I SA/Wa 3439/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M.W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] ([...]) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę [...] (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. H. od wezwania do zapłaty wystawionego [...] października 2014 r. przez Urząd [...] do uiszczenia opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntów gminy (dz. nr [...]) w udziale przynależnym do lokalu położonego w W. przy ul. [...] lok nr [...] za okres od 2010 r. do 2014 r. w wysokości [...] zł. stwierdziło na podstawie art. 134 KPA niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu organ podniósł, że brak jest podstaw do uznania pisma – wezwania do uiszczenia opłaty za decyzję administracyjną, ponieważ instytucja użytkowania wieczystego unormowana jest w kodeksie cywilnym (art. 232-243) oraz ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art.71-81), zatem zdaniem organu opłaty z tytułu użytkowania wieczystego maja charakter cywilnoprawny, stanowiąc ekwiwalent pieniężny za możliwość korzystania przez użytkownika wieczystego z gruntu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast tryb postepowania administracyjnego w przypadku opłat z tytułu użytkowania wieczystego, przewidziany jest jedynie w przypadku aktualizacji takiej opłaty tj. zmiany jej wysokości. Zdaniem organu taki przypadek nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, ponieważ istotą sporu nie jest zmiana wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego lecz tylko wezwanie do jej uiszczenia. Roszczenie o zapłatę, której dotyczy wezwanie może być dochodzone wyłącznie na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Dlatego też organ stwierdził niedopuszczalność odwołania od wezwania z dnia 21 października 2014 r. skierowanego do M. H. Na postanowienie SKO w W. z dnia [...] listopada 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. H. zarzucając mu cyt "uznanie, że wezwanie do zapłaty za użytkowanie wieczyste przy ul. [...] skierowane zostało do osoby nie będącej i być nie mogącej stroną zobowiązaną do oczekiwanych świadczeń, nie wywołało więc względem skarżącego M. H. żadnego, a w tym zamierzonego skutku prawnego, uznanie, że istotą postępowania które doprowadziło do nietrafnego skierowania kwestionowanego wezwania do zapłaty, nie było poddane rozpoznaniu SKO w W. jedynie samo to wezwanie, ale źródłowe czynności prawne podjęte wadliwie, bo nie wobec osoby zobowiązanej, więc jakkolwiek nigdy czynności takie nie zostały wezwanemu do zapłaty ujawnione, także mimo dostępnych akt sprawy nie zostały objęte rozpoznaniem i uzasadnieniem SKO w W.; to w pełni one właśnie uzasadniają żądanie uchylenia wszelkich na takiej podstawie podjętych czynności urzędowych jak możliwych decyzji i postanowień ze skutkiem derogującym jakiekolwiek konsekwencje także skierowanego do skarżącego wezwania go do zapłaty cudzych należności". Skarżący podniósł, że własność dwupokojowego lokalu mieszkalnego z przynależnościami o pow. [...] m.kw. przy ul. [...]mocą aktu notarialnego z dnia [...] lipca 2015 roku Repertorium A nr. [...] zawartego przy ul. [...] w W. w Kancelarii Notarialnej notariusz C. K. obejmującego prawnie skuteczną umowę przeniesienia własnościowego lokalu przy ul. [...] z E. H. na S. B. nie przysługuje wzywanemu do zapłaty skarżącemu M. H. bo przysługuje innej osobie, a mianowicie S.B. Zdaniem skarżącego jedynie ona odpowiada za płatności z tytułu użytkowania wieczystego terenu w udziale dotyczącym lokalu czy to wymierzonym trafnie, czy nie trafnie. Zdaniem skarżącego nie dowiedziono, aby on pod jakimkolwiek tytułem prawnym odpowiadał materialnie za działania czy zaniechania S. B., co mogło by prowadzić do toczenia przez organ administracji legalnego postępowania określającego należności m.in. z tytułu nie opłaconego użytkowania wieczystego p-ko innej osobie, niż S. B. Zdaniem skarżącego organ administracji nie wykazał, że ustalił prawidłowo osobę do ponoszenia roszczeń skoro nie jest on właścicielem lokalu przy ul. [...]. Skarżący M. H. nie otrzymał także żadnej informacji o toczonym takim postępowaniu, nie otrzymywał żadnych poprzedzających dokumentów jak ew. decyzji czy postanowień, co pozbawiło go możliwości obrony naruszonych jego praw. Wobec całkowitego zaniechania powinności urzędniczych przez organ administracji, skarżący wniósł sygnalizację organowi nadrzędnemu, załączając oświadczenie o swej niezamożności wnosząc o udzielenie mu prawa pomocy, gdyż bez uszczerbku utrzymania koniecznego żadnej opłaty od tej skargi, uiścić nie jest on w stanie, a także o wstrzymanie wykonalności dokumentu, który nieznany skarżącemu stał się podstawą do wystawienia wezwania do zapłaty do czasu zakończenia tego postępowania ostatecznym rozstrzygnięciem. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści przepisów art.1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (teks jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz.1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz.270 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i okoliczności prawnych stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań podnieść należy, iż przedmiotem dokonywanej kontroli sądowej jest postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło we wstępnym etapie postępowania przed organem odwoławczym, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Organ odwoławczy musi w pierwszej kolejności stwierdzić dopuszczalność odwołania, a następnie ocenia zasadność odwołania. Podejmowane na tym etapie postępowania rozstrzygnięcie ma zatem charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Warunkiem przystąpienia do oceny merytorycznej zarzutów odwołania jest pozytywna ocena organu odwoławczego co do dopuszczalności odwołania. W konkretnym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność pisma nazwanego odwołaniem. Nie przystąpiono zatem do merytorycznego rozpoznania sprawy. W konsekwencji powyższego i kognicja Sądu ograniczyła się do oceny czy w konkretnej sprawie faktycznie zaistniały przyczyny do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 134 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ukształtowane na tle przepisu art. 134 k.p.a orzecznictwo sądowe wyróżnia dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania – przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Zatem odwołanie nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego, lub gdy czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną. Niedopuszczalne jest także odwołanie od decyzji wydanej w postępowaniu jednoinstancyjnym w trybach szczególnych przewidzianych przepisami prawa. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 k.p.a. (por. m.in. wyrok NSA z 16 listopada 2000 r. sygn. akt V SA 235/00, LEX nr 81351). Do przyczyn przedmiotowych należy więc zaliczyć m.in. taką sytuację, gdy dana czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. SKO, wydając zaskarżone postanowienie, stwierdziło, że wezwanie do zapłaty za użytkowanie wieczyste skierowane do skarżącego nie jest decyzją administracyjną, ponieważ kwestie z tym związane mają charakter cywilnoprawny i jako takie podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne, natomiast trybowi administracyjnemu podlega jedynie aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste, jednak nie dotyczy to przedmiotowej sprawy. Takie stanowisko organu Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę w pełni podziela. W powyższej sytuacji brak było podstaw do potraktowania wezwania do zapłaty z dnia [...].X.2014 jako decyzji administracyjnej od której przysługuje prawo do wniesienia odwołania. Dlatego też zdaniem Sądu organ dokonując oceny odwołania skarżącego we wstępnej fazie postępowania odwoławczego prawidłowo uznał, że zachodzi niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 9, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2008, str.609). Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy (akt notarialny z dnia [...] listopada 2005 r. Rep. A Nr [...]) wynika, że skarżący jest nadal współwłaścicielem mieszkania położonego w Warszawie przy ul. [...] nr [...] m w [...] części, co jednak nie ma żadnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Zdaniem Sądu organ także w sposób prawidłowy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U z 2012, poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.