I SA/Wa 3501/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.C., D.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.C., D.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o ustaleniu opłaty adiacenckiej w wysokości [...] skarżący D. i M.C. uiścili 100 zł tytułem wpisu od skargi (k.9) oraz wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku skarżący podali, że łączny dochód osiągany w ich gospodarstwie domowym wynosi [...]. Wysokość emerytury rolniczej pobieranej z KRUSu [...] skarżąca udokumentowała kopią decyzji z [...].03.2012 r. (k.21-22), wysokość wynagrodzenia za pracę [...] oraz wysokość dochodów za rok 2013 skarżący wykazał zaś załączając do wniosku odcinek płacowy za okres [...].10-2014-[...].10.2014 (k. 23) oraz kopię zeznania podatkowego za rok 2013 – PIT-11 (k. 24-25). Skarżący oświadczyli, że posiadają prawo dożywocia do części domu, zaś w skład ich majątku wchodzą akcje pracownicze o wartości ok. [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazali ponadto na obciążenie swoich dochodów dwiema pożyczkami oraz na wysokie koszty utrzymania, związane, jak oświadczyli, z eksploatacją samochodu. W uzasadnieniu skargi (k. 7) wnioskodawcy sprecyzowali, że roczne przychody M.C. wynoszące ok. [...], co daje ok. [...] miesięcznie, znacząco uszczuplają wydatki związane z dojazdem skarżącego do miejsca pracy, oddalonego ok. [...] od miejsca jego zamieszkania. Koszt tych wydatków skarżący oszacowali na kwotę ok. [...]. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż mając na uwadze treść złożonych w nim przez skarżących oświadczeń, jak również wysokość obciążeń finansowych, jakie wiążą się z udziałem skarżących w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie można uznać, że małżonkowie C. wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania. W odniesieniu do żądania zwolnienia skarżących od kosztów sądowych należy zauważyć, że wysokość wpisu od skargi w rozpoznawanej sprawie, ustalona na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221 poz. 2193) wynosi 129 zł, z czego wraz w wniesieniem skargi skarżący uiścili 100 zł. Brak jest podstaw do uznania, iż skarżący nie są w stanie z osiąganych dochodów wygospodarować środków na pokrycie wpisu od skargi w pełnej wysokości, jak również zabezpieczyć w przyszłości środków na pozostałe koszty sądowe, których wysokość każdorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł, zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Sytuacja finansowa skarżących nie uzasadnia ponadto stwierdzenia, że nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co uzasadniałoby przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego). Z treści złożonych oświadczeń oraz nadesłanych dokumentów wynika, że w związku ze spłatą zaciągniętych zobowiązań (pożyczek) do dyspozycji skarżących pozostaje miesięcznie kwota ok. [...], na którą składa się emerytura skarżącej [...] oraz wynagrodzenie skarżącego [...]. Uzasadnione wątpliwości budzi w tych okolicznościach deklaracja skarżących, w świetle której na wydatki związane z dojazdem skarżącego do pracy wydają oni miesięcznie kwotę ok. [...] , tj. kwotę stanowiącą połowę realnego budżetu. Trudności w zweryfikowaniu twierdzeń skarżącego o braku możliwości dojazdu do pracy w sposób inny niż przy wykorzystaniu transportu własnego, a ponadto o konieczności ponoszenia wydatków rzędu [...] miesięcznie na wskazany przez skarżących cel uzasadniałyby wezwanie skarżących do przedstawienia, w trybie art. 255 p.p.s.a., wyciągu (wyciągów) z wszystkich posiadanych przez nich rachunków i lokat bankowych, które to dokumenty w sposób najpełniejszy zobrazowałyby rzeczywistą sytuację finansową i możliwości płatnicze skarżących. Referendarz sądowy rozpoznający złożony wniosek odstąpił jednakże od wzywania skarżących do przedstawienia tych dodatkowych materiałów źródłowych mając na względzie, iż oceniając zasadność wniosku o prawo pomocy organ sądowy zobowiązany jest uwzględnić nie tylko dochody osiągane przez stronę w momencie złożenia wniosku, ale również posiadany majątek, ten zaś – w przypadku skarżących – stanowią akcje o znacznej wartości [...]. W tych warunkach zarówno okoliczność, że dochody skarżących obciążają zobowiązania z tytułu zaciągniętych pożyczek, jak i to, że wnioskodawcy ponoszą wysokie koszty utrzymania samochodu, nie mogą mieć rozstrzygającego znaczenia przy ocenie wniosku o prawo pomocy w zakresie zawartego w nim żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W orzecznictwie sądowoadministraycjnym wskazuje się, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony tego postępowania, której celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść we własnym zakresie, m.in., kosztów działania w sprawie pełnomocnika. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Wyjątkowy charakter tej instytucji sprawia, że prawo pomocy udzielane jest przede wszystkim osobom nieposiadającym źródeł stałego dochodu oraz majątku, a także pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżący nie wykazali, że ich możliwości finansowe wyczerpują się jedynie na zdolności do ponoszenia bieżących kosztów utrzymania. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawcy na bieżąco regulują swoje zobowiązania finansowe, posiadają stałe źródło dochodów oraz majątek, zatem źródeł pokrycia kosztów działania w swojej sprawie pełnomocnika procesowego, w przypadku, gdy uznają, że pomoc ta jest im niezbędna, mogą odnaleźć w zasobach własnych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.