I SA/Wa 330/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę. Rektor [...], po rozpatrzeniu odwołania J. R. , decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika [...] z dnia [...] listopada 2009 r. o skreśleniu J. R. z listy studentów z dniem [...] listopada 2009 r. z powodu nieuzyskania zaliczenia pierwszego roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia prowadzonych przez [...]. W uzasadnieniu organ podał, że w roku akademickim [...] J. R. podjął studia w [...]. Ze względu na kłopoty zdrowotne student od samego początku uzyskał wsparcie ze strony Biura ds. Osób Niepełnosprawnych [...] oraz władz Kolegium. J. R. zostało umożliwione odbywanie studiów w toku indywidualnym, co dało mu szansę na studiowanie we własnym rytmie. W ramach ustalonego programu J. R. miał zaliczyć jedynie 5 przedmiotów, a plan zajęć został dostosowany do jego oczekiwań. Student zaliczył tylko jeden z przedmiotów objętych programem. Ponadto już w pierwszym semestrze zaczął uczęszczać na kursy nie objęte programem indywidualnym. J. R. tłumaczył to dużą ilością czasu i sił. Wyjaśnienia te (niezgodne ze wcześniejszymi ustaleniami) nie wskazywały na dodatkowe problemy zdrowotne, uniemożliwiające zaliczenie przedmiotów, na które student się zdecydował. Dlatego też J. R. odmówiono udzielenia urlopu zdrowotnego. Organ podał, że w swoim odwołaniu student podnosił, że "decyzja została podjęta w sposób niepraworządny, niehumanitarny, narusza dobre imię [...]. Zdaniem Rektora, dokładna analiza sprawy J. R. nie wskazuje na to, żeby którykolwiek z tych zarzutów był uzasadniony. Od decyzji Rektora [...] z dnia 17 grudnia 2009 r. J. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia oraz zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że decyzja utrzymująca w mocy decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów została podjęta bez jakiejkolwiek znajomości rzeczy. Organ nie zadał sobie trudu sprowadzenia akt skarżącego i wyjaśnienia, jak naprawdę przebiegała sprawa jego traktowania na uczelni. Stanowisko organu jest całkowicie gołosłowne i nie powołuje się na żadne dowody ani dokumenty. Odnosząc się do podnoszonej kwestii udzielenia urlopu skarżący wskazał, że wszelkie twierdzenia w tej materii są nieprawdziwe i nieuzasadnione. Dokonując oceny treści pisma, skarżący stwierdził, że z jego nagłówka i rezolucji wynika, że jest ono wyłącznie odpowiedzią na odwołanie od decyzji o skreśleniu z listy studentów, zaś z treści uzasadnienia wynika, że decyzja dotyczy odmowy przyznania urlopu zdrowotnego, gdzie wszelkie zawarte odniesienia się do faktów nie są uzasadnione żadnymi dowodami, ani dokumentami, co nie było przedmiotem decyzji. Wobec tego powstała osobliwa hybryda, poplątana, nieklarowna i kompromitująca. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że J. R. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 23 grudnia 2009 r. skargę na decyzję Rektora nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Skargę nie zawierającą żadnego uzasadnienia Sąd przesłał na uczelnię. Decyzja Rektora z [...] grudnia 2009 r. nadana za zwrotnym poświadczeniem odbioru została odebrana przed skarżącego dopiero w dniu 29 grudnia 2009 r., a zatem skarga wniesiona przed otrzymaniem decyzji organu odwoławczego była bezskuteczna i podlega odrzuceniu. Organ podał, że skarżący pojawił się w dniu 8 stycznia 2010 r. w Biurze Spraw Studenckich [...] , gdzie na jego prośbę wydano mu przedmiotową decyzję Rektora (w dniu 8 stycznia 2010 r. w aktach sprawy brak było jeszcze dowodu doręczenia decyzji). Następnie w dniu 18 stycznia 2010 r. skarżący złożył osobiście na uczelni pismo zatytułowane "skarga zwykła", w którym zaskarżył decyzję Rektora nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz decyzję o skreśleniu. Zdaniem organu obie wydane w sprawie decyzje są jak najbardziej uzasadnione, z uwagi na nieuzyskanie zaliczenia roku w określonym terminie przez skarżącego i jego postawę poprzedzającą skreślenie. Organ zauważył, że J. R. podjął w roku akademickim [...] studia w [...]. Ze względu na kłopoty zdrowotne od samego początku uzyskał zgodę na indywidualny tok studiów, co stworzyło mu szansę na studiowanie według własnego rytmu. W ramach ustalonego programu (regularne kontakty z dr X.) skarżący miał zaliczyć 5 przedmiotów, a zaliczył tylko jeden pomimo zapewnienia przez uczelnię odbywania zajęć w najdogodniejszych wybranych przez niego terminach. Ponadto, już w pierwszym semestrze J. R. zaczął uczęszczać na kursy nieobjęte programem indywidualnym tłumacząc to tym, że ze względu na siły i czas jest w stanie pogodzić zajęcia na [...] z zajęciami na [...]. Wyjaśnienia te, niezgodne ze wcześniejszymi ustaleniami, nie wskazywały na dodatkowe problemy zdrowotne uniemożliwiające zaliczenie przedmiotów. Dlatego też skarżącemu odmówiono udzielenia wstecznego urlopu zdrowotnego. W ocenie organu, zarzuty skarżącego zawarte w skardze, że decyzja organu odwoławczego "jest wyłącznie odpowiedzią na odwołanie od decyzji o skreśleniu, zaś z treści uzasadnienia wynika, że mamy do czynienia z odmową przyznania urlopu zdrowotnego" są nielogiczne i nieprawdziwe. Decyzja organu wyższego stopnia z natury rzeczy stanowi swoistą odpowiedź na odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, natomiast przywołanie w treści decyzji Rektora nr [...] stanowisko organu, co do odmowy udzielenia urlopu bezpłatnego nastąpiło w końcowej części uzasadnienia po przytoczeniu przyczyn uzasadniających skreślenie skarżącego z listy studentów. Z tego względu [...] wniósł o oddalenie skargi. Rektor [...] dodał, że J. R. studiuje na [...] od 1995 r. a historia jego studiów i brak postępów w nauce wskazują, iż nie jest on w stanie zaliczać przedmiotów i ukończyć studiów w okresie przewidzianym ich programem (był m.in. skreślony wcześniej z listy studentów Wydziału [...]). W piśmie z dnia 8 lipca 2010 r. J. R. wniósł o unieważnienie przedmiotowej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów, tj. opłaty sądowej oraz kosztów dojazdu (220 zł), kosztów kopiowania akt (50 zł). W treści pisma podniósł, że domaga się kasacji, ponieważ miało miejsce: 1) naruszenie prawa w postaci nieudzielania na czas odpowiedzi na wniosek o wygenerowanie karty osiągnięć z urzeczywistnioną aktualną przynależnością, co do wykładowców i przedmiotów, co uniemożliwiło wpisanie otrzymanych zaliczeń oraz rozliczenie roku, choćby przez złożenie wniosku o warunek lub powtarzanie; 2) złośliwe, nieuczciwe bądź przekłamujące nie wydawanie karty osiągnięć pod pretekstem, jakoby skarżący ją odebrał, co - jak wynika z dokumentów - było kłamstwem; 3) nie rozpatrzenie wniosku o komisyjne sprawdzenie wiadomości, co również mogłoby dramatycznie zmienić sytuację skarżącego na korzyść (organ miał aż za dużo czasu na rozpatrzenie wszystkich wniosków); 4) błędne sporządzenie decyzji, ponieważ: - fakt nie zaliczenia nie został wykazany w oparciu o jakiekolwiek dokumenty, co jest naruszeniem zasad Kpa. Organ nie może bowiem napisać, że ma rację bez wytłumaczenia, lecz musi wykazać fakty w oparciu o dokumenty; - nie został udokumentowany fakt samego nałożenia obligacji dydaktycznych, w szczególność nie został podany przepis prawa, gdyż samo nazwanie organu wydającego nie jest wskazaniem na przepis, skutkiem czego skarżący nie mógł - odwołując się do organu odwoławczego - zapoznać się z podstawą prawną decyzji, która jest wadliwa; - przy indywidualnym toku studiów obligacje te powinny zostać wykazane w oparciu o indywidualną decyzję, gdyż w takim trybie nakłada się je w przypadku ITS. Poza sporem jest przy tym, że żadne obligacje nie mogą brać się z powietrza. Skarżący zauważył, że organ nie powołał się nawet na regulamin; 5) przyznanie się przez wykładowcę do poświadczenia nieprawdy w formie wpisu do indeksu i karty. Skarżący zaznaczył, że przedmioty BHP oraz [...] są to jednorazowe szkolenia, a nie zajęcia kursowe i ich przepisanie na rok następny załatwiane jest od ręki (za dość słoną umowną karą finansową). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku Rektora [...] o odrzucenie skargi. Zdaniem Sądu, pismo na które powołuje się organ, wniesione przed terminem doręczenia zaskarżonej decyzji nie jest skargą, lecz pismem informującym Sąd o wniesieniu "właściwej" skargi. Sama zaś skarga zawarta jest w piśmie wniesionym do organu w dniu 19 stycznia 2010 r., skoro dopiero to pismo zostało nazwane "skargą", wskazuje przedmiot zaskarżenia, a także zawiera stosowne wnioski i zarzuty pod adresem zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Sąd uznał, że wniosek o odrzucenie skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Przechodząc do meritum sprawy Sąd zauważa, że podstawę prawną kwestionowanych przez skarżącego decyzji stanowił art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Wydając decyzję na tej podstawie prawnej organy uczelni działają w ramach tzw. uznania administracyjnego swobodnie decydując o tym, czy w danym przypadku wystąpiły przesłanki określone w tym przepisie. Trzeba wskazać, że w sprawie tego rodzaju (zakończonej decyzją uznaniową) rola Sądu sprowadza się do oceny, czy organy orzekające w sprawie działały zgodnie z prawem i czy nie przekroczyły granic "uznania administracyjnego". Dokonując kontroli wydanych w sprawie decyzji Rektora [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] i decyzji Kierownika [...] z dnia [...] listopada 2009 r. (brak numeru) Sąd uznał, że decyzje te są zgodne z prawem, a organy przy załatwieniu sprawy działały w granicach uznania administracyjnego. Wbrew temu co twierdzi skarżący organy obu instancji w uzasadnieniu decyzji wskazały powody skreślenia J. R. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia, prowadzonych w roku akademickim [...] przez [...]. Okoliczności, na które powołały się organy mają pokrycie w materiale dowodowym sprawy. Z akt wynika, że J. R. uzyskał zgodę na odbywanie studiów w ramach indywidualnego toku (pismo M. B. z dnia [...] października 2008 r. i z dnia [...] lutego 2009 r.). Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia [...] października 2008 r. i zgody na indywidualny tok studiów wynikało, że J. R. miał w roku akademickim [...] (a więc do 30 września 2009 r. - § 16 ust. 1 regulaminu studiów na [...]) zrealizować następujące przedmioty: z grupą [...] - komunikacja ustna, z grupą [...] - czytanie tekstów na poziomie akademickim [...], z grupą [...] - pisanie na poziomie akademickim. Z karty okresowych osiągnięć studenta, wykazu ocen i listy niezliczonych przedmiotów wynika, że skarżący nie zaliczył bądź nie został sklasyfikowany z: [...] -, [...] – [...], [...] – [...]. Wobec niezaliczenia przedmiotów z bloku [...], nie został dopuszczony do egzaminu z [...] (pismo M. B. z dnia [...] października 2009 r.). Materiał dokumentacyjny potwierdza, że skarżący podczas studiów był często nieobecny na zajęciach, nie oddawał wymaganych prac pisemnych (informacja z dnia [...] października 2008 r.); nie prowadził tzw. portfolio, nie oddawał karty pracy, nie brał udziału w rozwiązywaniu [...], nie dopełnił obowiązku przedstawienia w terminie [...] (pismo M. S. z dnia [...] kwietnia 2009 r.; opuścił ponad 50 % zajęć, oddał prace na poziomie niedostatecznym i ich nie poprawił, nie nadrobił materiału wymaganego na zajęciach na których był nieobecny, był notorycznie nieprzygotowany do zajęć, nie starał się współpracować z grupą, nie wyciągał żadnych wniosków z zajęć (opinia A. D. z dnia [...] kwietnia 2009 r.). Z akt sprawy wynika również, że student nie wykonuje obowiązków jakie przewiduje regulamin studiów na [...], tj. nie dokonał do dnia 15 lutego 2009 r. rejestracji odpowiednich zajęć na ITS (§ 14 ust. 3 pkt a regulaminu – pismo M. B. z dnia [...] czerwca 2009 r.), mimo wezwań ze strony władz uczelni nie odebrał karty okresowych osiągnięć w sekretariacie [...] (pisma M. B. z dnia [...] czerwca 2009 r. i [...] czerwca 2009 r.), nie złożył też indeksu wraz z kartą osiągnięć do rozliczenia w terminie wymaganym przez [...] (pismo M. B. z dnia [...] listopada 2009 r.). Zdaniem Sądu, wskazane wyżej okoliczności dowodzą tego, że Kierownik [...] miały uzasadnione podstawy do tego, aby wydać decyzję o skreśleniu J. R. z listy studentów, z powodów, o których mowa w art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że podniesione w skardze i piśmie z dnia 8 lipca 2010 r. (data wpływu do Sądu) nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy, wobec bezspornego faktu niezaliczenia przez skarżącego semestru I. Dla sprawy nie ma zwłaszcza znaczenia fakt wystąpienia przez skarżącego w październiku 2009 r. z wnioskiem o urlop zdrowotny. Sąd zauważa, że zgodnie z § 32 ust. 2 regulaminu studiów na [...] urlop zdrowotny student uzyskuje na czas trwania choroby i leczenia wykluczających lub poważnie utrudniających kontynuację studiów. Z akt sprawy wynika natomiast, że J. R. wystąpił o urlop zdrowotny dopiero po zakończeniu roku akademickiego [...] (po 30 września 2009 r. - § 16 ust. 1 regulaminu studiów na [...]), gdy jego niezdolność do nauki już ustała (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2008 r.- k-50 akt sądowych). Z akt sprawy nie wynika natomiast, że student w ciągu [...]r. sygnalizował jakąkolwiek chorobę lub poddanie się leczeniu. Co prawda w piśmie skarżącego skierowanym do [...] (k-19 akt adm.) skarżący wspomniał o nie uznaniu przez wykładowców zaświadczeń lekarskich w I semestrze, jednak z pisma tego nie wynika kiedy zostało ono sporządzone i co było przyczyną zwolnień lekarskich. W aktach sprawy brak odpowiedniej dokumentacji [...] , sporządzonej w trakcie roku akademickiego [...], wskazującej na trudności zdrowotne skarżącego, np. opinii BON potwierdzającej konieczność zastosowania rozwiązań wyrównujących szanse studenta oraz określającej rodzaj i zakres zalecanych rozwiązań (§ 5 ust. 3 zarządzenia Senatu [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie warunków studiowania osób niepełnosprawnych w [...]), czy też propozycji BON, co do zmiany sposobu uczestnictwa studenta w zajęciach, opinii BON, co do konieczności wyznaczenia skarżącemu udziału w innych zajęciach, wniosku BON o dokonanie zmiany trybu zdawania egzaminów lub uzyskiwania zaliczeń (§ 2 ust. 1 i 6 postanowienia Rektora [...] Nr [..] z dnia [...] czerwca 2005 r. w sprawie wprowadzania i stosowania rozwiązań alternatywnych wobec studentów niepełnosprawnych). Jeżeli zaś chodzi o podnoszone przez skarżącego trudności z uzyskaniem karty osiągnięć i trudności ze współpracą z pracownikami [...], Sąd zauważa, że student decydując się na indywidualny tok studiów winien mieć świadomość trudności związanych z taką organizacją procesu studiowania, zwłaszcza, w sytuacji zamieszkiwania poza siedzibą uczelni. Skarżący pomija to, że na studencie ciąży szereg obowiązków związanych z odbywaniem studiów. Student ma obowiązek zdobywania wiedzy, przestrzegania przepisów obowiązujących na uczelni, zapisywania się i uczestniczenia w zajęciach, dokumentowania przebiegu studiów, zaliczania wszystkich przedmiotów, na które jest zapisany i zdawania egzaminów zgodnie z planem studiów i rozkładem zajęć (§ 14 ust. 1 lit. c i e, ust. 2 i ust. 3 lit. a regulaminu studiów). Wobec tego to na studencie ciąży inicjatywa w podejmowaniu działań mających na celu takie uzgodnienie konkretnych terminów zaliczeń z wykładowcą, aby było to zgodne z harmonogramem studiów. W jego interesie leży też dopilnowanie, aby odpowiednia dokumentacja została mu wydana, a następnie zawierała stosowne wpisy dotyczące zaliczeń i ocen egzaminacyjnych. Jeżeli natomiast skarżący uważa, że organy uczelni (rektor, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej) nienależycie wykonują swe obowiązki i w ten sposób naruszają jego interesy, to wówczas przysługuje mu skarga, o której mowa w art. 227 Kpa. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.