I SA/Wa 3423/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Iwona Kosińska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. B., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [..] października 2014 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2014 Nr [...] przyznającą P. P. w czerwcu 2014 r. zasiłek celowy w kwocie 130 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 26 maja 2014 r. P. P. wystąpiła do Prezydenta W., o pomoc materialną na II i III kwartał 2014 r. w tym na zakup żywności w wysokości po [...]zł miesięcznie od kwietnia 2014 r. W związku z powyższym w dniu 30 maja 2014 r. przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy na podstawie którego ustalono, że wnioskodawczyni zamieszkuje z matką, w trzypokojowym spółdzielczym własnościowym lokalu mieszkalnym, prowadzi jednak jednoosobowe gospodarstwo domowe. Strona nie wnosi opłat za czynsz, natomiast zgodnie z jej wnioskami, regularnie pełne kwoty wystawionych faktur za energię elektryczną opłacane są przez Ośrodek bezpośrednio na konto [...] Według oświadczenia P. P., nie pracuje ona zawodowo ani dorywczo. Nie prowadzi własnej działalności gospodarczej i nie jest również zarejestrowana w Urzędzie Pracy. W dniu [...] kwietnia 2014 r. Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] przyznał wnioskodawczyni umiarkowany stopień niepełnosprawności. Od orzeczenia tego P. P. odwołała się i obecnie oczekuje na rozstrzygnięcie sprawy. Podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego zaproponowano wnioskodawczyni pomoc w formie posiłków w [...] w W. oraz wydania informacji do Stowarzyszenia [...] w celu otrzymania pomocy rzeczowej, w tym żywności. P. P. nie była jednak zainteresowana tą formą pomocy, uzasadniając odmowę koniecznością stosowania diety "5 posiłków dziennie" – zgodnie z zaleceniem lekarskim z dnia 20 grudnia 2013 r. Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] przyznał P. P. w czerwcu 2014 r. zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności. Organ pierwszej instancji wskazał, że z pismo lekarza z dnia 20 grudnia 2013 r. nie zawiera zaleceń w zakresie stosowania diety 5 posiłków. W uzasadnieniu wskazano, iż strona prawdopodobnie w najbliższych dwóch najbliższych miesięcy uzyska orzeczenie o niepełnosprawności, a zatem nabędzie uprawnienienie do zasiłku stałego. W chwili obecnej stronie przyznano zasiłek okresowy na czas od 1 maja 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. w wysokości [..] zł. miesięcznie. Od powyższej decyzji P. P. wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2014 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia oragn wskazał, że zgodnie z art 39 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust.1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust.2). Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego i celowego specjalnego podejmowane jest przez organy administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego. Obejmuje ono prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów regulujących tryb przyznania tych zasiłku wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej spraw, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwością pomocy społecznej. Organ podkreślił, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zastępowanie osobistej aktywności osób w tym zakresie. Pomoc nie może polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania. Zdaniem SKO organ I instancji nie mogąc przyznać zasiłku w żądanej w kwocie w toku wywiadu środowiskowego wskazywał na inne formy pomocy, które strona może uzyskać, strona nie chciała z nich jednak skorzystać i niechęć do pomocy w zakresie świadczeń rzeczowych potwierdza w złożonym odwołaniu, wskazując na jej zdaniem niską jakość oferowanych świadczeń. Te okoliczności, poparte również ogólnym negatywnym stosunkiem wnioskodawczyni do propozycji pomocy oraz powtarzającymi się obraźliwymi wypowiedziami w stosunku do osób zatrudnionych w organach pomocy, powodują, że brak współpracy z organem pomocy jest widoczny. Na powyższą decyzję P. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i wskazując, że rzekoma pomoc przyznawana jej przez Ośrodek Pomocy Społecznej nie jest rzeczywistym zabezpieczeniem minimum socjalnego. W obszernym uzasadnieniu skargi (dotyczącej kilku decyzji), strona zarzuciła organom obu instancji niekompetencję, nieznajomość przepisów prawa oraz poświadczanie nieprawdy. W ocenie skarżącej pracowników organu cechuje brak empatii, etyki zawodowej oraz kultury osobistej, zwykłej ludzkiej uczciwości. Osoby te "reprezentują postawę dominacji, upokarzania, poniżania wręcz obrzydzenia wobec skarżącej. Ze wstrętem opisują, że nie poddała się skarżąca zabiegom dożywiania - podtruwania w Punkcie Żywieniowym [...] oraz wydaniem informacji do Stowarzyszenia [...] świadczących pomoc rzeczową w tym żywność, które po pierwszym posiłku mogłyby się skończyć dla skarżącej zejściem śmiertelnym." W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 23 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu, radca prawny M.B. uzupełnił wniesioną skargę, zarzucając organom; 1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci: • art. 7 art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, w konsekwencji nie wyjaśnienie sytuacji majątkowej, osobistej, a także zdrowotnej w oparciu o wskazania lekarskie co do stanu zdrowia skarżącej, nie wyjaśnienie jakie były możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w momencie wydawania zaskarżonych decyzji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz poprzez nic zebranie i nie rozpatrzenie w tym zakresie całości materiału dowodowego; • art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez brak wskazanie przez organ faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów na których się oparł, pomimo iż wszystkie organy administracji publicznej mają obowiązek uzasadnienia faktycznego i prawnego wydawanych decyzji. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci: • art. 2 ust. 1 oraz art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że kwota zasiłku celowego w wysokości [...] zł w miesiącu czerwcu 2014 r. umożliwia skarżącej przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej; • art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s., poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, iż przyznany Skarżącej zasiłek celowy w wysokości 130 zł w miesiącu czerwcu 2014 r. jest odpowiedni i zaspakaja niezbędne potrzeby skarżącej i umożliwia jej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), na podstawie której wydano zaskarżoną decyzję - w art. 2 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie natomiast z art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści tego przepisu wynika, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "zasiłek może być przyznany". Zasadnie zatem wskazały organy, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że P.P. spełnia przesłanki określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i przyznały skarżącej zasiłek celowy w czerwcu 2014 r. w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności (skarżąca wnioskowała o kwotę [...] zł. miesięcznie). W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe. Zaznaczyć trzeba, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawczyni korzysta ze stałego wsparcia finansowego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W.. Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. został jej przyznany zasiłek okresowy od dnia 1 maja 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie (decyzję strona odebrała w dniu 26 czerwca 2014 r.). Ponadto skarżąca otrzymała propozycję pomocy w formie posiłków w Punkcie Żywieniowym przy [...] w W. oraz wydania informacji do Stowarzyszenia [...] w celu otrzymania pomocy rzeczowej, w tym żywności. P. P. nie była jednak zainteresowana tą formą pomocy, uzasadniając to niską jakością proponowanych posiłków, a ponadto koniecznością stosowania u niej diety "5 posiłków dziennie", co jednak nie znalazło potwierdzenia w piśmie jej lekarza z dnia 20 grudnia 2013 r. Opisana powyżej sytuacja świadczy również o braku chęci współdziałania skarżącej z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej w jakiej się ona znalazła. Nie można zatem uznać, że organy pomocy społecznej przyznając wnioskodawczyni zasiłek celowy w maju 2014 r. w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności naruszyły granice uznania administracyjnego. Jak wyżej wskazano pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Innymi słowy zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań. Zasiłek celowy nie może być również podstawowym źródłem utrzymania i służyć zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej. Zaznaczyć również trzeba, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącej (często bardzo wygórowane), ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Reasumując wskazać należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie właściwie przeprowadziły postępowanie administracyjne oraz prawidłowo ustaliły stan faktyczny, który znajduje potwierdzenie w materiale dokumentacyjnym. Prawidłowo także zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego i dokonały oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wprawdzie zgodzić się należy ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącej, że organ nie wyjaśnił jakie były możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w momencie wydawania zaskarżonych decyzji, jednakże w ocenie Sądu nie jest to uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co mogłoby skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ww. ustawy.