I SA/Wa 33/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi H. F. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 96/22 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz H. F. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] (dalej: "Skarżąca") pismem z 3 grudnia 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: "Prezydent") wyroku tego Sądu z 11 października 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 96/22. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku [...] z 19 listopada 2001 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. Nr [...] - dz. nr [...] - w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 8 lutego 2023 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1175/23 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mimo to sprawa odszkodowania nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy Skarżąca po raz kolejny wezwała Prezydenta do wykonania wyroku (pismami z 13 czerwca 2024 r. i z 18 września 2024 r.), a następnie wniosła przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości, przewidzianej przepisami prawa oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych. W motywach skargi wskazała, że postępowanie w sprawie pozostaje w toku od ponad 23 lat. Dotychczas zostało rozpoznane jedynie częściowo, tj. decyzją z 2020 r. odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego co do części nieruchomości. Podkreśliła, że w pozostałej części postępowanie nie zostało do chwili obecnej zakończone, pomimo wydania w sprawie dwóch wyroków WSA w Warszawie z 11 października 2022 r. i z 15 grudnia 2023 r. stwierdzających bezczynność. Podała, że złożone do akt postępowania pismo z 21 lutego b.r., w którym ustanowiony przez nią pełnomocnik wykazał nieprawidłowości, których dopuścił się organ, a także czynności dowodowe, które winien on przeprowadzić, w celu wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, zostało całkowicie zignorowane, a czynności dowodowe nie zostały podjęte. Zaznaczyła, że 26 lipca b.r. organ zawiadomił stronę o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, przed jej zamknięciem. Jednakże pomimo zawiadomienia, sprawa do chwili obecnej nie została rozstrzygnięta i nie zostały podjęte jakiekolwiek czynności zmierzające do jej zakończenia. W ocenie Skarżącej sposób postępowania Prezydenta wskazuje na daleko idącą zuchwałość w braku poszanowania, przez niego obowiązującego porządku prawnego, w tym lekceważenia, a wręcz arogancji względem WSA w Warszawie i jego wyroków, polegających na niezastosowaniu się do rozstrzygnięć Sądu od ponad dwóch lat. Okoliczność ta bezwzględnie uzasadnia konieczność wymierzenia organowi kolejnej grzywny, tym razem w maksymalnej wysokości, przewidzianej przepisami prawa. Podkreśliła, że w wyroku z 15 grudnia 2023 r. WSA w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w symbolicznej wysokości 2000 zł, co jedynie zachęciło organ do dalszego podważania autorytetu Sądu. W odpowiedzi na skargę Prezydent wskazał, że przedmiotowy wniosek o odszkodowanie został rozpatrzony w części decyzją z 12 października 2020 r. nr 176/SD/2020, którą odmówił stronie przyznania odszkodowania za część gruntu o powierzchni 524 m2 pochodzącego z nieruchomości ozn. hip. Nr [...] - dz. [...]. Obecnie rozpatrywany jest wniosek o odszkodowanie co do pozostałej części gruntu o powierzchni 326 m2 pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej. Podkreślił, że nie bez znaczenia dla długości trwania postępowania jest wciąż zmieniający się stan prawny i poglądy orzecznictwa, co często powoduje konieczność ponownej weryfikacji wykonanych już w sprawie czynności lub podejmowanie kolejnych. Podał, że podejmował czynności celem ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, o czym świadczy, znajdująca się w aktach sprawy korespondencja kierowana przez niego do innych podmiotów, strona postępowania również była na bieżąco informowana. W ostatnim czasie podjął czynności mające na celu uzupełnienie materiału dowodowego poprzez zlecenie opracowania fotogramatycznego, podlegające na analizie i opisie zdjęć lotniczych z 1945 r., 1947 r., 1951 r., z 1953 r. oraz opisem zdjęcia 1961 r. Ponadto wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o przesłanie posiadanych map wskazujących na stan władania poszczególnymi działkami stanowiącymi dawną nieruchomość hipoteczną, w szczególności w latach 50 i 60 XX wieku oraz do Biura Organizacji Urzędu Wydział Archiwum i Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego [...] w celu odnalezienia wszelkiej dokumentacji dotyczącej dzierżaw oraz zagospodarowania tego terenu w latach 1945 -1965, ewentualnie innych materiałów dot. gruntu położonego w Warszawie na [...] między ulicami [...]. W wyniku ponownej analizy zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, ponownie wystąpił do Archiwum Państwowego m.st. Warszawy o przeprowadzenie kwerendy i przesłanie wszelkiej odnalezionej dokumentacji w tym dokumentacji archiwalnej (aktowej) dot. przedmiotowej nieruchomości z zasobu Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Wydziału Polityki i Inspekcji Mieszkaniowej - Inwentarz skarbowy zespołu [...], Akta Miasta Warszawy (z lat 1945 -1950 r.) sygn. [...] (opis dot. ul. [...] – sprawy dzierżaw terenów miejskich). Nadto podjął czynności polegające na ustaleniu oraz odnalezieniu dokumentacji w celu określenia czy dla obszaru na którym usytuowana jest przedmiotowa nieruchomość został uchwalony szczegółowy plan zabudowania określający przeznaczenie przedmiotowego terenu. Jednocześnie podkreślił, że strona postępowania informowana była o kolejnych podejmowanych przez organ krokach w celu zgromadzenia całości materiału dowodowego oraz o przewidywanym terminie zakończenia niniejszego postępowania. Dodatkowo mając na uwadze art. 10 § 1 k.p.a., wnioskodawcy zostali poinformowani o fakcie zebrania materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia oraz o możliwości zapoznania się z zebraną dokumentacją i wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji. W aktach administracyjnych znajduje się decyzja Prezydenta z 10 lutego 2025 r. nr 68/SD/2025, którą, po rozpatrzeniu wniosku [...] z 19 listopada 2001 r., odmówił Skarżącej, [...] przyznania odszkodowania za część dawnej nieruchomości ozn. hip. Nr [...] dz. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] -cz. z obrębu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej: "p.p.s.a.", który w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie decyzją z 10 lutego 2025 r. nr 68/SD/2025 Prezydent rozpoznał sprawę zainicjowaną wnioskiem [...] z 19 listopada 2001 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. Nr [...] - dz. nr [...] – jednak nie uczynił tego w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 11 października 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 96/22, który to termin ekspirował 8 maja 2023 r. Wydanie decyzji nastąpiło po wymierzeniu mu grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku oraz upływie prawie 3 lat od terminu wyznaczonego przez Sąd. Oznacza to, że w sprawie miała miejsce bezczynność Prezydenta, która w tym przypadku przybrała postać kwalifikowaną, a wiec rażąco naruszyła prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a., jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia to, że w uprzednio wydanych orzeczeniach zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie już oceniono, a od tego czasu uległa ona jedynie zwiększeniu. Zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę jak było prowadzone postępowanie po zwrocie akt z Sądu wraz z prawomocnym wyrokiem z 15 grudnia 2023 r. wymierzającym organowi grzywnę. W aktach znajdują się kolejne pisma pełnomocnika skarżącej, którymi zwracał się o informację w sprawie, bądź wzywał do niezwłocznego rozpoznania wniosku o odszkodowania (vide: pisma z 13 czerwca 2024 r. i z 18 września 2024 r.). Zawiadomieniem z 26 lipca 2024 r. organ poinformował strony postępowania, że zebrał materiał pozwalający na wydanie decyzji i że strony mają 7 dni od doręczenia na złożenie ewentualnych wniosków, wyjaśnień czy dowodów (zapoznanie z materiałem). Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru ww. zawiadomienie doręczone zostało najpóźniej 12 sierpnia 2024 r. Powyższe zatem prowadzi do wniosku, że wydanie decyzji dopiero 10 lutego 2025 r. nastąpiło w konsekwencji wniesienia kolejnej skargi na niewykonanie wyroku z 11 października 2022 r. sygn. I SAB/Wa 96/22, mimo, iż organ posiadał materiał potrzebny do wydania rozstrzygnięcia już trzecim kwartale 2024 r., o czym informował strony. Stąd zasadne jest wymierzenie mu z tego tytułu grzywny. Przy jej wymiarze Sąd uwzględnił okoliczność, że akta sprawy na skutek skargi na niewykonanie wyroku, pozostawały w długotrwałym posiadaniu sądu administracyjnego, co znacząco utrudniało organowi rozpoznawanie sprawy wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Sąd miał również na uwadze okoliczność wynikającą z akt sprawy oraz z treści odpowiedzi na skargę, że w dniu 10 lutego 2025 r. organ rozpatrzył m.in. przedmiotowy wniosek z 19 listopada 2001 r. i wydał decyzję odmawiającą odszkodowania. Mając zatem na względzie powyższe, kwotę grzywny Sąd ustalił w wymiarze 1000 złotych, a nie jak oczekiwała tego Skarżąca w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości. Wyższy niż orzeczony wymiar grzywny byłby w ocenie Sądu sankcją nadmiernie represyjną do stopnia zawinienia organu w naruszeniu prawa stron do rozpoznania ich sprawy bez zbędnej zwłoki. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.