I SA/Wa 333/23

WyrokWSA w Warszawie2023-06-06

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Marta Kołtun-Kulik, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy ojciec dzieci przebywa i pracuje w Szwecji, a matka z dziećmi mieszka w Polsce, a ojciec nie sprawuje faktycznej opieki nad dziećmi i został pozbawiony praw rodzicielskich, należy stosować przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego w Polsce?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie, nawet jeśli ojciec dzieci nie sprawuje faktycznej opieki i został pozbawiony praw rodzicielskich. Kluczowe jest istnienie formalnego stosunku pokrewieństwa lub małżeństwa, a nie stan faktyczny. Definicja rodziny w polskim prawie świadczeń rodzinnych opiera się na statusie prawnym, a nie na wspólności życia czy wychowania dzieci. W związku z tym, ojciec dzieci, mimo braku kontaktu i sprawowania opieki, jest traktowany jako członek rodziny na potrzeby koordynacji świadczeń.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze w Polsce, wskazując, że ojciec dzieci przebywa i pracuje w Szwecji. Organy uznały, że ze względu na aktywność zawodową ojca w Szwecji i nieaktywność zawodową matki w Polsce, zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stwierdzono, że świadczenia szwedzkie są wyższe niż polskie, co skutkowało odmową przyznania dodatku dyferencyjnego w Polsce. Skarżąca kwestionowała zastosowanie przepisów o koordynacji, argumentując, że ojciec dzieci nie sprawuje nad nimi opieki, jest po rozwodzie i ma ograniczone prawa rodzicielskie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Przemysław Żmich, , Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 17 stycznia 2022 r. nr DSZ.V.5321.1.1421.2021.BS w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę. Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją z 17 stycznia 2022 r. DSZ.V.5321.1.1421.2021.BS utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 15 listopada 2021 r. nr 5092/ŚW/2021 odmawiającą przyznania [...] prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. na dzieci [...]. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: [...] 29 kwietnia 2021 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, oświadczając że ojciec dzieci - [...] - przebywa i jest zatrudniony na terytoriom [...] (dalej: [...]). Wojewoda Mazowiecki decyzją z 15 listopada 2021 r. odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dzieci [...] w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. wskazując, że ojciec dzieci jest osobą aktywną zawodowo na terytorium [...], a wnioskodawczyni jest osobą nieaktywną zawodowo na terytorium RP, zatem państwem właściwym do rozpatrzenia wniosku na zasadzie pierwszeństwa jest Szwecja. Organ poinformował jednocześnie, że złożony w Polsce wniosek został przekazany zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004. Wojewoda Mazowiecki zaznaczył, że dokonane porównanie kwoty świadczeń przewidzianych w [...] z kwotą należną według polskiego ustawodawstwa pokazuje, że wysokość świadczeń, o których przyznanie strona ubiega się w Polsce jest niższa niż wysokość porównywalnego świadczenia rodzinnego w Szwecji. W związku z tym w Polsce, jako państwie zobowiązanym do wypłaty świadczeń w drugiej kolejności, nie przysługuje dodatek dyferencyjny. [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że nie pobiera świadczeń za granicą. Minister Rodziny i Polityki Społecznej rozpoznając sprawę wskazał, że Wojewoda Mazowiecki działał w oparciu o przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30 kwietnia 2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 (...) (Dz. Urz. UE L 284 z 30 października 2009 r., z późn. zm.), a także ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.). Stosownie do przepisów art. 4 ust. 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych w wychowaniem dziecka przysługuje m.in. matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Zgodnie z art. 16 ust. 4 i 5 ww. ustawy w przypadku, gdy wojewoda ustali, że osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego. W myśl natomiast z art. 2 pkt 15 tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - oznacza to przepisy powołanych wyżej rozporządzeń. Wymienione przepisy o koordynacji, tj. rozporządzenie 883/2004 oraz rozporządzenie 987/2009, zawierają normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terenie różnych państw Unii Europejskiej będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw. Minister wskazał, że zgodnie z art. 67 rozporządzenia 883/2004 osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Oznacza to, że przepisy o koordynacji świadczeń rodzinnych mają zastosowanie (według uregulowań ww. rozporządzeń) już ze względu na sam fakt zamieszkiwania członka rodziny w drugim Państwie Członkowskim W myśl art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004, w przypadkach w których na podstawie więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny zastosowanie mają zasady pierwszeństwa, które przewidują, że w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów w pierwszej kolejności prawa udzielone z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskane na postawie miejsca zamieszkania. Działania te wynikają z zakazu kumulacji świadczeń o charakterze rodzinnym, przewidzianego w art. 10 rozporządzenia 883/2004. Zgodnie z przepisami unijnymi, wnioskodawca nie ma możliwość wyboru kraju właściwego do wypłaty świadczeń. Minister podkreślił, że zgodnie z art. 1 lit. i akapit 1 lit. i rozporządzenia 883/2004 określenie "członek rodziny" oznacza "każdą osobę określoną lub uznaną za członka rodziny lub określoną jako członek gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo, na mocy którego przyznane są świadczenia", z zastrzeżeniem akapitu 3, który stanowi, że jeżeli na podstawie ustawodawstwa, które ma zastosowanie zgodnie z akapitem pierwszym i drugim, osoba jest uważana za członka rodziny lub członka gospodarstwa domowego tylko wtedy, gdy mieszka ona w tym samym gospodarstwie co ubezpieczony albo emeryt lub rencista, to warunek uważa się za spełniony, jeśli wspominana osoba pozostaje głównie na utrzymaniu ubezpieczonego albo emeryta lub rencisty. W tej kwestii interpretację przedstawił również Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie C-363/08 - Slanina, dotyczącym wykładni przepisów art. 2 ust. 1 oraz art. 1 lit. f ppkt (i) rozporządzenia 1408/71, które to przepisy odpowiadają co do istoty treści odpowiednio art. 2 ust. 1 oraz art. 1 lit. i akapit 1 ppkt (i) rozporządzenia 883/2004 wskazując, że osoba (dziecko), która mieszka ze sprawującym nad nim opiekę rodzicem w państwie członkowskim, innym niż państwo właściwe do przyznania świadczeń, i którego drugi rodzic, zobowiązany do wypłaty alimentów, pracuje lub jest bezrobotny w państwie właściwym, wchodzi do podmiotowego zakresu zastosowania rozporządzenia 1408/71, jako członek rodziny pracownika w rozumieniu art. 2 ust. 1 rozporządzenia 1408/71 w związku z art. 1 lit. f ppkt (i) tego rozporządzenia nawet, jeśli rodzic nie został uznany za członka rodziny dziecka w myśl ustawodawstwa danego państwa. Trybunał zauważył, że bez względu na to, czy ojciec i matka dziecka są małżeństwem, ich dziecko nie powinno być pozbawione możliwości pobierania świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów unijnych z państwa zatrudnienia drugiego z rodziców. Minister wskazał, że na gruncie rozpatrywanej sprawy, powyższe należy rozumieć w ten sposób, że ojciec i dziecko zawsze powinni być traktowani jako członkowie rodziny w myśl art. 1 lit. i rozporządzenia 883/2004. Wobec powyższego, na kanwie przepisów unijnych, w szczególności w odniesieniu do ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, bez znaczenia jest sytuacja czy dziecko przebywa pod stałą opieką rodzica oraz czy rodzic faktycznie spełnia obowiązek alimentacyjny, a także czy rodzice są małżeństwem. Zgodnie z art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnienia świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw zawieszane są do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Jeżeli, zgodnie z przepisami art. 67 rozporządzenia 883/2004, w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 tego artykułu, to instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i, bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń, zapewnia, jeżeli to konieczne, dodatek dyferencyjny. Instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a dzień, w którym wniosek taki został złożony w pierwszej instytucji, uważa się za dzień złożenia wniosku w instytucji mającej pierwszeństwo. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo wskazał, że zgodnie z art. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ze względu na fakt, że ojciec dzieci jest osobą aktywną zawodowo na terytorium [...]. Organ I instancji prawidłowo zatem stwierdził, że związku z tym, że wnioskodawczyni jest osobą nieaktywną zawodowo w Polsce, a [...] jest aktywny zawodowo w [...], zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004, pierwszeństwo do wypłaty świadczeń leży po stronie [...]. W związku z powyższym w myśl ww. przepisów, tj. art. 68 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 w Polsce, jako państwie właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, lecz nie na zasadzie pierwszeństwa, mógłby przysługiwać dodatek dyferencyjny, w przypadku gdyby wysokość świadczeń, o których przyznanie ubiega się skarżąca w Polsce, byłaby wyższa od odpowiedniego świadczenia przysługującego w [...]. Tym samym w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że kwota pełnych świadczeń rodzinnych przysługujących w Szwecji wynosiła 1250 SEK na dziecko. Organ I instancji, w sytuacji, gdy nie dysponuje decyzją instytucji zagranicznej, powinien powołać się w tym zakresie na informacje zawarte w tabelach porównawczych MISSOC, które są powszechnym źródłem informacji o wysokości świadczeń rodzinnych w państwach członkowskich, że wysokość szwedzkiego świadczenia na dzieci przekracza kwotę świadczeń, o których przyznanie ubiega się skarżąca w Polsce. Zgodnie z decyzją Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego H3 z dnia 15 października 2009 r. dotyczącą daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu wymiany, o którym mowa w art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 kurs wymiany oznacza "w przypadku, gdy zgodnie z krajowymi przepisami, dla celów ustalenia wysokości świadczenia instytucja bierze pod uwagę jedną kwotę - kurs wymiany opublikowany dla pierwszego dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzający miesiąc, w którym przepis musi być zastosowany". W ocenie organu odwoławczego, organ I pierwszej instancji dokonał właściwej oceny wykazując, że wysokość świadczenia przysługującego w Szwecji jest wyższa niż wysokość świadczeń, o których przyznanie wnioskowała strona w tym okresie w Polsce. Minister podkreślił jednocześnie, że Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie, przekazał do szwedzkiej instytucji właściwej do wypłaty świadczeń informację, że w związku z brakiem aktywności zawodowej na terytorium Polski, jest instytucją właściwą do wypłaty świadczeń w pełnej wysokości i przesłał złożony wniosek w Polsce, celem rozpatrzenia go tak, jakby został złożony bezpośrednio w instytucji szwedzkiej, zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004. W sytuacji wydania decyzji przez instytucję szwedzką w zakresie wysokości przysługujących świadczeń i przesłaniu tej decyzji do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie, Wojewoda ponownie dokona weryfikacji kwoty świadczenia należnego w Polsce. Brak rozpatrzenia przekazanego wniosku przez instytucję szwedzką, spowodowany brakiem współpracy ze strony wnioskodawcy, skutkować będzie brakiem możliwości ponownego przeliczenia świadczeń przez polską instytucję. [...] wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 1 lit. i rozporządzenia nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. i uznanie za członka rodziny ojca dzieci, który zamieszkuje wraz z nimi oraz z matką dzieci jedno gospodarstwo domowe, kiedy to ojciec dzieci opuścił dzieci, przestał się nimi opiekować, uciekł zagranicę, a z matką dzieci został orzeczony rozwód wyrokiem z dnia 19 marca 2020 r. przez Sąd Okręgowy w Warszawie, w konsekwencji czego nie może on być traktowany jako członek rodziny czy też gospodarstwa domowego prowadzonego przez matkę i dzieci; 2. art. 68 rozporządzenia nr 883/2004 poprzez uznanie, że ojciec dzieci pracuje i z tego tytułu przysługują mu świadczenia wychowawcze, kiedy to w aktach sprawy nie ma żadnego potwierdzenia aby ojciec dzieci pracował za granicą, ani organ I i II instancji nie podjął czynności aby to ustalić; 3. art. 4 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje ojcu dzieci, który nie sprawuje nad nimi faktycznie opieki, mieszka za granicą oraz został pozbawiony praw rodzicielskich; 4. art. 3 pkt 12 w zw. z art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych polegające na przyjęciu przez organ II instancji, iż ojciec dzieci mieszkający za granicą będący po rozwodzie z matką dzieci oraz mający ograniczone prawa rodzicielskie stanowi rodzinę w rozumieniu powyższych przepisów, a przez to posiadają oni wspólny dochód; 5. art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych polegające na błędnym jego zastosowaniu i przyjęciu, iż z uwagi na pobyt ojca za granicą konieczne zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, kiedy to ojciec ten nie utrzymuje stałego kontaktu z dziećmi i jest pozbawiony praw rodzicielskich; 6. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie przez organ II instancji zbadania sprawy w sposób wszechstronny poprzez zebranie materiału dowodowego i podjęcia wszelkich czynności w sprawie, aby ustalić m.in. czy ojciec dzieci mieszkający za granicą posiada uprawnienia do pobierania świadczeń na dzieci; co w konsekwencji doprowadziło do błędnego rozpoznania istoty sprawy, zwłaszcza poprzez nieuprawnione i dowolne przyjęcie przez organ II instancji, że ojciec dzieci mieszkający za granicą posiada uprawnienia do pobierania świadczeń na dzieci. W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i orzeczenie, że matka dzieci [...] jest uprawniona jako jedyny rodzic do pobierania świadczenia wychowawczego na dzieci, w tym świadczenia 500 plus, a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca wniosła dodatkowo o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność faktycznego sprawowania opieki przez matkę dzieci oraz zamieszkiwania ich z matką oraz pozbawienia praw rodzicielskich ojca dzieci. Minister Rodziny i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 k.p.a. ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art.134§ 1u stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując pod tym kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 17 stycznia 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 15 listopada 2021 r. odmawiającą przyznania [...] prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. na dzieci [...] Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ - w oparciu o stosowne przepisy ustawy – przedstawił prawidłową argumentację odnośnie wydanej przez siebie decyzji nie ma zatem potrzeby ponownego przytaczania jej treści. Podkreślić należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.) oraz przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 28 listopada 2003 r." zawierające definicję " rodziny". Na gruncie niniejszej sprawy organy ustaliły, że ojciec dziecka skarżącej przebywa i pracuje na terenie Szwecji natomiast nieaktywna zawodowo Skarżąca wraz z córkami zamieszkuje w Polsce. W oparciu o powyższe ustalenia organy przyjęły, że w sprawie znajdą zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Podstawą tej oceny było ustalenie, że w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności orzeczenia z 26 listopada 2009 r. w sprawie Slanina oraz rozporządzenia 883/2004, ojciec córek skarżącej jest członkiem jej rodziny. Kwestionuje to skarżąca podnosząc, że jest rozwiedziona, biologiczny ojciec jej dzieci nie bierze udziału w ich wychowaniu, nie utrzymuje z nimi kontaktu, ma ograniczoną władzę rodzicielską. Skarżąca nie zna jego miejsca zamieszkania i pracy na terenie Szwecji, nie ma z nim żadnego kontaktu. Córki wychowuje samotnie, bez udziału ojca. Odnosząc się do powyższego podnieść trzeba, że w myśl art. 1 lit. i akp 1 ppkt i rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, określenie "członek rodziny" oznacza m.in. każdą osobę określoną lub uznaną za członka rodziny lub określoną jako członek gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo, na mocy którego przyznawane są świadczenia. Przepis ten wprost zatem odsyła do ustawodawstwa krajowego. Definicję rodziny w polskim systemie prawnym zawiera art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że przez rodzinę rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2017 r. poz. 2092 oraz z 2019 r. poz. 1818); do członków rodziny nie zalicza się natomiast dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W świetle przywołanej definicji legalnej "rodziny", jej członkiem jest niewątpliwie małżonek oraz ojciec dzieci. Ustawodawca nie stawia jakichkolwiek dalszych wymagań, w szczególności, aby był to mąż czy rodzic "wspólnie zamieszkujący", czy też "prowadzący wspólne gospodarstwo domowe", "uczestniczący w wychowaniu dzieci", itp. Skoro powołana ustawa nie wprowadza żadnych dodatkowych kryteriów (warunków) zaliczenia męża oraz ojca dzieci do grona członków rodziny, to niedopuszczalne jest konstruowanie takich kryteriów (warunków) w drodze wykładni pozajęzykowej. Tym bardziej wówczas, gdy tak jak w analizowanym przypadku, przedmiotem wykładni jest przepis prawny stanowiący definicję legalną. Taką definicję cechuje bowiem szczególna waga interpretacyjna, która przejawia się m.in. w tym, że sformułowanego przez definicję legalną znaczenia terminu definiowanego (w rozpatrywanej sprawie znaczenie terminu "rodzina") nie wolno przełamać nawet w sytuacji, gdyby treść językowa tej definicji podważała inne założenia o racjonalnym prawodawcy (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady - reguły - wskazówki, Warszawa 2017, s. 190-191, Nb 380-381). Należy także zauważyć, że przedstawiona wyżej ocena prawna jest zbieżna z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, zgodnie z którym w zakresie świadczeń rodzinnych ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Zatem bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu powołanych przepisów, jest w szczególności fakt wspólnego zamieszkiwania, gospodarowania i wspólnego wychowywania dzieci. Powołane przepisy nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny. W przypadku osób pozostających ze sobą w stosunku pokrewieństwa, niezależnie od łączących ich więzi emocjonalnych, materialnych czy też innych okoliczności faktycznych jak wspólne zamieszkiwanie, powinni być oni traktowani jako członkowie rodziny. Z samego pokrewieństwa wynikają określone konsekwencje prawne, np. uprawnienie do sprawowania władzy rodzicielskiej lub obowiązek alimentacyjny (art. 93 i 128 k.r.i.o), bowiem na gruncie polskiego prawa rodzinnego obowiązek alimentacyjny stanowi zobowiązanie prawne wynikające z mocy prawa z różnych powiązań rodzinnych. Zatem małżonkowie, ojciec i matka dzieci, niezależnie od ich miejsca zamieszkania, oceny sposobu ich zachowania są zawsze rodziną w sensie prawnym, a właśnie ta kwestia ma w przedmiotowej sprawie znaczenie. Organy rozpoznające niniejszą sprawę nie naruszyły zatem wymienionych w skardze przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego. W sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy wymagany dla jej rozstrzygnięcia oraz w należyty sposób uzasadniły swoje decyzje a Sąd w całości podzielił ich stanowisko. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło