I SA/Wa 348/19

Dnia 28 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. H. sp. z o.o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę Postanowieniem z [...] listopada 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 144 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa, art. 39 ust 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r.,poz. 994, ze zm.) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) po rozpatrzeniu zażalenia Polskiego [...] sp. z o.o. w [...] (dalej: skarżąca/[...]) na postanowienie Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] października 2018 r., w którym zawieszono postępowanie w sprawie podziału nieruchomości oznaczonych jako działki o nr. ew. [...],[...] i [...] z obr. [...], położonych w W., w rejonie ulic [...] i [...] do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego jakim jest kwestia ustalenia własności ww. nieruchomości, co warunkuje prawidłowość ustalenia stron postępowania, na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 97 § 1 pkt 4 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podniósł, że z uzasadnienia postanowienia Prezydenta wynika, że w stosunku do działki o nr ew. [...] z obr. [...], z której wyodrębniono m.in. działki o nr. ew. [...] i [...] toczą się postępowania o stwierdzenie nabycia własności z mocy prawa przez [...] z dniem 27 maja 1990 r. (tzw. postępowanie komunalizacyjne) oraz o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] nr [...], stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady Mechaniczne [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka o nr. ew. [...] z obr. [...] (z tej działki powstały działki o nr ew. [...] i [...]); to drugie postępowanie jest w tej chwili zawieszone do czasu zakończenia pierwszego z nich. Prezydent w swojej decyzji wskazał także, że w toku postępowania poprzedzającego wydanie rzeczonego postanowienia Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu [...] poinformowało, że nie wyraża zgody na przedmiotowy podział ze względu na wyżej wymienione postępowania, podkreślając, że z uwagi na ochronę interesów Skarbu Państwa do czasu rozstrzygnięcia kwestii własności dzielonych nieruchomości nie jest zasadne podejmowanie czynności o charakterze rozporządzającym. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji odnosząc się do zarzutów skarżącego i powołując się na treści art. 97 ust 1 ustawy wskazał, że nie budzi wątpliwości, że na chwilę obecną właścicielem nieruchomości, której dotyczy wniosek [...] o podział jest Skarb Państwa, jej użytkownikiem wieczystym – [...]. Organ zauważył jednak, że w chwili obecnej prowadzone są postępowania, które mogą ten stan diametralnie zmienić – w przypadku pozytywnego dla [...] rozstrzygnięcia postępowania komunalizacyjnego do miasto właśnie, a nie Skarb Państwa stanie się właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem [...] i to nie z datą wydania decyzji kończącej to postępowanie, lecz z dniem [...] maja 1990 r., co z kolei będzie oznaczać, że stroną postępowania podziałowego od momentu jego wszczęcia nie był Skarb Państwa, lecz [...]. Bez wątpienia zatem, zdaniem organu rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji zależy od wyniku wskazanego postępowania komunalizacyjnego, gdyż dopiero z chwilą jego prawomocnego zakończenia znany będzie krąg stron niniejszego postępowania podziałowego. Organ wskazał także, że jednym ze skutków pozytywnego dla miasta rozstrzygnięcia postępowania komunalizacyjnego może być usunięcie z obrotu prawnego decyzji Wojewody [...] nr [...], stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 przez Zakłady Mechaniczne [...] prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości objętej wnioskiem [...], czego skutkiem będzie utrata przez [...] prawa do występowania z wnioskiem o podział tej części nieruchomości. Zdaniem organu także z tego względu zasadne jest zawieszenie postępowania podziałowego. Skargę na powyższe orzeczenie pismem z [...] stycznia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Polski [...] sp. z o.o. w [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 97 ust 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej ugn) poprzez: - uzależnienie wydania decyzji podziałowej od ustalenia prawa własności przedmiotu podziału, podczas gdy ugn w ogóle nie przewiduje takiego warunku; - uzależnienie wydania decyzji od zgody właściciela, podczas gdy ugn nie przewiduje takiego warunku, przewiduje jedynie wymóg zgody współużytkowników wieczystych, jeśli jest wielość podmiotów prawa, a w niniejszej sprawie istnieje jeden użytkownik wieczysty (art. 97 ust. 2 a contrario); 2. naruszenie prawa materialnego art. 3 ust 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez przyjęcie, że stan własności nieruchomości nie jest ustalony, podczas gdy stan nieruchomości w księgach wieczystych nie budzi wątpliwości (brak jakichkolwiek wzmianek), co miało wpływ na wydanie postanowienia, gdyż organ twierdzi, że strony nie są wystarczająco ustalone; 3. naruszenie art. 7 kpa, poprzez błędne ustalenia organu polegające m.in. na przywoływaniu (i oparciu swojego stanowiska) w tym zakresie orzecznictwa SN dotyczącego spraw cywilnoprawnych w postępowaniu wieczystoksięgowym, a nie postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie Postanowienia Prezydenta [...] z [...] z [...] października 2018 r.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Przy czym stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z ze zm. dalej p.p.s.a.). Z przepisu art. 28 k.p.a. wynika, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony, przesądzają zatem przepisy prawa materialnego, przy czym interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu prawa. W myśl art. 97 ust. 1 oraz 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stroną postępowania o podział nieruchomości może być tylko osoba, której przysługują do tej nieruchomości prawa rzeczowe. Osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. W żadnym razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego. W niniejszej sprawie organ podjął decyzje o zawieszeniu postępowania o podział nieruchomości wskazując, że w stosunku do działki o nr ew. [...] z obr. [...], z której wyodrębniono m.in. działki o nr. ew. [...] i [...] toczą się dwa postępowania, jedno o stwierdzenie nabycia własności z mocy prawa przez [...] z dniem 27 maja 1990 r. (tzw. postępowanie komunalizacyjne oraz drugie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] nr [...], stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady Mechaniczne [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka o nr. ew. [...] z obr. [...] (z tej działki powstały działki o nr ew. [...] i [...]); , które jest zawieszone do czasu zakończenia pierwszego z tych postępowań. Jednocześnie Skarb Państwa Prezydent [...] poinformował, że nie wyraża zgody na przedmiotowy podział ze względu na wyżej wymienione postępowania, podkreślając, że z uwagi na ochronę interesów Skarbu Państwa do czasu rozstrzygnięcia kwestii własności dzielonych nieruchomości nie jest zasadne podejmowanie czynności o charakterze rozporządzającym. Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skargi na wstępie wskazać należy, że w niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się do oceny, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zachodziły przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego jakim jest kwestia ustalenia własności nieruchomości oznaczonych jako działki o nr. ew. [...],[...] i [...] z obr. [...], położonych w W., w rejonie ulic [...] i [...], co do których toczą się obecnie wymienione wyżej postępowania. Z treści art. 97 § 1 pkt 4 kpa wynika, że organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Sąd zwraca uwagę, że ostateczne zakończenie postępowania w sprawie nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez [...] prawa własności nieruchomości jest właśnie zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i w związku z tym, jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, istniały podstawy prawne do zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się postępowanie komunalizacyjne. Organ prawidłowo uznał, że kwestia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez [...] prawa własności nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne. W wyniku tego postępowania może okazać się, że to Miasto [...] od 27 maja 1990 r. jest właścicielem nieruchomości, a przymiotu tego nie miał Skarb Państwa. Rację ma organ wskazując, że w momencie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez Miasto zmieni się także krąg podmiotów postępowania o podział nieruchomości. W uchwale z 13 marca 2016 r., sygn. akt III CZP 116/14 Sąd Najwyższy analizując kwestie podziału nieruchomości przez użytkownika wieczystego wyjaśnił, że może to doprowadzić naruszenia interesu właściciela, wobec czego użytkownik ten nie może dokonać podziału gruntu bez jego zgody. W przedmiotowej sprawie właściciel – Skarb Państwa nie wyraził zgody na podział tej nieruchomości, a jako właściciel - może kształtować sytuację prawną innych podmiotów. Sąd zauważa zatem, że nie bez znaczenia jest również fakt, że na skutek postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1999 r. przez Zakłady Mechaniczne [...] prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości objętej wnioskiem o podział może być ona usunięta z obrotu. Sąd zwraca bowiem uwagę, że z akt sprawy wynika, że toczy się już postępowanie o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji Wojewody [...] nr [...], stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady Mechaniczne [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka o nr. ew. [...] z obr. [...] , które obecnie również jest zawieszone do czasu rozstrzygnięcia w sprawie nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez miasto prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ppsa. orzeczono jak w sentencji.