I SA/Wa 342/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2017 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , po rozpatrzeniu odwołania T.F. od decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2016 r., nr [...] , utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że T.F. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na córkę K.F. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, z tytułu samotnego wychowania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018. Decyzją z [...] listopada 2016 r. Prezydent [...] przyznał T. F. 1) zasiłek rodzinny na dziecko K.F. ur. [...] r. - na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. w wysokości 124 zł miesięcznie; 2) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia na K.F.- na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. w wysokości 110 zł miesięcznie 3) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na K.F. w wysokości 100 zł jednorazowo. Jednocześnie organ I instancji odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na K.F.. W uzasadnieniu Prezydent [...] wyjaśnił, że wnioskodawczyni, wyrokiem sądu z [...] grudnia 2009 r., ma zasądzone alimenty na córkę od jej ojca. Wobec tego brak jest przesłanek do przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka Od decyzji Prezydenta odwołanie wniosła T.F. . Zakwestionowała decyzję organu I instancji w części orzekającej o odmowie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.). Zgodnie z art. 8 pkt 3a ustawy do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Z kolei stosownie do art. 11a ust. 1 ustawy przedmiotowy dodatek przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Organ wyjaśnił, że definicja legalna pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" została zawarta w art. 3 pkt 17a ustawy. Przepis ten stanowi, że osobą taką w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych jest: panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Kolegium podkreśliło, że świadczenie w postaci dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko jaką jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona (chyba, że wychowuje ona wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem). Przy czym świadczenie to przysługuje jedynie w sytuacji, gdy powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego rodzica zostało oddalone, albo brak było możliwości wystąpienia z takim roszczeniem z uwagi na fakt, iż drugi rodzic dziecka nie żyje lub ojciec dziecka jest nieznany. Przesłanką przyznania dodatku jest zatem fakt oddalenia powództwa o alimenty od drugiego rodzica lub brak podstaw do wysuwania takich roszczeń z uwagi na brak drugiego rodzica, od którego alimenty mogą być zasądzone z powodu jego śmierci bądź z tego powodu, iż ojciec dziecka jest nieznany. Organ podniósł, że z akt sprawy wynika, iż T.F. jest osobą rozwiedzioną. Sąd Okręgowy w W. w wyroku z [...] grudnia 2009 r., sygn. akt [...] , powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią K. F. matce, a władzę rodzicielską ojca K.F. ograniczył do współdecydowania w istotnych sprawach dziecka związanych z wyborem szkoły i ewentualnym wyjazdem na stałe za granicę. Kosztami utrzymania i wychowania małoletniej córki obciążył oboje rodziców ustalając udział K.F. na kwotę 500 zł miesięcznie. Zatem córka skarżącej ma zasądzone świadczenie alimentacyjne od drugiego rodzica. W tej sytuacji organ uznał, że brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego dodatku. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2016 r. skargę złożyła T.F. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji zarzuciła: - naruszenie art. 7 kpa, przez niewyjaśnienie stanu faktycznego w mniejszej sprawie, mimo występowania znacznych rozbieżności wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; załatwienie niniejszej sprawy z naruszeniem słusznego interesu obywateli; - naruszenie art. 77 § 1 kpa, przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób wyczerpujący; - naruszenie art. 78 § 1 kpa, przez pominięcie wszystkich dowodów złożonych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, tj. a) wyroku z [...] grudnia 2009 r., sygn. akt [...] , b) protokołu eksmisyjnego z [...] maja 2014 r., c) decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego z [...] października 2014 r., d) decyzji o odmowie przyznania alimentów z Funduszu Alimentacyjnego z [...] października 2016 r., e) zaświadczenia od komornika o zadłużeniu, - naruszenie art. 107 § 3 kpa, przez nie ustosunkowanie się do wszystkich dowodów, które zostały zgromadzone w sprawie; - naruszenie art. 76 § 3, przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wszystkich dowodów przedstawionych w aktach sprawy; - naruszenie art. 11 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez nie uwzględnienie ratio legis tego przepisu, jego nieprawidłowe zastosowanie skutkujące odmową przyznania świadczenia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2016 r. orzekającej o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W uzasadnieniu skargi podniosła, że ojciec dziecka pomimo zasądzonych alimentów nie płaci ich. Egzekucja prowadzona przez komornika sądowego okazała się bezskuteczna. Odmówiono jej także świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wskazała, że ma poważne kłopoty ze zdrowiem, jest osobą niepełnosprawną, wobec czego jej możliwości finansowe są bardzo ograniczone. Skarżąca podała, że ojcu dziecka zostały ograniczone prawa rodzicielskie, orzeczono jego eksmisję z zajmowanego lokalu. Wyrok eksmisyjny został wykonany, dwa tygodnie później K.F. został zatrzymany i doprowadzony przez policję do zakładu karnego celem odbycia kary za wcześniejsze przestępstwa. Skarżąca podniosła, że ojciec dziecka jest bezdomny i bezrobotny i nie wiadomo gdzie obecnie przebywa. Skarżąca zaznaczyła, że małoletnia K. ma orzeczoną niepełnosprawność. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Zgodnie z art. 8 pkt 3a do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Przesłanki uzyskania tego dodatku zostały przez ustawodawcę określone w art. 11a ust. 1 tej ustawy. Przepis powyższy stanowi, iż dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Z przepisu tego wynika, że świadczenie w postaci dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka przysługuje jedynie w sytuacji, gdy drugi z rodziców dziecka nie żyje lub ojciec dziecka jest nieznany lub powództwo o alimenty zostało oddalone. Ustawodawca w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości określił krąg osób uprawnionych do dodatku do zasiłku. Krąg ten został ustalony bardzo wąsko. Ustawodawca określając warunki przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka nie zastosował automatyzmu, wedle którego każdy podmiot, któremu można przypisać status osoby samotnie wychowującej dziecko, w każdym przypadku ma prawo do wspominanego dodatku. Przeciwnie, kierując się literalną wykładnią analizowanego przepisu stwierdzić należy, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie przysługuje każdemu rodzicowi (opiekunowi prawnemu lub faktycznemu) samotnie wychowującemu dziecko. Poza spełnieniem pozytywnej przesłanki w postaci posiadania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy, niezbędne jest zaistnienie jednej z okoliczności enumeratywnie wymienionych w art. 11a ust. 1 pkt 1)-3) ustawy, które uzasadniają przyznanie prawa do tego dodatku. Jest okolicznością bezsporną, że na dziecko skarżącej zasądzone zostały alimenty. Podnoszone przez skarżącą okoliczności, iż sama wychowuje córkę, że ojciec dziecka ma ograniczoną władzę rodzicielską, nie płaci alimentów, że nieznane jest jego miejsce pobytu oraz, że orzeczono jego eksmisję z zajmowanego lokalu nie stanowią przesłanki uznania skarżącej za osobę "samotnie wychowującą dziecko" w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy. Wobec tego zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisu art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezasadny. Argumenty skarżącej dotyczące jej sytuacji osobistej i majątkowej oraz sytuacji zdrowotnej dziecka, z przyczyn wyżej wskazanych, nie mogą mieć znaczenia dla oceny istnienia uprawnienia do dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka. W tej sytuacji także dokumenty powołane w skardze, a znajdujące się w aktach administracyjnych, nie mogą mieć znaczenia dla oceny zasadności odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Dlatego zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy przepisu art. 78 § 1 kpa jest chybiony, gdyż zgodnie z treścią tego przepisu żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Niezrozumiały jest także zarzut naruszenia art. 76 § 3 kpa. Skarżąca nie wyjaśniła o przeprowadzenie jakich dowodów i przeciwko którym dokumentom chodzi skarżącej. Należy podkreślić, że wskazanych w art. 11a ust. 1 ustawy przesłanek uzyskania dodatku z tytułu dodatku samotnego wychowania dziecka nie można poszerzać o inne stany faktyczne nie ujęte w tym przepisie. Brak jest ku temu podstaw wobec jednoznacznego brzmienia przepisu. Przyznanie dodatku nie następuje w każdym przypadku, gdy jeden z rodziców nie wychowuje dziecka i nie łoży na jego utrzymanie, pomimo zasądzonych od niego alimentów. Nietrafny jest zarzut naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia i właściwie oceniły zebrane w sprawie dowody, niezbędne do wydania decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji spełniają elementarne wymogi z art. 107 § 1 i § 3 kpa. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.