I SA/Wa 332/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. D., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego na remont domu, na terenie dotkniętym klęską powodzi. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. odmówił Z. D. przyznania zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego w P., na terenie dotkniętym klęską powodzi. Organ I instancji podał, iż dom, który uległ zalaniu położony jest w miejscowości P., natomiast Z. D. zamieszkuje, wspólnie z rodziną, w mieszkaniu [..] w L. przy ul. [...]. Zatem szkody poniesione w wyniku powodzi w domu w P. nie przyczyniły się do niezaspokojenia niezbędnych potrzeb mieszkaniowych Z. D. Ponadto zalanie przez powódź budynku mieszkalnego w P., którego wnioskodawca jest współwłaścicielem, nie spowodowało dla niego sytuacji, której nie jest w stanie pokonać sam, posiadając regularny dochód z tytułu pracy w [...]. Natomiast potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach tej pomocy społecznej. Zasiłek celowy na remont dla osób poszkodowanych w wyniku powodzi ma na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych i przywrócenie warunków bytowania utraconych w chwili powodzi. Przy czym organ I instancji wskazał, iż w wyniku [...] powodzi w 2010 r. w gminie G. [...] osób i rodzin utraciło jedyne miejsce zamieszkania, wyposażenie i poczucie bezpieczeństwa przed zimą. Wobec czego pomoc powinna być przede wszystkim udzielana rodzinom i osobom najsłabszym ekonomicznie, które faktycznie straciły jedyne schronienie. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z. D., podnosząc, że jest ona dla niego krzywdząca i narusza zasady współżycia społecznego. Wskazał, iż w budynku w P. do dnia powodzi tj. do dnia [...] 2010 r. zamieszkiwał razem z matką M. D., co podyktowane było sprawowaniem nad nią ciągłej opieki oraz pracą w gospodarstwie rolnym. Dodatkowo do chwili obecnej Z. D. utrzymuje w P. zwierzęta domowe, co wiąże się z jego tam obecnością. W L. posiada bowiem jedynie mieszkanie [...], a dom w P. pragnie odbudować i w nim zamieszkać. Natomiast fakt pracy w [...] i uzyskiwanie z tego tytułu dochodów nie może stać na przeszkodzie do chociaż częściowego zrekompensowania strat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowi art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze. zm.), w myśl którego zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego oraz zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Są to szczególne zasady przyznawania zasiłku celowego i świadczenie to jest niezależne od dochodów poszkodowanych osób i ich rodzin i może być przyznane bezzwrotnie. Przy czym ocena okoliczności uzasadniających przyznanie świadczeń, jak i samo jego przyznanie pozostawione jest swobodnej ocenie organu. Jednocześnie w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej należy mieć na uwadze cele pomocy wynikające z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy. Pomoc społeczna jest bowiem instytucją polityki społecznej, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, zaś rozmiar i forma świadczeń powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż pierwszy wniosek o udzielenie pomocy z budżetu państwa w formie zasiłku celowego w kwocie do 20 000 zł złożyła M. D. (matka Z. D.) podając, że w wyniku powodzi poniosła straty w budynku mieszkalnym, gdzie zniszczonych zostało [...] pomieszczeń wraz z całym wyposażeniem. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] udzielił wnioskodawczyni pomocy w postaci zasiłku celowego w wys. [...] zł. M. D. zmarła w dniu [...] 2010 r. a z ponownym wnioskiem o udzielenie pomocy z budżetu państwa w formie zasiłku celowego do 20.000 zł wystąpił współwłaściciel domu w P. Z. D., który jest jednym ze spadkobierców w/w zmarłej. W wyniku postępowania dowodowego ustalono, że Z. D. od 1984 r. jest zameldowany na stałe w lokalu [...] w L. pod adresem ul. [...]. Jednocześnie w/w pracuje w [...], uzyskując z tego tytułu stały dochód. Ponadto od 1989 r. prowadzi w P. gospodarstwo rolne, z racji czego codziennie tam przebywa i tam też skupia się jego aktywność życiowa. Wobec powyższych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, iż w wyniku powodzi wnioskodawca nie utracił jedynego miejsca zamieszkania, jak to się stało w przypadku setek osób zamieszkałych na terenie gminy dotkniętej powodzią. Nadto matka wnioskodawcy otrzymała zasiłek celowy związany z powodzią w wysokości [...] zł. Jednocześnie organ zaznaczył, iż do pokonania trudnej sytuacji wnioskodawca może wykorzystać własne możliwości. Zatem Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o ocenę prawidłowo i wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego, a organ nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego. Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Z. D. W jej uzasadnieniu podniósł, że zaskarżona decyzja jest wadliwa i narusza jego prawo do uzyskania zasiłku na remont zalanego w wyniku powodzi domu. Zaznaczył, iż jego aktywność życiowa skupia się w P. w gminie G., gdzie chce wyremontować dom i mieszkać z racji posiadania tam gospodarstwa rolnego oraz braku własnego domu bądź mieszkania gdziekolwiek indziej. Nadto zauważył, że straty w zniszczeniach kilkakrotnie przekraczają wnioskowaną kwotę 20.000 zł oraz podał, iż nie otrzymał również żadnego odszkodowania z tytułu 100 % zniszczenia zalanych upraw rolnych, ponieważ nie jest płatnikiem składek KRUS. Dodatkowo czuje się pokrzywdzony nierównym traktowaniem go przy przyznawaniu świadczeń związanych z likwidacją skutków powodzi, gdyż zna większość z setek rodzin dotkniętych skutkami powodzi na terenie gminy G. i gminy S. Osoby te otrzymały pomoc i to w kwotach przekraczających wnioskowaną przez niego, chociaż w dużej części ich majątek, zasoby i możliwości przekraczają jego dochody. Nadto jego dom jest położony w [...] i woda w czasie powodzi sięgała do [...], a bardzo duży procent osób pokrzywdzonych, którzy otrzymali zasiłek miało niższy poziom wody lub nie było jej w ogóle. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego specjalnego. Zatem podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w badanej sprawie były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z art. 40 ust. 2 i 3 w/w ustawy, zasiłek celowy specjalny może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Zatem zasadnie organ stwierdził, że analiza powołanego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wydanego na jego podstawie. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami kpa, w tym art. 7 i 77 § 1, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz finansowych możliwości ośrodków pomocy społecznej. Wiadomo jest, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Przy czym uznanie administracyjne w niniejszej sprawie obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jednakże wstępnym warunkiem podjęcia decyzji w tym zakresie jest zaistnienie przesłanki w postaci "straty w wyniku klęski żywiołowej". Jednocześnie wyposażenie organu administracji publicznej w kompetencje o charakterze uznaniowym nie oznacza jego pełnej swobody co do kształtowania treści rozstrzygnięcia. W przypadku decyzji podejmowanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej, co dotyczy również decyzji w sprawie zasiłku celowego, w tym specjalnego, wynikają one z celów określonych w art. 2 ust 1 oraz art. 3 ust. 1 tejże ustawy. Przy czym zasadniczym celem pomocy społecznej, w świetle powołanych wyżej przepisów, jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W ramach regulacji tej ustawy wspiera się osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, rozmiar i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Z akt sprawy sprawy bezspornie wynika, że dom, który uległ zalaniu położony jest w miejscowości P., natomiast Z. D. od 1984 r. zamieszkuje, wspólnie z rodziną, w mieszkaniu [...] w L. przy ul. [...]. Tak więc skarżący nie zamieszkiwał w zalanym domu w P. Zatem szkody poniesione w wyniku powodzi w domu w P. nie przyczyniły się do niezaspokojenia niezbędnych potrzeb mieszkaniowych Z. D. Ponadto zalanie przez powódź w/w budynku mieszkalnego nie spowodowało dla niego sytuacji, której nie jest w stanie sam pokonać, gdyż zauważyć trzeba, iż skarżący posiada regularny dochód z tytułu pracy w [...]. Dodatkowo współwłaścicielem domu w P. była mieszkająca w nim, zmarła w dniu [...] 2010 r., matka skarżącego, która w wyniku klęski powodzi uzyskała pomoc w kwocie [...] zł. Jednocześnie odnosząc się do stwierdzenia skarżącego dotyczącego strat w zniszczeniach domu kilkakrotnie przekraczających wnioskowaną kwotę oraz braku odszkodowania z tytułu zniszczenia zalanych upraw rolnych, podnieść należy, iż zasiłek celowy specjalny przyznawany w oparciu o art. 40 ustawy o pomocy społecznej, nie ma charakteru odszkodowania za poniesione w wyniku zdarzeń losowych szkody. Zatem nie stanowi on rekompensaty za straty w mieniu poniesione w wyniku klęski żywiołowej. Pomoc ta ma umożliwić poszkodowanym jedynie zaspokojenie m. in. potrzeb mieszkaniowych, które nie mogą być zrealizowane wskutek szkód wyrządzonych powodzią. Tak więc zasiłek celowy na remont dla osób poszkodowanych w wyniku powodzi ma na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych i przywrócenie warunków bytowania utraconych w chwili powodzi. Przy czym jak wskazał organ w wyniku [...] powodzi w 2010 r. w gminie G. [...] osób i rodzin utraciło jedyne miejsce zamieszkania i wyposażenie. Wobec czego pomoc powinna być przede wszystkim udzielana rodzinom i osobom najsłabszym ekonomicznie, które faktycznie straciły jedyne schronienie. Zauważyć bowiem należy, że pomoc przyznawania przez organy pomocy społecznej jest z racji ograniczonych środków finansowych kierowana w pierwszej kolejności do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu. Osoby te znalazły się bowiem w trudnej sytuacji życiowej z racji utraty jedynego miejsca zamieszkania, którego nie są w stanie same sobie zapewnić, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości. Zatem samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w innym miejscu, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej pomocy. Wobec czego, w ocenie Sądu, skarżący nie należy do osób, którym pomoc określona w art. 40 ustawy o pomocy społecznej się należy. Skarżący bowiem miał i ma wraz z rodziną zapewnioną możliwość realizacji swoich potrzeb mieszkaniowych w lokalu [...] w miejscowości L. . Stosownie do art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta powinna odpowiadać wymogom określonym w art. 107 kpa. W przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, do których należy zaliczyć decyzję wydaną w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zarówno organ I jak i II instancji wydając rozstrzygnięcia uwzględniły wskazane wyżej kryteria. Z wyżej wskazanych przyczyn, odmowa przyznania zasiłku celowego specjalnego nie narusza więc zasady swobodnego uznania organu. Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku