I SA/Wa 353/09
WyrokWSA w Warszawie2009-06-30
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Daniela Kozłowska, Bogdan Wolski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot części nieruchomości, która nie była wywłaszczona, ale której część została obciążona udziałem Skarbu Państwa w wyniku podziału zatwierdzonego decyzją administracyjną, może być rozpoznany w postępowaniu administracyjnym na podstawie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości jest bezprzedmiotowe, jeśli nieruchomość nie była wywłaszczona w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wniosek o zwrot części nieruchomości, która nie była przedmiotem wywłaszczenia, nie może być skutecznie rozpoznany w trybie administracyjnym, co uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżąca B. S. wniosła o zwrot części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m². Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, wskazując, że roszczenie o zwrot pozbawione jest podstawy prawnej. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, wyjaśniając, że nieruchomość została podzielona w 1965 r., a część udziału obciążono na rzecz Skarbu Państwa. Decyzją z 1998 r. orzeczono zwrot części nieruchomości, która została następnie przekształcona. Skarżąca podniosła, że płaci podatki od większej powierzchni niż ta, która została jej zwrócona, a w księdze wieczystej widnieje inna powierzchnia działki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania B. S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², położonej w Z. przy ul. [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. umorzył ww. postępowanie z uwagi na to, iż w przedmiotowej sprawie roszczenie wnioskodawczyni o zwrot części nieruchomości pozbawione jest podstawy prawnej.
Od powyższej decyzji odwołała się B. S., wnosząc o pozytywne rozpatrzenie sprawy i zwrot nieruchomości.
Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że nieruchomość położona w Z. przy ul. [...] róg [...], stanowiąca działkę nr [...] o pow. [...] m² została podzielona na wniosek właścicielki - G. M. - na działki nr [...] o pow. [...] m² oraz [...] o pow. [...] m². Podział ten został zatwierdzony na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] listopada 1965 r. nr [...]. Jednocześnie decyzją tą działki te zostały obciążone na rzecz Skarbu Państwa udziałem wynoszącym 33 % ogólnej powierzchni tj. po [...] m².
Organ II instancji wyjaśnił, iż aktem notarialnym z dnia [...] marca 1982 r. Rep. [...] Nr [...] G. P. (d. M.) darowała przysługujący jej udział [...] części w nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] (poprzednio [...]) na rzecz swojej córki - B. S.
Decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku B. S. orzekł o zwrocie [...] części nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa, oznaczonej dawniej jako działka nr [...] o pow. [...] m², stanowiącej obecnie działkę nr [...] o pow. [...] m ², na rzecz B. S.
Pismem z dnia 17 grudnia 2007 r. B. S. zwróciła się z wnioskiem o zwrot części o pow. [...] m² z nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m².
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z protokołem ogłoszenia wyników pomiaru stanu władania gruntami położonymi w mieście Z. z dnia 14 listopada 1983 r. działka [...] (odpowiadająca dawnej działce nr [...]) należy do B. S. co do [...] części oraz Skarbu Państwa co do [...] części, zaś powierzchnia przedmiotowego gruntu wynosi [...] m².
Wojewoda [...] stwierdził, że sprawa zwrotu udziału w nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa w związku z opisanym powyżej podziałem zatwierdzonym decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] listopada 1965 r. została ostatecznie rozstrzygnięta decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1998 r. Przy czym należy zaznaczyć, iż dokonany zwrot udziału wynoszącego [...] części odnosi się do dawnej działki nr [...], której powierzchnia w dacie zwrotu wynosiła [...] m². Zmiana powierzchni dawnej działki nr [...] nie jest zaś wynikiem wywłaszczenia. Brak jest podstaw prawnych do prowadzenia sprawy zwrotu części ww. nieruchomości w postępowaniu administracyjnym w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji, zdaniem Wojewody [...], rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe, gdyż postępowanie wszczęte w przedmiotowej sprawie na wniosek B. S., stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. S. Skarżąca podniosła, że jej matka G. P. darowała jej działkę nr [...] o pow. [...] m² przy ul. [...] róg [...], z tą wzmianką, że ww. działka obciążona jest na rzecz Skarbu Państwa udziałem wynoszącym 33% ogólnej powierzchni tj. [...] m². Skarżąca podkreśliła, że w księdze wieczystej natomiast znajduje się wypis z rejestru gruntów, w którym działka ma nr [...] i pow. [...] m². Zatem brakuje jej [...] m². Skarżąca dodała, że cały czas płaci podatki od działki o pow. [...] m².
Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. umarzającą - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², położonej w Z. przy ul. [...].
Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów orzekających w sprawie odnośnie tego, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, jako zupełnie bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu.
Wniosek skarżącej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został już rozpoznany i została wydana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1998 r. - orzekająca o zwrocie [...] części ww. nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m² (obecnie działka nr [...] o pow. [...] m²) - jako niewykorzystanej na cel wywłaszczenia. Decyzja ta jest ostateczna. Przy czym należy zaznaczyć, że dokonany zwrot udziału wynoszącego [...] części odnosi się do dawnej działki nr [...], której powierzchnia w dacie zwrotu wynosiła [...] m². Zmiana powierzchni dawnej działki nr [...] nie jest zaś wynikiem wywłaszczenia.
Wobec powyższego wniosek o zwrot części o pow. [...] m² z przedmiotowej nieruchomości nie może być skutecznie rozpoznany. Wniosek ten stanowi w istocie żądanie zwrotu nieruchomości, która nigdy nie była wywłaszczona przez Skarb Państwa.
Podstawowym warunkiem zastosowania przepisów o zwrocie tj. art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm., dalej u.g.n.) jest stwierdzenie, że miało miejsce wywłaszczenie nieruchomości, przez co należy rozumieć władcze odjęcie prawa własności za odszkodowaniem na podstawie ww. ustawy oraz poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniu. Wyjątek od powyższej zasady zawiera art. 216 u.g.n., według którego przepisy rozdziału 6 działu III (o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa na podstawie wymienionych w nim przepisów.
Nieruchomością wywłaszczoną - w świetle art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 u.g.n. jest wyłącznie nieruchomość, w stosunku do której Skarb Państwa (lub jednostka samorządu terytorialnego) nabył prawo własności na podstawie decyzji administracyjnej za odszkodowaniem.
Skoro nieruchomość, której zwrotu domaga się skarżąca nie była nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. - nie może być przedmiotem zwrotu na podstawie tegoż przepisu.
Wobec powyższego organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że konieczne jest umorzenie przedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu ww. nieruchomości na mocy art. 105 § 1 k.p.a.
Takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl którego, za bezprzedmiotowe uważa się postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (wyrok NSA z dnia 23.01.2003r. II SA 428/01).
Konkludując, stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadniły przekonująco swoje decyzje.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło