I SA/Wa 35/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2018 r. sprawy ze skargi T. D. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1473/16 1. wymierza Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz T. D. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1473/16 zobowiązującego Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z 20 kwietnia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze wniosła o: 1) wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w maksymalnej wysokości; 2) orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie od Prezydenta W. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że niniejsza sprawa nie została załatwiona, pomimo wydania już przez tutejszy Sąd wyroku stwierdzającego bezczynność Prezydenta W. i zobowiązującego organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca zauważyła, że Prezydent W. otrzymał akta sprawy 5 kwietnia 2017 r., termin na wykonanie wyroku upłynął 5 czerwca 2017 r., a organ nie wykonał ww. wyroku, pomimo uprzedniego wezwania z 3 października 2017 r. do wykonania wyroku. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.(Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) – zwanego dalej "dekretem" przed Prezydentem W. prowadzone jest - z wniosku spadkobiercy dawnego właściciela – postępowanie, zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej "ugn". Zgodnie z art. 215 ust. 2 ugn jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. Ponadto organ podał, że [...] grudnia 2016 r. zarządzeniem Prezydenta W. nr [...] wprowadzona została procedura postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. W związku z wprowadzeniem nowej procedury straciło moc zarządzenie Prezydenta W. z [...] września 2016 r. nr [...] w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Prawnego w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. Z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dokumentacji, czy w sprawie nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia postępowania we wcześniejszym terminie. Opóźnienie w rozpatrywaniu sprawy jest spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 sierpnia 2017 r. sygn. akt l SAB/Wa 526/16 w tej sytuacji wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy Ppsa dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności zarówno nałożenia sankcji finansowej, jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent W. prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie dekretu, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa. W piśmie z 13 lutego 2018 r. T. D. wskazała, że nie jest tak, jak twierdzi organ, że istnieją trudności w ustaleniu dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. Pismem z 19 stycznia 2016 r. ZGN w [...] poinformował organ, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta w administrowanie [...] czerwca 1964 r. od S. M. Do pisma tego został dołączony stosowny protokół z [...] czerwca 1964 r. Przejęcie przedmiotowej nieruchomości wynika zatem wprost z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Twierdzenie, że są w tym zakresie trudności świadczy o nieznajomości akt sprawy i rozpatrywaniu przez organ sprawy bez znajomości dokumentów zgromadzonych w toku postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 20 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1473/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z 20 kwietnia 2011 r. o odszkodowanie za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] , w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 5 czerwca 2017 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 1473/16 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent W. otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 5 kwietnia 2017 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał powyższego wniosku o przyznanie odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Skarga T. D. o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta W.prawomocnego wyroku Sądu z 20 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1473/16 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika bowiem, że organ, w okresie od otrzymania 5 kwietnia 2017 r. prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, do czasu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, podjął jedną czynność - skierował w piśmie z 6 kwietnia 2017 r. do pełnomocnika skarżącej informację, że otrzymał prawomocny wyrok Sądu z 20 grudnia 2016 r. i że zachodzi konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji, czy w sprawie nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji. Poza tym Prezydent W. przez ponad 11 miesięcy (licząc od upływu terminu 2 miesięcy zakreślonego w wyroku Sądu z 20 grudnia 2016 r. do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie) nie wykonywał zobowiązania zawartego w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 20 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1473//16. Jednocześnie przy wymiarze grzywny Sąd wziął po uwagę to, że rzeczywiście w aktach sprawy znajdują się dokumenty, o których mowa w piśmie skarżącej z 13 lutego 2018 r., a z obecnie dostępnej Sądowi zawartości akt administracyjnych nie wynika, aby kwestia pozbawienia S. M. (przeddekretowego właściciela przedmiotowej nieruchomości) faktycznej możliwości władania nieruchomością warszawską przy ul. [...], nr hip. [...] była sporna, to jednak nie zmienia to tego, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości warszawskich są sprawami skomplikowanymi, opierają się na ustaleniach dotyczących wielu zagadnień, w tym z odległej perspektywy czasowej, a przez to trudnych do udowodnienia. Wobec tego Sąd stwierdził również, że bezczynność Prezydenta W. w wykonaniu wyroku Sądu z 20 grudnia 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zwłaszcza, że w sprawie zakończonej wskazanym wyżej wyrokiem Sądu także stwierdzono kwalifikowaną bezczynność organu. Sąd uznał za bezzasadną skargę w zakresie żądania wymierzenia Prezydentowi W. grzywny w maksymalnej wysokości, o której mowa w art. 154 § 6 Ppsa, tj. w kwocie 37.311,30 zł, stanowiącej 10-krotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów (obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 16 lutego 2018 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2017 r. i w drugim półroczu 2017 r. – M. P. z 2018 r. poz. 197). Zdaniem Sądu nałożenie na Prezydenta W. ze środków publicznych sankcji finansowej we wnioskowanym przez skarżącą wymiarze byłoby nadmierną represją dla organu. W niniejszej sprawie nie występuje przypadek szczególnie rażącej bezczynności lub przewlekłości organu, wynikający z ewidentnie złej woli organu, szczególnie uporczywej zwłoki organu, nie wiadomo z jakiej przyczyny. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie takie okoliczności jednocześnie nie wystąpiły. W niniejszej sprawie Prezydent W. wskazał racjonalne przyczyny zwłoki w rozpatrzeniu sprawy. Jest to bardzo duża ilość spraw odszkodowawczych, które są w toku, a które rozpatrywane są zgodnie z kolejnością wpływu. Sądowi wiadomym jest z urzędu to, że Prezydent W. ma do rozpatrzenia wiele tego typu spraw, w tym spraw znacznie starszych, gdzie pozostają w toku sprawy z wniosków odszkodowawczych złożonych w latach 80-tych, 90-tych XX w. Trzeba mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie pozostaje do rozpoznania wniosek o odszkodowanie z 20 kwietnia 2011 r., a więc wniosek złożony w nie tak odległej perspektywie czasowej, biorąc pod uwagę tego typu sprawy rozpatrywane przez Sąd. Nie można pominąć i tego, że jest to też pierwszy przypadek zwłoki organu w wykonaniu wyroku Sądu z 20 grudnia 2016 r., jaki miał miejsce w niniejszej sprawie. W tej sytuacji Sąd, uznał, że grzywna w orzeczonej wysokości będzie dla organu adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 Ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).