I SA/Wa 34/18
WyrokWSA w Warszawie2018-04-10
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Jolanta Dargas, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość zajęta pod drogę publiczną, która w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność osoby fizycznej, mogła zostać z mocy prawa nabyta przez gminę na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, mimo braku definicji drogi publicznej w ustawie o drogach publicznych z 1998 r. i wątpliwości co do charakteru prawnego drogi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. konieczne było ustalenie, że nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. była własnością podmiotu innego niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, była zajęta pod drogę publiczną i sprawowano nad nią władztwo publicznoprawne. Sąd stwierdził, że ustalenia organów w tym zakresie były prawidłowe, a zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego były niezasadne. W szczególności, sąd uznał, że zaliczenie drogi do kategorii dróg publicznych w drodze uchwały było możliwe nawet jeśli droga nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do dnia 1 stycznia 1999 r., a późniejsze rozporządzenie dotyczące warunków technicznych dróg nie miało zastosowania do stanu faktycznego z 1998 r.Stan faktyczny
Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną gminną. Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący, będący właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując ustalenie, że nieruchomość była drogą publiczną i że sprawowano nad nią władztwo publicznoprawne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Kosińska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę
Decyzją z [...] kwietnia 2017 roku Wojewoda [...] (Wojewoda) stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku przez Gminę K. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha zajętej pod drogą publiczną gminną ul. [...] w K. (nieruchomość).
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez J. J. (Skarżący), Minister Infrastruktury i Budownictwa (Minister) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Decyzja ta wydana została na podstawie następujących ustaleń faktycznych:
Prezydent Miasta K. pismem z 17 lipca 2015 roku wystąpił o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności działki znaczonej nr [...], zajętej pod drogę publiczną – ul. [...].
Organy ustaliły, że działka nr [...] została połączona z działką nr 95 i utworzona została działka nr [...]. Działka ta w dniu 31 grudnia 1998 roku stanowiła własność Skarżącego.
Uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z 28 maja 1986 roku (Dz. Urz. Woj. [...] nr 10 poz. 84), ulica L. M. została zaliczona do kategorii dróg publicznych lokalnych miejskich. Na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm., dalej : "ustawa z dnia 13 października 1998 roku") przedmiotowa droga stała się drogą publiczną gminną.
Organy ustaliły również na podstawie znajdującej się w aktach sprawy mapy zasadniczej, że nieruchomość oznaczona jako działka [...] była w dniu 31 grudnia 1998 roku zajęta pod drogę gminną, ul. [...]. Nieruchomość ta znajdowała się również we władaniu gminy, co potwierdza protokół przeglądu dróg z dnia [...] marca 1998 roku oraz oświadczenie Zastępcy Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w [...] z [...] grudnia 2016 roku.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów obu instancji był art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł do tutejszego sądu skargę, w której decyzji Ministra zarzucił naruszenie :
1. przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, to jest :
a. art. 7 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia pomimo braku dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy z pominięciem zasady prawdy obiektywnej nakładającej na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, celem ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, przy czym ocena wyników postępowania dowodowego dotknięta jest wadą z tego powodu, że została oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym.
b. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania a w rezultacie wydanie rozstrzygnięcia w sposób niezgody z zasadą rozpoznania sprawy administracyjnej w sposób obiektywny i budzący zaufanie do organów administracji publicznej a także nierówne traktowanie interesów stron,
c. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego,
d. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej ich oceny niezgodnie z normami obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa,
e. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez niewyczerpujące uzasadnienie decyzji.
2. prawa materialnego, to jest art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku wobec braku podstaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności nieruchomości.
Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że organy administracji publicznej w toku postępowania zaniechały właściwego zbadania i udokumentowania władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością ograniczając się jedynie do wskazania uchwały z 28 maja 1986 roku. W ocenie Skarżącego, nie zostało wykazane istnienie podstaw do uwzględnienia części działki nr [...] służącej jako dojazd do budynku mieszkalnego, jako drogi mającej charakter drogi publicznej. Nie zostało również wykazane, by spełnione zostały warunki pozwalające na uznanie, że wskazana część nieruchomości spełnia warunki pozwalające na uznanie jej za drogę publiczną. Nie zostało również wykazane, jaki był przestrzenny zasięg drogi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga jest niezasadna.
Decyzja poddana kontroli sądu wydana została na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku. Dla zastosowania powołanego przepisu konieczne było ustalenie w toku postępowania administracyjnego, że określona nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 roku stanowiła własność podmiotu innego niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, zajęta była pod drogę publiczną oraz wykonywane było nad nią władztwo publicznoprawnej.
Skarżący podnosił w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i zarzut naruszenia prawa materialnego. Analiza tych zarzutów prowadzi do wniosku, że w ocenie Skarżącego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, iż przedmiotowa nieruchomość zajęta była w dniu 31 grudnia 1998 roku pod drogę publiczną ani też na ustalenie, by sprawowane było nad nią władztwo publicznoprawne.
W ocenie sądu rozpoznającego sprawę, podniesione przez Skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niezasadne a ustalony przez organy stan faktyczny uzasadniał zastosowanie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku i stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości przez Gminę K.
Okolicznością niesporną w sprawie jest fakt przysługiwania Skarżącemu w dniu 31 grudnia 1998 roku prawa własności spornej nieruchomości.
Ustawa z dnia 13 października 1998 roku nie zawierała definicji pojęcia drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie posiłkować się ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.) i w jej przepisach szukać wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych. Po drugie, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych.
Z akt sprawy wynika, że ulica [...] zaliczona została uchwałą z [...] maja 1986 roku Rady Narodowej Miasta [...], wydaną na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, do kategorii dróg gminnych. Z akta administracyjnych nie wynika również, by istniały jakiekolwiek ograniczenia w korzystaniu z przedmiotowej drogi.
Skarżący wskazywał w toku postępowania odwoławczego, że przepisy ustawy o drogach publicznych obowiązujące w dacie podjęcia uchwały dotyczyły jedynie dróg stanowiących własność danej jednostki samorządu terytorialnego.
Wyjaśnić zatem należy, że dopiero z dniem 1 stycznia 1999 roku wprowadzono do ustawy o drogach publicznych art. 2a zgodnie z którym drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa (ust. 1) zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy (ust. 2).
W ocenie sądu, wprowadzenie art. 2a dopiero z dniem 1 stycznia 1999 roku, w związku z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku oznacza, że do 31 grudnia 1998 roku możliwe było zaliczenie w drodze uchwały danej drogi do odpowiedniej kategorii dróg, nawet jeżeli droga ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego.
Skarżący podnosił, że nieruchomość stanowiła wyłącznie dojazd od posesji, zatem nie można uznać jej za wchodzącą na tym odcinku w skład drogi publicznej. Odnosząc się do tego argumentu zauważyć należy, że jak wynika z dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w aktach sprawy, ul. [...] odchodzi od ulicy [...], składa się w całości ze spornej nieruchomości i rzeczywiście stanowi dojazd do dwóch znajdujących się przy niej posesji. Ulica ta już w 1986 roku zaliczona została do kategorii dróg lokalnych miejskich. Oznacza to, że nie można przyjąć, by ulica [...] składała się z kilku odcinków o różnym charakterze, a sporna nieruchomość stanowiła prywatny dojazd do nieruchomości.
Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, w toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, jaki był przestrzenny zasięg drogi publicznej to jest ul. [...] według stanu na 31 grudnia 1998 roku, jak również ustaliły, że w skład tejże drogi wchodziła sporna nieruchomość. Okoliczności te potwierdzone zostały mapą z projektem podziału nieruchomości, sporządzoną przez geodetę uprawnionego A. G. (karta 73 akt sprawy). W treści tego dokumentu wskazano, że mapa wykonana została dla celów postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 roku, zaś granicę podziału nieruchomości ustalono według jej zajęcia pod drogę publiczną na 31 grudnia 1998 roku. Mapa sporządzona została 17 października 2016 roku i przyjęta do ewidencji 23 listopada 2016 roku.
W tym miejscu, wyjaśnić należy, że w 1998 roku przedmiotowa nieruchomość oznaczona była jako działka nr [...] i w ewidencji gruntów oznaczona była jako droga. Następnie działka ta połączona została z działką nr [...] w jedną działkę o numerze 1395. W toku przedmiotowego postępowania, zlecone zostało sporządzenie dokumentacji geodezyjno-prawnej w celu wydzielenia części działki [...] zajętej pod drogę publiczną – ulicę [...].
Fakt zajęcia spornej nieruchomości to jest działki [...] pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 roku potwierdził również Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w [...] w piśmie z 14 grudnia 2016 roku.
Skarżący wskazywał w toku postępowania, że wymiary ul. L. [...] nie pozwalają na uznanie jej za drogę publiczną w świetle rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. nr 43, poz. 430). Odnosząc się do tego argumentu sąd wyjaśnia, że cytowane rozporządzenie weszło w życie 29 maja 1999 roku, a więc po dacie na jaką ustalany jest stan faktyczny i prawny niezbędny dla stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez jednostkę samorządu terytorialnego.
W ocenie sądu organy prawidłowo ustaliły również, że nad przedmiotową nieruchomością sprawowane było władztwo publicznoprawne. Okoliczność ta wynika z przywołanego już oświadczenia Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w [...] jak również ze sporządzonego 3 grudnia 1998 roku protokołu przeglądu dróg.
Wobec powyższego zarzuty objęte punktem Ia), c) i d) petitum skargi sąd uznaje za niezasadne.
Zarzut objęty punktem Ie) petitum skargi również uznać należało za niezasadny. Decyzje organów obu instancji odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Za niezasadny uznać należało również zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. Okoliczność, że organy nie podzieliły stanowiska Skarżącego nie może skutkować uznaniem, że postępowanie nie było prowadzone w sposób obiektywny i budzący zaufanie do organów administracji publicznej.
Wobec powyższego sąd w pełni podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji, których wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 roku stanowiła własność Skarżącego, zajęta była pod drogę publiczną i sprawowane było nad nią władztwo publicznoprawne.
Powyższe ustalenia faktyczne obligowały organy do zastosowania art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku, co oznacza że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego również uznać należało za niezasadny.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło