I SA/Wa 346/19

WyrokWSA w Warszawie2019-08-08

Skład orzekający: Anna Wesołowska, Dorota Apostolidis, Dariusz Pirogowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obywatelka polska zamieszkująca poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale posiadająca obywatelstwo polskie, jest uprawniona do świadczenia wychowawczego, jeśli umowa międzynarodowa o zabezpieczeniu społecznym nie obejmuje tego typu świadczeń?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe stanowią inaczej. W przypadku umowy między Polską a [...] z 2008 r., która dotyczy wyłącznie świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych i ubezpieczeń społecznych rolników, nie można jej zastosować do świadczenia wychowawczego. W związku z tym, brak zamieszkiwania na terytorium RP jest podstawą do odmowy przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie dziecko. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie wymogu zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz umowy międzynarodowej, argumentując, że organ odwoławczy nie rozpatrzył jej argumentów w sposób należyty. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta o odmowie przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant Referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę. Wnioskiem z [...] czerwca 2017 r. A. K. (Skarżąca) wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę L. K. (drugie dziecko w rodzinie). Rozpatrując powyższy wniosek Prezydenta [...] (Prezydent) decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zarówno Skarżąca jak i jej rodzina zamieszkują w [...], w związku z czym zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego nie przysługuje. Z powyższą decyzją nie zgodziła się Skarżąca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (Kolegium) rozpatrując odwołanie decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu wskazało, że jednym z warunków przyznania prawa do świadczenia wychowawczego jest zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim dana osoba ma otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Kolegium podniosło także, że wprawdzie [...] kwietnia 2008 r. pomiędzy Rzecząpospolitą Polską, a [...] została zawarta dwustronna umowa o zabezpieczeniu społecznym, jednakże ma ona zastosowanie do świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczeń społecznych rolników, a do takich nie zalicza się świadczenia wychowawczego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Skarżąca zarzucając jej naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w związku z art. 5 ust. 1 umowy z 2 kwietnia 2008 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską, a [...], poprzez ich niezastosowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że organ odwoławczy argumentom podnoszonym w odwołaniu poświęcił zaledwie jeden akapit, nie wyjaśniając swego poglądu, a jedynie go formułując bez analizy, która z kolei została dokonana w odwołaniu. W konsekwencji można mieć wątpliwości, czy sprawa została rozpoznana ponownie przez organ administracji, czy po prostu podano swój pogląd bez rozpatrzenia podnoszonych w odwołaniu argumentów. Ponadto Skarżąca powołała się na zasady techniki prawodawczej wskazując, że art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci odsyła do umowy dwustronnej o zabezpieczeniu społecznym, a więc do umowy z [...] kwietnia 2008 r., która nie pozwala na ograniczenie świadczeń wyłącznie z powodu zamieszkiwania poza terytorium Polski. Zdaniem skarżącej spełnia ona wszystkie wymogi uprawniające ją do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie ze względu na niespełnienie wymogu zamieszkiwania Skarżącej – obywatelki polskiej na terytorium RP, przez okres w jakim miała otrzymywać świadczenie wychowawcze. W tym miejscu wskazać należy, że niekwestionowaną okolicznością jest fakt zamieszkiwania Skarżącej wraz z całą rodziną na terytorium [...]. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obydwu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm.) regulujące zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje: 1) obywatelom polskim; 2) cudzoziemcom: a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650, z późn. zm.), jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. Art. 1 ust. 3 ww. ustawy stanowi, że prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Ustawa uzależniając przyznanie świadczenia wychowawczego od zamieszkiwania wnioskodawców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 3 ustawy) formułuje dodatkowo wymóg zamieszkiwania przez okres, w jakim wnioskodawcy mają otrzymywać świadczenie wychowawcze. Dochodzi więc do ustawowego doprecyzowania okresu podlegającego badaniu pod kątem zamieszkiwania, jako modyfikacji pojęcia zamieszkiwania w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Odstępstwo od tej zasady dotyczy jedynie przypadków objętych odmienną regulacją szczególną zamieszczoną w przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub w dwustronnych umowach międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym. Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że zwarta [...] kwietnia 2008 r. umowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską, a [...] dotyczy zabezpieczenia społecznego, jednakże odnosi się ona jedynie do świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia społecznego rolników tj.: emerytur, rent z tytułu niezdolności do pracy oraz rent rodzinnych, jednorazowych odszkodowań oraz rent z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zasiłków pogrzebowych (art. 2 ust. 1 pkt 1 umowy). Z powyższego w sposób oczywisty wynika, że umowa z [...] kwietnia 2008 r. nie dotyczy innych świadczeń poza wymienionymi w art. 2, co ponadto potwierdza jej art. 1 ust. 1 pkt 7. W tym stanie rzeczy organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że żądane świadczenie nie może być stronie przyznane ze względu na niespełnienie wymogu zamieszkiwania na terytorium RP przez okres pobierania świadczenia. Zarzuty skargi są całkowicie bezzasadne, powoływany zaś przepis art. 5 ust. 1 umowy nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie z przyczyn wskazanych wyżej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło