I SA/Wa 334/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. G., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] orzekającej o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na w wysokości [...] zł na zakup leków, orzekło o utrzymaniu wymienionej decyzji w mocy. Orzeczenie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] września 2011 r. J. S. złożył wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej w wysokości [...] zł. na zakup leków. Organ I instancji dokonał w dniu [...] października 2011 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego. W konsekwencji ustalono, że J. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka wraz z dorosłą córką, która pobiera na opiekę nad nim świadczenie pielęgnacyjne jednakże nie partycypuje w utrzymaniu mieszkania, zadłużenie czynszowe mieszkania jest wysokie. J. S. otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny. Po odliczeniu alimentów, które płaci na rzecz dzieci, jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił [...] zł. Ponadto organ ustalił, że skarżący jest właścicielem nieruchomości w M. W oparciu o te dane, decyzją z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] Prezydent miasta W. odmówił przyznania J. S. pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego w wysokości [...] zł na zakup leków. W uzasadnieniu wskazano, że dochód J. S. więcej niż dwukrotnie przekracza obowiązujące w dacie wydania decyzji kryterium dochodowe. Zakup leków nie jest natomiast zdarzeniem "nadzwyczajnym", które uzasadnia przyznanie pomocy w sytuacji znacznego przekroczenia kryterium dochodowego. W ocenie organu skarżący nie wykorzystuje własnych możliwości poprawienia swojej sytuacji. Od decyzji tej J. S. złożył odwołanie. Zarzucił decyzji organu I instancji, że nie uwzględniono jego złej sytuacji zdrowotnej i życiowej. Podkreślił, że nie życzy sobie ingerencji organu w jego rodzinę, czyli nie wyraża zgody na kontakty z córką. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję wskazując, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2004 nr 64 poz. 593 z p. zm.) organ II instancji wskazał, że dochody J.S. przekraczają dwukrotnie kryterium dochodowe ,które uprawniałoby go do otrzymania zasiłku na podstawie art. 39 w/w ustawy. Wskazał ponadto, że z całokształtu sytuacji rodzinnej i życiowej skarżącego wynika, że nie wykorzystuje on swoich własnych możliwości. Córka skarżącego nie uczestniczy w kosztach utrzymania mieszkania chociaż pobiera świadczenie pielęgnacyjne na opiekę nad niepełnosprawnym ojcem a świadczenie to zastępuje wynagrodzenie, które mogłaby otrzymywać, gdyby podjęła pracę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało ponadto, że brak jest podstaw do przyznania J. S. zasiłku celowego specjalnego w oparciu o art. 41 ustawy. Zasiłek ten może być bowiem przyznany jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych a zakup leków nie jest taką sytuacją gdyż należy do codziennych czynności osób leczących się, które muszą planować swoje wydatki tak, żeby uwzględnić również leki. Skargę na powyższą decyzję złożył do tutejszego Sądu J. S. Zarzucił, że wydana decyzja jest wadliwa. Wniósł o wydanie w sprawie wyroku zaocznego i nadania mu rygoru natychmiastowej wykonalności, domagał się obecności na rozprawie kierownictwa SKO oraz OPS. W uzasadnieniu obszernie omówione zostały okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i osobistej skarżącego oraz zarzuty pod adresem organów orzekających w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Mając na uwadze treść art.106 § 3 ppsa Sąd przeprowadził dowód z dokumentów dołączonych do pism procesowych pełnomocnika J. S. z dnia [...]. 08.2012r. (data wpływu do Sądu) oraz [...].10.2012r. (data wpływu do Sądu) w postaci - dokumentacji medycznej; - wyroku Sądu rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 2011 r. sygn. akt [...]; - dokumentów dotyczących postępowań egzekucyjnych prowadzanych przeciwko skarżącemu; - zaświadczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego córki skarżącego; - faktur wystawionych przez RWE Polska S.A.; - postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...].04.2012 r., [...]; - wezwania Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...].06.2012 r., [...] ; - postanowienia Komornika Sądowego z dnia [...].06.2012 r., [...]; - protokołu wydania nieruchomości z dnia [...].06.2012 r., [...]; - wyroku Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I Cywilny z dnia [...].11.2011 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowią przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej: "u.p.s."), które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponad wszelką wątpliwość nie może zatem zastąpić stałego źródła utrzymania i stać się comiesięczną dopłatą. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Zasiłek celowy w myśl art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, wynoszącego od dnia 1 października 2006 r. dla osoby samotnie gospodarującej 477,00 złotych, a dla rodziny 1 053,00 złotych. Kwoty te ustalone zostały rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 135, poz. 950). W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło przyznania zasiłku celowego, przeznaczonego na pokrycie rachunków za leki. Przy ustaleniu prawa do wnioskowanego świadczenia, organy w pierwszej kolejności zbadały dochód skarżącego i ustaliły, że jego źródłem jest emerytura, którą J. S. otrzymuje w kwocie [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny. Po potrąceniu alimentów na rzecz dzieci dochód ten wyraża się kwotą [...] zł , która przekracza wymienione wyżej kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy społecznej w trybie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Skarżący jest ponadto współwłaścicielem nieruchomości w Mszczonowie. W tym stanie rzeczy organy obu instancji zasadnie rozpoznały jego wniosek w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Wprawdzie użyty przez ustawodawcę w tym przepisie zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że rozumieć pod nim należy przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. Na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie budzi wątpliwości, że za "szczególny przypadek" nie można uznać konieczności poniesienia opłat za leki, które J. S. przyjmuje systematycznie. Z akt sprawy nie wynika aby zakup medykamentów związany był ze zdarzeniem szczególnym, nietypowym i niemożliwym przez skarżącego do przewidzenia. Zasadnie zatem wskazało SKO, że jest to wydatek, który musi być zaplanowany w wydatkach osoby leczącej się jako stała, pierwszoplanowa pozycja. Jak wynika z akt sprawy J. S. sam prowadzi gospodarstwo domowe, mieszka wraz z dorosłą córką, która pobiera na opiekę nad nim świadczenie pielęgnacyjne, ale nie uczestniczy w kosztach utrzymania mieszkania. Lokal jest czynszowo zadłużony a skarżący będąc właścicielem nieruchomości w M. nie wykorzystuje własnych możliwości poprawienia swojej sytuacji np. poprzez jej sprzedaż lub wynajęcie. Podkreślić należy, że celem pomocy społecznej w myśl cytowanego wyżej art. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. jest jedynie pomoc i wspieranie rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb, a także wspieranie w podejmowaniu działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się. Nie jest zaś jej celem zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej oraz zwrot wszelkich poniesionych wydatków, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy. Wobec tego niewątpliwym jest, że nie wszystkie potrzeby wnioskodawców i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane. Sąd zauważa, iż ciągle wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna, a w szczególności tym, którzy nie posiadają jakichkolwiek dochodów, bądź dochody te są na poziomie nieprzekraczającym ustawowego kryterium. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie skarżący przekroczył kryterium dochodowe uprawniające go do skorzystania z pomocy przewidzianej treścią art.39 ustawy i nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 41 ust. 1 pkt 1 u.p.s., to stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcia organów odmawiające przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy nie naruszają prawa i mieszczą się granicach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a więc takiej jaka zapadła w sprawie niniejszej, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych Mając wskazane okoliczności na uwadze Sąd uznał, że treść dołączonych przez skarżącego do akt sprawy dokumentów wymienionych wyżej, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Dochód J. S., który jest okolicznością decydującą o stanie faktycznym sprawy oraz podstawie prawnej zaskarżonej decyzji pozostaje niezmieniony. Fakt orzeczenia eksmisji J. S., z równoczesnym przyznaniem mu prawa do lokalu socjalnego oraz wymeldowanie z lokalu jego córki pozostają bez wpływu na sytuację finansową skarżącego jak również na kwestie związane z koniecznością zakupu i przyjmowania leków. W szczególności podkreślić także trzeba, że twierdzenie, iż skarżący utracił prawo własności nieruchomości położonej w M. jest gołosłowne, nie zostało bowiem poparte potwierdzającym ten fakt dokumentem. Fakt, że wobec nieruchomości podejmowane są czynności egzekucyjne świadczy jedynie o tym, że skarżący ma zobowiązania finansowe w nieustalonej wysokości, a jego wierzyciele skierowali swoje roszczenia do jego majątku nieruchomego. Wprowadzenie tychże w posiadanie nieruchomości nie jest równoznaczne z jej utratą przez właściciela. Po wtóre dołączona do pism dokumentacja medyczna obrazująca stan zdrowia J. S. nie zmienia stanu faktycznego ustalonego w sprawie przez organy administracji. Ani Prezydent miasta W. ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie kwestionowały, że skarżący jest osobą chorą i wymagającą leczenia. Powodem odmowy uwzględnienia jego wniosku o pomoc finansową na zakup leków był fakt uzyskiwania przez niego relatywnie wysokiego dochodu, który wyklucza przyznanie pomocy w oparciu o treść art. 39 ust.1 ustawy, oraz okoliczność, że zakup leków w przypadku skarżącego nie jest związany z powstaniem szczególnej sytuacji życiowej, która pozwoliłaby na rozpoznanie wniosku na podstawie art. 41 ustawy. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził także żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy oraz prawidłowo go oceniły. Nie uchybiły również zasadom postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz celom tej pomocy wskazanym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. W ocenie Sądu, wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy zostały wyjaśnione w sposób pozwalający na jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie. Znajdują one przy tym potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym. Zaś motywy i podstawa prawna podjętych rozstrzygnięć zostały przez organy wyjaśnione w sposób przekonujący. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku