I SA/Wa 345/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. B., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania R. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] odmawiającą przyznania prawa pomocy na czynsz, energię elektryczną, potrzeby bieżące oraz środki czystości. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] sierpnia 2012 r. R. G. zwrócił się do Prezydenta [...] z wnioskiem o udzielenie pomocy na dofinansowanie rachunku za energię elektryczną. Prośbę tę ponowił w piśmie z dnia [...] września 2012 r. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...] września 2012 r. zwrócił się o udzielenie pomocy w zakresie opłacenia czynszu, energii elektrycznej za wrzesień, a także na potrzeby bieżące oraz środki czystości. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], Prezydent [...] odmówił przyznania pomocy na czynsz, energię elektryczną potrzeby bieżące oraz środki czystości. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w jego ocenie R. G. posiada możliwości w celu rozwiązania swojej trudnej sytuacji życiowej. Wysokie kwalifikacje zawodowe, które posiada oraz doświadczenia zawodowe (praca na wysokich, odpowiedzialnych stanowiskach), dają szanse na odnalezienie się na rynku pracy. Jednakże uzależnienie alkoholowe, którego nie wyraża chęci leczyć powoduje, że skarżący podejmuje jedynie leczenie pozorne, które od wielu lat nie rozwiązują jego problemu. Organ podniósł, że powinien on podjąć leczenie odwykowe w specjalistycznej placówce opieki zdrowotnej zwiększając w ten sposób swoje szanse na prowadzenie trzeźwego trybu życia i rozwiązania problemów życiowych, które są skutkiem uzależnienia alkoholowego. Wydając decyzję organ wziął pod uwagę, że R.G. nie utrzymuje abstynencji od alkoholu. Powołując się na art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) Prezydent stwierdził, że przeznaczanie przez wnioskodawcę pieniędzy na alkohol świadczy o marnotrawieniu własnych środków. Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że R. G. nie podejmuje działań zmierzających do przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji - problemu alkoholowego. W ocenie organu nie dotrzymanie postanowień kontraktu socjalnego w części dot. uczestnictwa w spotkaniach w stowarzyszeniu [...] oraz nie utrzymywanie abstynencji od alkoholu stanowi przesłankę do odmowy przyznania pomocy na zgłoszone potrzeby. Jednocześnie wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] przyznano R. G. świadczenie w formie jednego gorącego posiłku dziennie (obiadu) w stołówce przy ul. [...] od 1 lipca do 31 grudnia 2012 r. - koszt obiadów pokrywany jest w całości ze środków pomocy społecznej, które to świadczenie wpływa na poprawę sytuacji wnioskodawcy. Niezgadzając się z powyższą decyzją R. G. złożył odwołanie, nie precyzując konkretnych zarzutów, lecz wnosząc o przesłuchanie w sprawie pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej i innych osób wymienionych w treści odwołania. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do przekroczenia granic "uznania administracyjnego", ponieważ Prezydent opierając swoje stanowisko na przepisie art. 11 § 2 ustawy o pomocy społecznej, w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji przedstawił racjonalne argumenty świadczące o odmowie przyznania R. G. zasiłku celowego. Zdaniem Kolegium ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ wskazał, że w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się kontrakt socjalny, zawarty w dniu [...] sierpnia 2012 r. między R. G. a pracownikiem socjalnym, na mocy którego zobowiązał się on do bezwzględnego utrzymywania abstynencji, brania udziału raz w tygodniu w zajęciach edukacyjno - motywacyjnych w [...] Stowarzyszeniu [...], uczęszczania minimum 2 razy w tygodniu do Klubu [...] oraz do indywidualnego poszukiwania pracy, a także do utrzymywania kontaktu z pracownikiem socjalnym na terenie Ośrodka Pomocy Społecznej raz na 3 tygodnie podczas dyżurów. Kontrakt ten zawarto na okres od 10 sierpnia do 10 grudnia 2012 r. Ze znajdującej się w aktach sprawy notatki urzędowej, sporządzonej w dniu [...] września 2012 r. wynika, iż tego dnia R. G. znajdował się w stanie wskazującym na spożycie alkoholu. Z kwestionariusza przeprowadzonego w dniu [...] września 2012 r. wynika, że zrezygnował on z uczęszczania na spotkania edukacyjno - motywujące w Stowarzyszeniu [...], twierdząc, że nie odpowiadały mu sposób i tematyka tych zajęć. Tym samym w ocenie Kolegium Prezydent [...] zasadnie stwierdził, że R. G. nie wywiązuje się z zawartego kontraktu socjalnego w części dotyczącej konieczności utrzymywania abstynencji oraz uczęszczania na zajęcia edukacyjno – motywujące, a okoliczność ta stanowi wystarczającą przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania pomocy z pomocy społecznej na podstawie art. 11 § 2 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie organ stwierdził, że w kontekście nie budzących wątpliwości ustalonych okoliczności, nie zachodzi konieczność przesłuchania osób wskazanych przez R. G. w złożonym odwołaniu, tym bardziej, że nie wskazał on w jakim zakresie wyjaśnienia powołanych osób mogą wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] R. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 § 1 i 2, art. 77 §1, art. 107 § 3 i art. 128 k.p.a. W uzasadnieniu stwierdził, że organ drugiej instancji przepisał decyzję Prezydenta nie wnosząc nic nowego do sprawy. Podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpatrzyło, jego zdaniem nieprawdziwych domniemań Ośrodka Pomocy Społecznej, co do realizacji art. 11 ustawy o pomocy społecznej, przyjmując za wiarygodne stwierdzenia oraz argumenty OPS, na które ten powoływał się opierając się o informację, które miały miejsce 10 lat temu ([...].03.2013), tak jakby od tamtego czasu nie mogły zajść żadne zmiany, co zdaniem skarżącego przy orzekaniu nie może mieć znaczenia lub posiada znaczenie małej rangi. Stwierdził, że w postępowaniu brak jest także uwzględnienia zasady indywidualności rozpatrywania odwołania, natomiast cechuje je jednostronne podejście do sprawy. Podniósł również, że wysoce mylne jest stwierdzenie Kolegium odnoszące się do wniosku skarżącego o przesłuchanie świadków i stanowi naruszenie art. 128 k.p.a. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, jako naruszającej prawo. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Skarga, jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "u.p.s.", które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Zgodnie natomiast z art. 39 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści tego przepisu wynika, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "zasiłek może być przyznany". Pomoc ta, jako instytucja polityki społecznej państwa, ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 u.p.s.). Zaś jej zadaniem jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. Jednym z warunków otrzymania pomocy społecznej w omawianym kształcie jest aktywne działanie wniskodawcy, zmierzjące do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. W przedmiotwej sprawie R. G. zawarł w dniu [...] sierpnia 2012r. kontrakt socjalny. Skarżący zobowiązał się do bezwzględnego utrzymywania abstynencji, brania udziału raz w tygodniu w zajęciach edukacyjno- motywacyjnych w [...] Stowarzyszeniu [...], uczęszczania dwa razy w tygodniu do Klubu [...], indywidualnego poszukiwania pracy, a także do utrzymywania kontaktu z pracownikiem socjalnym, na terenie Ośrodka Pomocy Społecznej raz na trzy tygodnie podczas dyżurów. Kontrakt został zawarty na okres od 10 sierpnia do 10 grudnia 2012 roku. R. G. w dniach 31 sierpnia 2012r. oraz 3 września 2012r. złożył do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] wnioski o pomoc. Pracownik socjalny Ośrodka w dniu [...] września 2012r. nie zastał w/w w domu. Z treści pisma OSK Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2012r. oraz kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] września 2012r. wynikało, że pracownik socjalny w dnia [...] września 2012 r. zaobserwował, że R. G. był w stanie wskazującym na spożycie alkoholu. Natomiast z kwestionariusza przeprowadzonego w dniu [...] września 2012r. wywiadu środowiskowego wynikało, że w/w oświadczył, że rezygnuje z uczęszczania na spotkania edukacyjno-motywujące, bowiem nie odpowiada mu sposób i tematyka zajęć. Nie było przy tym żadnych podstaw do przyjęcia, że zapis o tym, że w dnia 10 września 2012r. skarżący był w stanie wskazującym na spożycie alkoholu, zawierał nieprawdę. Ponadto, brak dobrej woli w kierunku podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji życiowej wyraził sam skarżący wskazując na rezygnację z uczestniczenia w zajęciach edukacyjno- motywujących. Okoliczności te wzajemnie były ze sobą powiązane czasowo i wykazywały na negatywna postawę skarżącego. Organy miały, zatem podstawy, aby przyjąć, że skarżący nie wywiązuje się z zawartego kontraktu socjalnego, co zasadnie stanowiło przesłankę do odmowy przyznania pomocy społecznej w oparciu o art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast w przedmiocie wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego na etapie postępowania administracyjnego, należało wskazać, że przesłuchanie pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej na okoliczności wskazane przez skarżącego nic by do sprawy nie wniosły (k780 akt OSP). Świadek może być przesłuchany na okoliczność konkretnych zdarzeń i faktów a nie na okoliczność tez zawartych w zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji.