I SA/Wa 354/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Bogdan Wolski Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. K., S. K. i M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [....] czerwca 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako działka nr [...] w dawnym obrębie [...], stanowiącej aktualnie część działek ewid. Nr [...] i [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m² i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał m.in., że Prezydent W. nie przeprowadził oględzin przedmiotowej nieruchomości potwierdzających sposób jej zagospodarowania. Ponadto na podstawie załączonych szkiców sytuacyjnych nieruchomości jak również na podstawie fragmentu planu realizacyjnego, na którym brak jest oznaczenia omawianej nieruchomości nie jest możliwe stwierdzenia, iż na całej nieruchomości, stanowiącej dawną działkę nr [...], zrealizowano cel wywłaszczenia. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż cały przedmiotowy grunt został wykorzystany dla potrzeb zrealizowanej stacji postojowej metra i strefy ochronnej. Do pełnego wyjaśnienia tej kwestii niezbędne jest przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji oględzin nieruchomości oraz sporządzenia dokumentacji fotograficznej. Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] r. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako dawna działka nr [...], stanowiącej obecnie działki nr [...] i [...] o pow. [...] m². W uzasadnieniu Prezydent podał, że wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Generalnej Dyrekcji Budowy [...]. Pismem z 21 marca 1994 r. R. K., A. K. i S. K. wystąpili o zwrot nieruchomości. W trakcie postępowania ustalono, że dawna działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 137 ust. ustawy o gospodarce nieruchomościami, za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu uznaje się nieruchomość, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Na wywłaszczonej nieruchomości znajduje się mur oporowo akustyczny – ogrodzenie terenu, strefa ochronna. Przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie objętym decyzją z dnia [...] kwietnia 1983 r. nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji stacji postojowej dla [...] oraz strefy ochronnej. Decyzją z dnia [...] marca 1984 r. został zatwierdzony plan realizacyjny stacji techniczno-postojowej [...] w [...]. Działka znajduje się w miejscu strefy ochronnej. Podczas oględzin nieruchomości, przeprowadzonych 29 lutego 2008 r. z udziałem stron, ustalono, że położona jest ona wzdłuż muru oporowego stacji technicznej [...]. Przebiega przez nią nasyp z wydeptaną ścieżką. Działka graniczy z Lasem [...], jest porośnięta drzewami i krzewami. Jest niezabudowana i nie stwierdzono żadnych urządzeń technicznych. Mur oporowy stacji technicznej [...] jest betonowy o wysokości 4-5 m. Wał ziemny i mur oporowy położone są równolegle do siebie w odległości ok. 30 m. W tej sytuacji nie można uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K. i S. K., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] czerwca 2008 r. Cel wywłaszczenia wymienionej nieruchomości został określony jako budowa stacji postojowej dla [...] oraz strefy ochronnej. [...] [...] w piśmie z 14 grudnia 2001 r. poinformowało, iż na omawianej nieruchomości, wywłaszczonej w celu budowy stacji techniczno postojowej "[...]" i strefy ochronnej, wykonano strefę ochronną. Przez dawną działkę nr [...] z obrębu [....] przebiega mur oporowy, akustyczny – ogrodzenie terenu i strefa ochronna. Delegatura Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...] pismem z 9 grudnia 2005 r. poinformowała, iż przedmiotowa działka znajduje się w miejscu strefy ochronnej. Ustalono też, że plan realizacyjny stacji techniczno-postojowej [...] w [...] został zatwierdzony decyzją Prezydenta W. z [...] marca 1984 r. nr [...]. Podczas oględzin nieruchomości, przeprowadzonych w dniu 29 lutego 2008 r. ustalono, iż jest ona położona wzdłuż muru oporowego stacji technicznej [...]. Nieruchomość graniczy z Lasem [...], porośnięta jest drzewami i krzewami, znajduje się na niej nasyp z wydeptaną ścieżką. Należy stwierdzić, że wywłaszczona nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu i nadal na cel wywłaszczenia jest wykorzystywana. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. K., A. K. i M. K. wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2009 r., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania – art. 77 i 80 k.p.a. oraz art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Uzasadniając skargę podniesiono, iż organ powinien wyjaśnić, czy na całej działce na [...], czy tylko na jej części została zrealizowana inwestycja. Prezydent W. w decyzji z [...] listopada 2002 r. ustalił, iż tylko część działki nr [...] i [...] została zajęta pod budowę [...]. W uchylonej decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2007 r. wskazano na konieczność wyjaśnienia, czy na całej działce nr [...] zrealizowano cel wywłaszczenia. Z zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności sprawy. Organ ma obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia tej kwestii oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Znajdująca się w aktach mapa nie wskazuje oznaczeń granic, w jakich została zrealizowana inwestycja w stosunku do planu budowy będącego załącznikiem do pozwolenia na budowę. Z protokółu z wizji również nie wynika, jaka część nieruchomości nie została objęta strefą ochronną – gdzie jest granica tej strefy. Organ administracji winien dopuścić dowód z opinii biegłego geodety, który sporządziłby na mapie dokładny szkic, jak została podzielona działka nr [...], której tylko część została zajęta pod budowę [...], a pozostała część o pow. Około 1200 m² nie została zagospodarowana i nie znajduje się w strefie ochronnej [...], o zwrot której występują skarżący. Z akt sprawy wynika, iż pod [...] została zabrana tylko część działki nr [...]. Okoliczności tych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, organ nie wyjaśnił. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że przedmiotem zwrotu może być cała wywłaszczona nieruchomość jak i jej część, jeżeli zostanie uznana za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy. W rozpatrywanej sprawie organy nie dokonały ustaleń, czy cała wywłaszczona działka nr [...] o powierzchni [...] m² została wykorzystana na cel wywłaszczenia określony w decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] września 1983 r., tj. pod stację postojową [...] i strefę ochronną. Skarżący twierdzą, że tylko część wywłaszczonej nieruchomości została wykorzystana zgodnie z powołaną wyżej decyzją. W piśmie z 29 sierpnia 2006 r., skierowanym do Urzędu Miasta W., M. K., A. K. i S. K. podnosili, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na części nieruchomości o pow. [...] m², a pozostała część działki o pow. [...] m² pozostała poza pierwotnym celem wywłaszczenia. W piśmie tym skarżący wskazali też, że nie kwestionują prawidłowo wywłaszczonej działki pod budowę [...], jednak przekazanie pozostałej części nieruchomości innemu podmiotowi uważają za bezprawne. W odwołaniu od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2006 r. skarżący wskazują, że część wywłaszczonej nieruchomości (obecnie działki nr [...]), położona jest między Lasem [...] a strefą ochronną [...]. Również w piśmie S. K. z 9 stycznia 2007 r., skierowanym do Urzędu W., mowa jest o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości. To stanowisko skarżących zauważa Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. i w jej uzasadnieniu stwierdza, że nie jest możliwe stwierdzenia, iż na całej nieruchomości, stanowiącej dawną działkę nr [...], zrealizowano cel wywłaszczenia. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż cały przedmiotowy grunt został wykorzystany dla potrzeb zrealizowanej stacji postojowej metra i strefy ochronnej. Do pełnego wyjaśnienia tej kwestii niezbędne jest przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji oględzin nieruchomości oraz sporządzenia dokumentacji fotograficznej. Powyższe stwierdzenie należy uznać za wskazanie co do dalszego postępowania, o jakim mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Mimo tego Prezydent W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. w ogóle nie wypowiedział się co do możliwości zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Także Wojewoda [...] w decyzji z [...] stycznia 2009 r. nie wypowiedział się w tej kwestii, chociaż we wcześniejszej decyzji z [...] czerwca 2007 r. wyrażał cytowane wyżej stanowisko, a skarżący w odwołaniu od decyzji Prezydenta W. z [...] czerwca 2008 r. ponownie podnieśli, że tylko na części nieruchomości znajduje się strefa ochronna metra. Organy ustaliły, że dawna działka nr [...] stanowi obecnie część działek [...] i [...]. Z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego w dniu 19 sierpnia 2005 r. wynika m.in., że działka nr [...] stanowi lasy, grunty zadrzewione i zakrzewione, drogi. Inne dołączone do akt wypisy z rejestru gruntów odnoszące się do działek nr [...] i [...] określają je jako łąki, drogi bez nazwy, grunty zakrzewione, lasy i grunty leśne. W ponownym postępowaniu konieczne będzie niewątpliwe ustalenie jaka część wymienionych działek, których części obejmują dawną działkę nr [...] stanowi istotnie strefę ochronną [...], a jaka pozostaje poza nią. Na podstawie tych ustaleń należy określić, jaka część wywłaszczonej nieruchomości stała się zbędna na cel wywłaszczenia i może być, stosownie do wniosków skarżących zwrócona im zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami. Analiza zaskarżonych decyzji i akt sprawy uzasadnia stanowisko, że dotychczasowe postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz art. 77 i 80 k.p.a. a także art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).