I SA/Wa 3378/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. G., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania J. D., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W z dnia [...] czerwca 2014r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 14 maja 2014r. J. D. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] maja 2014 r. wynika, że J. D. przebywa w Samodzielnym Publicznym Psychiatrycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w C. Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] J. D. został skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności. Jednocześnie Sąd postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., sygn. akt [...] orzekł umieszczenie J. D. w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego w związku z jego uzależnieniem od alkoholu. Z wywiadu wynika też, że skarżący nie posiada żadnego dochodu, jest osobą z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] Prezydent m. W. orzekł o odmowie przyznania J. D. zasiłku stałego. Odwołanie od decyzji z dnia [...] czerwca 2014r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniósł J. D., kwestionując sposób interpretacji art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przez Prezydenta m. W.. Odwołujący wskazał, że szpital psychiatryczny nie należy do struktury zakładów karnych i nie zapewnia równorzędnie środków niezbędnych do życia w długotrwałym pobycie. Budżet państwa nie zapewnia mu ubrań, bielizny, środków czystości oraz obuwia stosownego do pory roku. Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania J. D., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2014r. W uzasadnieniu wskazano, iż J. D. przebywa w Samodzielnym Publicznym Psychiatrycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej [...] na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...]. Wskazano, iż zgodnie z § 24 regulaminu Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego ZOZ w C. z chwilą przyjęcia na oddział pacjentowi zapewnia się: świadczenia zdrowotne, leki i materiały medyczne, pomieszczenia i wyżywienie odpowiednie do stanu zdrowia, odzież szpitalną (jeśli pacjent nie posiada własnej), opiekę pielęgnacyjną. W związku z tym zdaniem organu niezbędne potrzeby bytowe J. D. w znacznej części są zaspakajane przez placówkę, w której został odsądzony, tj. ze środków publicznych. Odosobnienie stanowi konsekwencję zawinionego działania strony. W ocenie organu przepis art. 13 ustawy o pomocy społecznej jest jednoznaczny i nie wymaga zabiegów interpretacyjnych. Wolą ustawodawcy jest, iż osobie odbywającej, karę pozbawienia. wolności, z wyjątkiem osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny a osoby ubiegające się świadczenia nie mają roszczeń o uzyskanie wsparcia ze środków pomocy społecznej. Podobnie nie jest celem pomocy społecznej wyrównywanie różnicy pomiędzy uprawnieniami socjalnymi osadzonych w zakładzie karnym, areszcie, czy zamkniętym zakładzie opieki zdrowotnej. Tym bardziej, że zróżnicowanie może wynikać z charakteru placówki, tj. z uwagi na cele, jakie realizują ww. placówki odosobnienia. W tym przypadku ustawodawca nie dopuszcza żadnego wyjątku, choć w innych artykułach ustawy (poza art. 13 w/w ustawy) zauważa możliwość wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" - np. w art. 41, art. 101 ust. 3, art. 104 ust. 4 ustawy. W związku z tym wskazano, iż organ administracji związany przepisem nie może działać w ramach uznania administracyjnego, czy też dokonywać interpretacji rozszerzającej. W świetle art. 13 ustawy, osadzonemu nie przysługuje jakiekolwiek świadczenie objęte przepisami ustawy o pomocy społecznej niezależnie od położenia, czy stanu osoby wnioskującej o świadczenie. Podkreślono również, że jeżeli J. D. nie jest w stanie zaspokoić potrzeb we własnym zakresie lub nie może liczyć na wsparcie rodziny, przyjaciół, czy sąsiadów, zainteresowany ma możliwość zwrócenia się do organizacji społecznych świadczących stosowną pomoc np. PCK, Caritas itp. Ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2015 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wystąpił J. D., kwestionując jej prawidłowość. Skarżący wskazał, iż decyzja jest dla niego krzywdząca. Podniósł również, że Szpital Psychiatryczny nie należy do struktury Zakładów Karnych, nie zapewnia skarżącemu równorzędnych środków niezbędnych do życia, takich, które zapewnia Zakład Karny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa". Zdaniem Sądu skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 13 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem ust. 1a tego przepisu. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przepis ten nie przewiduje wyjątków, ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej. Powyższe oznacza, że osobom odbywającym karę pozbawienia wolności nie przysługuje jakiekolwiek świadczenie objęte ustawą o pomocy społecznej, niezależnie od położenia, czy stanu osoby wnioskującej o świadczenie (por. wyroki: NSA z dnia 15 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 1223/07, WSA w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 1090/07, WSA w Olsztynie z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt II SA/Ol 930/07, WSA w Szczecinie z dnia 22 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 442/13). Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, J. D. przebywa w Samodzielnym Publicznym Psychiatrycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w C. Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] J. D. został skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności. Jednocześnie Sąd postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., sygn. akt [...] orzekł umieszczenie J. D. w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego w związku z jego uzależnieniem od alkoholu. Z akt sprawy wynika także, że skarżący nie posiada żadnego dochodu, jest osobą z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie, powyższe okoliczności obligowały je do zastosowania przepisu art. 13 ust. 1 u.p.s. Stanowisko to uznać należy za prawidłowe. Organy, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dokonały bowiem ustaleń, czy sytuacja osoby przebywającej w zamkniętym zakładzie odwykowym, umieszonej tam na podstawie art. 96 § 1 Kodeksu karnego, jest tożsama z pozycją osoby odbywającej karę pozbawienia wolności. Jest to o tyle istotne, że przepisy ustawy z dnia 5 marca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.k.w.", gwarantują osobom odbywającym karę pozbawienia wolności określone uprawnienia, stąd zasadne jest wyłączenie takich osób z pomocy społecznej. U podstaw takiego stanowiska leżało uznanie, że kara pozbawienia wolności stanowi środek przymusu państwowego orzekany za przestępstwa, wyrażający społeczne potępienie czynu i polegający na sprowadzeniu dolegliwości na sprawcę przestępstwa. Z natury rzeczy jej wykonanie wiąże się więc z pozbawieniem lub ograniczeniem pewnych swobód obywatelskich, z których w warunkach izolacji odbywający ją nie może korzystać. Kara bowiem, poza funkcją represji, ma poprawić i reedukować skazanego, nie zaś wyrządzać mu dolegliwości fizyczne lub poniżać jego godność. Stąd oprócz prawem przewidzianych ograniczeń, skazanemu przysługują określone prawa. I tak w myśl art. 69 K.k.w. kara pozbawienia wolności wykonywana jest w zakładach karnych, podlegających Ministrowi Sprawiedliwości, finansowanych z budżetu państwa i na koszt Państwa skazany - zgodnie z przepisami powołanego kodeksu - ma prawo m.in. do odpowiedniego wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny - art. 102 K.k.w. Stosownie do treści art. 111 K.k.w. skazany otrzymuje do użytku z zakładu karnego odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie, o ile nie korzysta z własnych. Zakład karny zapewnia więc skazanemu warunki niezbędne do utrzymania higieny osobistej i czystości w celi. Z przedstawionych regulacji prawnych wynika, że odbywając karę pozbawienia wolności skazany ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których koszty pokrywane są z budżetu państwa. Takie założenie ustawodawcy legło u podstaw wyłączenia skazanych, odbywających karę pozbawienia wolności, z kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej. Skoro bowiem skazanemu z budżetu państwa zabezpiecza się wszelkie niezbędne potrzeby to brak jest podstaw do finansowania jeszcze dodatkowych świadczeń w postaci np. zasiłku stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 1222/07). Jak wynika z akt sprawy w dacie składania wniosku t. j. w dniu 14 maja 2014 r. J. D. faktycznie przebywał w Samodzielnym Publicznym Psychiatrycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w C. jako osoba skazana. Ponadto wykazano, iż sytuacja osoby przebywającej w zamkniętym zakładzie odwykowym, umieszonej tam na podstawie art. 96 § 1 Kodeksu karnego, jest tożsama z pozycją osoby odbywającej karę pozbawienia wolności. Sąd podkreśla, że zgodnie z § 24 regulaminu Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego ZOZ w C. z chwilą przyjęcia na oddział pacjentowi zapewnia się: świadczenia zdrowotne, leki i materiały medyczne, pomieszczenia i wyżywienie odpowiednie do stanu zdrowia, odzież szpitalną (jeśli pacjent nie posiada własnej), opiekę pielęgnacyjną. Zdaniem Sądu jest to co najmniej równorzędne zapewnieniu środków niezbędnych do życia przy długotrwałym pobycie w Zakładzie Psychiatrycznym - takich, które zapewnia Zakład Karny. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.