I SA/Wa 340/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie : WSA Monika Nowicka Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości zajętej pod drogę 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. C. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...]: tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę-Miasto K. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, gminną ul. [...] w K., położoną w jednostce ewidencyjnej K. oznaczonej na mapie z projektem podziału przyjętym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], jako działka nr [...] o pow. [...], wydzielona z działki nr [...] obręb [...], karta mapy nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własność J. P. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. M. P. wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2002 r. wystąpiła o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość. Wojewoda Śląski - działając na podstawie art. 73 ust. 1, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia1999 r. przez Gminę Miasto K. własności działki nr [...] o pow. [...] (wydzielonej z działki nr [...]) położonej w K. przy ul. [...] i zajętej pod drogę publiczną - ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 31 grudnia 1998 r. w granicach pasa drogi publicznej ul. [...] w K. znajdowała się część działki nr [...], położonej w obrębie [...]. Ustalił też, że ulica [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła drogę lokalną miejską nr [...] z uwagi na fakt, iż wymieniona jest ona w załączniku nr 2 do uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach nr XX/161/87 z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dziennik Urzędowy Województwa Katowickiego nr 6, poz. 112). Organ wskazał również, iż część działki nr [...] - faktycznie zajęta pod ul. [...] - została przedstawiona na mapie z projektem podziału przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 10 sierpnia 2006 r. i oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...]. Ponadto podniósł, iż w dniu 31 grudnia 1998 r. Gmina Miasto K. wykonywała faktyczne władztwo nad przedmiotową nieruchomością - jako dowód wskazując mapę zasadniczą, z której wynika, że ul. [...] w K. jest drogą powszechnie dostępną, z której korzystać mogą wszyscy mieszkańcy Gminy K. w sposób odpowiadający korzystaniu z drogi publicznej. Organ ustalił również, iż zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] (odpis wydany przez Sąd Rejonowy [...] w dniu [...] lipca 2006r.) prawo własności nieruchomości oznaczonej nr działki [...], która została podzielona na działki nr: [...] i [...] przysługiwało w dniu 31 grudnia 1998r. J. P.. J. P. zmarł [...], a spadek po nim nabyły: R. H., R. S. oraz M. P., co potwierdza prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego [...] Wydziału II Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2003r. sygn. akt [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Oznacza to, że w dniu 31 grudnia 1998 r. winny być spełnione łącznie trzy przesłanki: - zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, - pozostawanie nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, - brak własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. W świetle akt (KW [...]) prawo własności do działki nr [...], powstałej z działki nr [...] (z działki nr [...] wydzielono następnie działkę nr [...] objętą zaskarżoną decyzją), w dniu 31 grudnia 1998 r. posiadał J. P., który zmarł w 2001 r. Spadkobiercami po nim są: M. P., R. H., R. S., na co wskazuje postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Także ul. [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła drogę publiczną-lokalną miejską. Część działki nr [...] została zajęta pod tę drogę publiczną, będącą we władaniu Gminy, co wynika z akt sprawy. Część ta została wydzielona geodezyjnie jako działka nr [...] o pow. [...]. W konsekwencji - zdaniem organu - należy uznać, iż w tym zakresie spełnione były przesłanki wynikające z art. 73 w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r., co oznacza zasadność rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. W związku z odwołaniem organ wskazał również, iż powyższy art. 73 dotyczy tylko gruntów zajętych pod drogi publiczne i w trybie tego przepisu nie jest możliwe orzekanie o przejęciu prawa własności w stosunku do pozostałej części działki nr [...] - jak domaga się tego odwołująca. Również w trybie art. 73 jest możliwe tylko wydanie orzeczenia administracyjnego, a nie wykupywanie nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej. Przejęcie prawa własności nastąpiło bowiem z mocy prawa (ex lege) i nie mają tu zastosowania przepisy o wykupie nieruchomości. Natomiast w kwestiach dotyczących odszkodowania, w związku z art. 73 ust. 4 wymienionej ustawy z dnia 13 października 1998 r., jako organ I instancji orzeka starosta (prezydent miasta na prawach powiatu), a więc ten problem w ocenie organu nie mógł być przedmiotem orzekania w zaskarżonej decyzji. Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. P. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, iż wywłaszczenie części działki uniemożliwi wykorzystanie pozostałej części gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem. W związku z tym skarżąca wskazała, iż gotowa jest wyrazić zgodę na wywłaszczenie całości nieruchomości za odszkodowaniem. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Na wstępie trzeba zauważyć, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowi przepis art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), który stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że grunty nie stanowiące własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własnością. Przesłanki te to po pierwsze: władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego gruntami nie stanowiącymi ich własności, po drugie: grunty te musza być zajęte pod drogi publiczne. Jak wynika z akt sprawy w dniu 31 grudnia 1998 r. w granicach pasa drogi publicznej ul. [...] w K. znajdowała się tylko część działki nr [...] położonej w obrębie [...]. Ta część działki nr [...] - faktycznie zajęta pod ul. [...] - została przedstawiona na mapie z projektem podziału [...] przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 10 sierpnia 2006 r. i oznaczona jest jako działka nr [...] o pow. [...] Faktyczne władztwo nad przedmiotową nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. wykonywała Gmina – Miasto [...] czego dowód stanowi mapa zasadnicza, która wskazuje, że ul. [...] w K. jest drogą powszechnie dostępną, z której korzystać mogą wszyscy mieszkańcy Gminy K. w sposób odpowiadający korzystaniu z drogi publicznej. Natomiast zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], prawo własności nieruchomości oznaczonej nr działki [...], która została podzielona na działki nr: [...] i [...] przysługiwało w dniu 31 grudnia 1998 r. J. P. Analizując drugą przesłankę należy odnieść się do ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) Definicję drogi publicznej zawiera art. 1 tej ustawy. W rozumieniu tego przepisu za drogę publiczną może być uważana droga spełniająca dwa wymienione w tym przepisie warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona na podstawie omawianej ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie, z drogi tej może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Jak wynika z akt sprawy ulica [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła drogę lokalną miejską nr [...]. Wymieniona jest ona w załączniku nr 2 do uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach nr XX/161/87 z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dziennik Urzędowy Województwa Katowickiego nr 6, poz. 112), a także, jak już wyżej wskazano, ul. [...] w K. jest drogą powszechnie dostępną, z której korzystać mogą wszyscy mieszkańcy Gminy K. w sposób odpowiadający korzystaniu z drogi publicznej. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 73 w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r., co w konsekwencji oznacza zasadność rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji Ministra Budownictwa. Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącej w kwestii odszkodowania za całą nieruchomość nr [...] - należy uznać za prawidłowe stanowisko organu administracyjnego II instancji, zgodnie z którym art. 73 w/w ustawy ma zastosowanie tylko do gruntów zajętych pod drogi publiczne i w trybie tego przepisu nie jest możliwe orzekanie o przejęciu prawa własności w stosunku do pozostałej części działki nr [...]. Również w trybie art. 73 możliwe jest tylko wydanie orzeczenia administracyjnego, a nie wykupywanie nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej. Przejęcie bowiem prawa własności nastąpiło z mocy prawa i nie mają tu zastosowania przepisy o wykupie nieruchomości. Ponadto należy wskazać, iż sprawy odszkodowawcze, w tym ewentualna sprawa działki zamiennej, nie podlegają rozstrzygnięciu w zaskarżonej decyzji, gdyż ta kwestia - jak prawidłowo wskazał organ - należy do kompetencji starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 oraz art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.