I SA/Wa 331/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi J.A. i W.A. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.A. i W.A., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia decyzji Ministra Skarbu Państwa wynika, że W.A. oraz J.A. wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J.A. w miejscowości D., woj. [...]. Na podstawie dokumentów przekazanych przez Urząd Miejski w N. organ pierwszej instancji ustalił zaś, że J.A. nadano na własność gospodarstwo rolne w miejscowości C. Po przeprowadzonym postępowaniu Wojewoda [...], postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. pozytywnie ocenił zgromadzone w sprawie dowody oraz wezwał wnioskodawców do złożenia, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, oświadczeń o wyborze formy realizacji prawa do rekompensaty oraz przedłożenia operatów szacunkowych spełniających wymogi art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), określających wartość nieruchomości pozostawionej przez J.A. w miejscowości D., woj. [...] oraz wartość nabytego prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości C. powiat Z. W odpowiedzi na powyższe J.A. pismem z dnia 28 marca 2012 r. osobiście dokonał wyliczenia wartości rekompensaty. W tej sytuacji Wojewoda [...], pismem z dnia 15 maja 2012 r. poinformował wnioskodawców, że wyliczenia dokonane przez J.A. nie mogą stanowić podstawy do określenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP oraz wartości nieruchomości nabytej w ramach realizacji prawa do rekompensaty i wezwał strony do dołączenia dwóch operatów szacunkowych sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego. Wezwanie ponowione następnie zostało pismem z dnia 10 sierpnia 2012 r., w którym pouczono, że nieprzedłożenie operatów szacunkowych spowoduje wydanie decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Z uwagi na fakt, że wnioskodawcy, pomimo kilkukrotnych wezwań, nie przedłożyli stosownych operatów szacunkowych, Wojewoda [...] nie mógł ustalić wysokości rekompensaty im należnej i decyzją z dnia [...] października 2012 r. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J.A. w miejscowości D.. W odwołaniu od powyższej decyzji J.A. i W.A. podnieśli, że nie zlecają opracowania operatów szacunkowych nieruchomości pozostawionej w D. i nabytej w ramach rekompensaty w miejscowości C. z uwagi na "powiększenie kosztów, z których nie ma rekompensaty". Odwołujący wskazali ponadto okoliczności repatriacji rodziny A. z D. na Ukrainie oraz opisali mienie tam pozostawione. Minister Skarbu Państwa rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja Wojewody [...] jest prawidłowa. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy mimo, iż trzykrotnie zostali poinformowani przez organ wojewódzki o obowiązku przedłożenia prawidłowo sporządzonych operatów szacunkowych, nie uzupełnili powyższego braku – nie przedłożyli operatów szacunkowych sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego, określających wartość nieruchomości pozostawionej w miejscowości D. oraz wartość nabytego prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości C.. Minister Skarbu Państwa zaznaczył, że obowiązek przedłożenia prawidłowo sporządzonych operatów szacunkowych na mocy art. 7 ust. 1 pkt 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. spoczywa na stronach postępowania oraz że powołana ustawa nie przewiduje okoliczności uprawniających do zwolnienia stron postępowania z obowiązku dostarczenia operatów szacunkowych, jak również sfinansowania ich wykonania przez organ administracji publicznej prowadzący postępowanie. Przedłożenie stosownych operatów jest niezbędne, albowiem na ich podstawie Wojewoda określa wysokość rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Z uwagi na brak operatów organ pierwszej instancji nie miał możliwości oceny wysokości należnej rekompensaty. Minister Skarbu Państwa uznał zatem, że wobec nieuzupełnienia przez wnioskodawców wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty o wymagane dokumenty, Wojewoda [...] zasadnie odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J.A. w miejscowości D., woj. [...]. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J.A. i W.A.. Skarżący opisali stan pozostawionego mienia, okoliczności repatriacji oraz przebieg dotychczasowego postępowania podkreślając, że "z przedstawionej kalkulacji muszą dopłacać do otrzymanej nieruchomości przez rodziców, a nie otrzymać jakąkolwiek wartość finansową w zamian". W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Na wstępie wskazać należy, że zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., określa ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej odmówiły J.A. i W.A. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J.A. w miejscowości D.. województwo [...]. Przyczyną odmowy było zaś niespełnienie przez wnioskodawców obowiązku określonego w art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 7 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, tj. nieprzedłożenie żądanych operatów szacunkowych. Zdaniem Sądu stanowisko organów jest prawidłowe. Zauważyć trzeba, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. postępowanie w sprawie przyznania rekompensaty za pozostawione mienie wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzanie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust. 1). W myśl art. 6 tej ustawy, do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć, określone w tym przepisie, stosowne dokumenty. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty musi ponadto być uzupełniony o operaty szacunkowe określające zarówno wartość nieruchomości pozostawionej, jak i wartość praw już otrzymanych na poczet obecnego prawa do rekompensaty, co jednoznacznie wynika z treści art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 7 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., Wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6. Pozytywna ocena następuje w drodze postanowienia. W postanowieniu wojewoda wzywa wnioskodawcę m.in. do dołączenia do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 3), a w przypadkach, o których mowa w art. 6 ust. 3, dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali (pkt 4). Stosownie zaś do treści art. 7 ust. 2 powołanej ustawy, w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Jak wynika ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego Wojewoda [...], postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] uznał, że J.A. i W.A. posiadają prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J.A. poza obecnymi granicami RP, w miejscowości D., województwo [...]. Jednocześnie organ wezwał strony m.in. do przedłożenia, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, dwóch, sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego, operatów szacunkowych, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 7 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, określających wartość nieruchomości pozostawionej przez J.A. w miejscowości D., woj. [...] oraz wartość nabytego prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości C., powiat Z. Wezwanie do przedłożenia stosownych operatów szacunkowych zostało następnie powtórzone w pismach organu z dnia 15 maja 2012 r. oraz z dnia 10 sierpnia 2012 r. W piśmie z dnia 15 maja 2012 r. poinformowano przy tym wnioskodawców, że wyliczenia dokonane osobiście przez J.A. nie mogą stanowić podstawy do określenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP oraz wartości nieruchomości nabytej w ramach realizacji prawa do rekompensaty, a także że określenia takiego dokonuje rzeczoznawca majątkowy w formie operatów szacunkowych, sporządzonych na zlecenie i koszt stron postępowania. Z kolei w piśmie z dnia 10 sierpnia 2012 r. pouczono wnioskodawców, że nieprzedłożenie żądanych operatów skutkować będzie wydaniem decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty. Pismem z dnia 21 września 2012 r. skarżący zostali zawiadomieni o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Jak wynika z analizy akt spraw, pomimo powyższych kilkukrotnych wezwań i pouczeń organu, J.A. i W.A. nie spełnili obowiązku określonego w art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. – nie przedłożyli operatów szacunkowych sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego, określających wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP w miejscowości D. oraz wartość nieruchomości nabytej w ramach realizacji prawa do rekompensaty, położonej w miejscowości C.. Nie ulega zatem wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji odmawiającej potwierdzenia wskazanym wnioskodawcom prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jak słusznie zauważył Minister Skarbu Państwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedłożenie stosownych operatów szacunkowych stanowi niezbędny warunek określenia przez organ wysokości należnej rekompensaty, obowiązek ich złożenia spoczywa zaś na stronach postępowania i w świetle obowiązujących przepisów brak jest możliwości zwolnienia stron z tego obowiązku, czy też sfinansowania wykonania operatów przez organ administracji publicznej. Niespełnienie powyższego obowiązku skutkuje zaś wydaniem decyzji odmownej w myśl art. 7 ust. 2 powołanej ustawy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem i brak jest podstaw do ich uchylenia. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu. Niezależnie od powyższego, odnosząc się do zawartych w skardze twierdzeń, wskazać trzeba, że w sytuacji, gdy wartość mienia nabytego w ramach realizacji prawa do rekompensaty jest wyższa niż wartość mienia pozostawionego, nie nakłada się na stronę obowiązku zwrotu różnicy pomiędzy wartościami tego mienia. W przypadku wystąpienia tzw. ujemnej różnicy pomiędzy wskazanymi wartościami organ wydaje decyzję odmowną, ze względu na zrealizowanie przez stronę prawa do rekompensaty. Przy czym w rozpoznawanej sprawie wszelkie podnoszone w tym zakresie kwestie nie mają znaczenia, bowiem z uwagi na niezłożenie przez skarżących stosownych operatów szacunkowych nie jest znana zarówno wartość nieruchomości nabytej jak i wartość nieruchomości pozostawionej. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.