hipotecznym [...] oraz działkę o pow. 819,92 m2, oznaczoną jako działka nr [...] położoną przy ul. [...], która zachowała dotychczasowy numer hipoteczny [...]. Powstałą z podziału nieruchomość przy ul [...] ze znajdującym się na niej domem murowanym trzypiętrowym i ze wszystkim co się na gruncie znajdowało poprzednia właścicielka sprzedała Państwowym Zakładom [...]. Tym samym I. A. z P. I voto J. II voto S. pozostała właścicielką jedynie niezabudowanej działki o pow. 739,80 m2 położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Obecnie przedmiotowa nieruchomość stanowi działki: nr [...] – własność [...] – tereny mieszkaniowe; nr [...] – własność [...] – we współużytkowaniu wieczystym w częściach ułamkowych osób fizycznych; nr [...] – własność [...] – tereny mieszkaniowe; nr [...] własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym spółki "[...]". Organ zaznaczył, że z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Organ wskazał, że pismem z dnia 28 grudnia 2017 r. poinformowano pełnomocnika stron o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy oraz o nowym terminie jej załatwienia. Organ podał również, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. W opinii organu, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1642/16, skarżąca pismem z dnia 15 listopada 2017 r. wezwała Prezydenta [...] do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1642/16, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości w terminie dwóch miesięcy oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 6 września 2017 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 6 listopada 2017 r. Bezspornym jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozpoznał przedmiotowego o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1642/16, nie załatwił sprawy, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 5 czerwca 2017 r. (ponad pięć miesięcy), Sąd uznał, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 1000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1642/16, nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia okres przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu załatwienia sprawy, który nie jest okresem znacznym, znana Sądowi z urzędu ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] z zakresu z tzw. nieruchomości dekretowych, jak również skomplikowany charakter sprawy dotyczący stanu faktycznego i prawnego sprzed kilkudziesięciu lat. Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 P.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 154 § 7 P.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 P.p.s.a, w pkt 3 sentencji – na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).