I SA/Wa 355/08
WyrokWSA w Warszawie2008-09-09
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Iwona Kosińska, Daniela Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o oddaniu nieruchomości Skarbu Państwa w zarząd na cele letniskowe, wydana w trakcie postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności tej decyzji, jeśli przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego nie odpowiadało celowi oddania w zarząd?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd na cele letniskowe stanowi rażące naruszenie prawa tylko w tej części, w której przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego nie odpowiadało celowi oddania w zarząd (np. grunty przeznaczone pod uprawy polowe). W części, gdzie przeznaczenie gruntu (np. turystyka i wypoczynek) było zgodne z celem oddania w zarząd i mieściło się w pojęciu infrastruktury społecznej, decyzja nie była obarczona wadą kwalifikowaną uzasadniającą stwierdzenie nieważności. Sąd podkreślił, że postępowanie administracyjne dotyczyło oceny legalności decyzji o oddaniu w zarząd, a nie kwestii zwrotu nieruchomości, która została już prawomocnie rozstrzygnięta.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. H. na decyzję Ministra Infrastruktury, która uchyliła decyzję Wojewody umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z 1989 r. oddającej w zarząd Kopalni [...] nieruchomości Skarbu Państwa na potrzeby letniskowe. Minister stwierdził nieważność tej decyzji w części dotyczącej niektórych działek, a odmówił w pozostałej części. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności całej decyzji z 1989 r. i zwrotu nieruchomości, argumentując, że zostały one wywłaszczone pod konkretny cel, który przestał być aktualny, a oddanie ich w zarząd w trakcie postępowania o zwrot stanowiło rażące naruszenie prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Daniela Kozłowska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania T. H. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. nr [...] oddającej w zarząd Kopalni [...] "[...]" w W., na potrzeby letniskowe wczasowiczów, nieruchomości Skarbu Państwa o łącznej powierzchni [...] ha. Jednocześnie Minister Infrastruktury orzekł o stwierdzeniu nieważności powołanej wyżej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. w części dotyczącej nieruchomości położonej w O., stanowiącej część działki oznaczonej nr [...] oraz nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr [...], a także odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. w części dotyczącej nieruchomości położonej w O., stanowiącej działkę nr [...] oraz część działki oznaczonej nr [...].
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. decyzją z dnia [...] września 1989 r. orzekł o oddaniu w zarząd Kopalni [...] "[...]" w W. nieruchomości Skarbu Państwa o łącznej powierzchni [...] ha, położonej w O., oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] oraz położonej w K., oznaczonej jako działka nr [...] na potrzeby letniskowe wczasowiczów. Działki te zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego znajdowały się na terenach oznaczonych jednostką [...] (turystyka i wypoczynek) i [...] (skwery i parki). Wniosek o wykorzystanie przedmiotowych działek na potrzeby letniskowe złożyła Kopalnia [...] "[...]", która zobowiązała się zagospodarować działki na cele letniskowe. Decyzja ta stała się ostateczna. Dnia 20 kwietnia 1996 r. T. H., jako były właściciel tych nieruchomości starający się o ich zwrot jako niewykorzystanych na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1997 r. odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C., a następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 maja 1999 r. sygn. akt I SA 1392/98 uchylił jednak obie te decyzje. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2002 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1989 r. wskazując, że były właściciel nie ma interesu prawnego uprawniającego go do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o oddaniu przedmiotowych gruntów w zarząd. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. i jednocześnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. Powyższa decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r. stała się ostateczna. Dnia 20 marca 2006 r. T. H. wystąpił do Ministra Transportu i Budownictwa z wnioskiem o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r., jako obarczonych wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 3 kpa. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Minister Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. oraz z dnia [...] września 2002 r. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że kwestionowana decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r. wydana została w postępowaniu nadzorczym, prowadzonym z wniosku T. H. Organ centralny uchylając decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...] września 2002 r. umarzającą postępowanie z powodu zaistnienia przesłanek bezprzedmiotowości postępowania jednocześnie orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji z dnia [...] września 1989 r., nie znajdując w zaskarżonym rozstrzygnięciu naruszenia prawa skutkującego wystąpieniem którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Skoro zatem organ centralny nie stwierdził zaistnienia kwalifikowanej wadliwości zakwestionowanej decyzji, to brak jest podstaw do uznania, że odmowa stwierdzenia jej nieważności mogłaby stanowić rażące naruszenie prawa.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem T. H. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2006 r. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2006 r. w całości i stwierdził nieważność decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r. W związku z tym do rozpatrzenia pozostało odwołanie T. H. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1989 r. Pismem uzupełniającym wniesione odwołanie T. H. żądając stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1989 r. podniósł, że oddanie nieruchomości w zarząd w trakcie toczącego się postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości w rażący sposób narusza prawo, co zostało, zdaniem skarżącego, stwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 1999 r., sygn. akt: I SA 1392/98. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Minister Infrastruktury stwierdził, że nie może ono w całości zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ podkreślił, że w dotychczas prowadzonym postępowaniu uznano, iż T. H. ma interes prawny legitymujący go do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1989 r. o oddaniu przedmiotowego gruntu w zarząd, a Naczelny Sąd Administracyjny oceniając legalność decyzji nadzorczych tego nie kwestionował. Brak jest zatem podstaw do uznania obecnie, że T. H. nie ma przymiotu strony. Z powyższego względu organ odwoławczy postanowił uchylić decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1989 r. Równocześnie organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie kwestię kluczową stanowiło ustalenie, czy decyzja z dnia [...] września 1989 r. jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, czyli czy oddanie w zarząd spornych gruntów nie naruszało ogólnych przepisów regulujących tę instytucję. Równocześnie Minister Infrastruktury wyjaśnił, że decyzja o oddaniu gruntów w zarząd mogła być podjęta jedynie zgodnie z regulacją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 4 ust. 1 wówczas obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t. j: z 1989 r. Dz. U. Nr 14, poz. 74, ze zm.). Ustalenia zatem wymagała zgodność określonego w decyzji z dnia [...] września 1989 r. celu zagospodarowania spornych działek z przeznaczeniem tych nieruchomości w ówcześnie obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego.
Pismem z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...] organ zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy S. o udzielenie informacji, jakie przeznaczenie dla nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], a także położonej w K., oznaczonej jako działka nr [...] zakładał obowiązujący w dniu [...] września 1989 r. na terenie gminy S. ogólny plan zagospodarowania przestrzennego. Z odpowiedzi udzielonej przez Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w S. wynika, że w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy S. zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy S. Nr [...] z dnia [...] listopada 1984 r., obowiązującym w latach 1984-1993, parcele gruntowe nr [...] i [...] położone w O. znajdowały się w terenach o następującym przeznaczeniu: pgr. nr [...] - jednostka planu "[...] - turystyka i wypoczynek", pgr. nr [...] - jednostka planu "[...] - turystyka i wypoczynek" oraz "[...] - uprawy polowe i ogrodnicze", natomiast parcela gruntowa nr [...] położona K. znajdowała się w terenie o przeznaczeniu "[...] - uprawy polowe i ogrodnicze". Z treści kwestionowanej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. bezspornie wynika, że przekazanie spornych nieruchomości w zarząd Kopalni [...] "[...]" nastąpiło na cele letniskowe. Zatem w ocenie organu odwoławczego tak określony cel zagospodarowania był zgodny z przeznaczeniem w miejscowym planie tylko tej części nieruchomości, która położona była w jednostce "[...] - turystyka i wypoczynek". Pozostała cześć działki nr [...] oraz działka nr [...] znajdowały się w jednostce "[...] - uprawy polowe i ogrodnicze". W tej sytuacji organ odwoławczy stanął na stanowisku, że zagospodarowanie na cele letniskowe gruntu przeznaczonego w planie miejscowym pod uprawy polowe i ogrodnicze narusza postanowienia tego planu. Oznacza to, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. w części orzekającej o oddaniu w zarząd Kopalni [...] "[...]" nieruchomości położonej w O., stanowiącej część działki oznaczonej nr [...] oraz nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr [...] obarczona jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem w sposób rażący narusza art. 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 21 maja 1999 r. sygn. akt I SA 1392/98 wskazał dodatkowo, że oddanie przedmiotowych działek w zarząd rażąco naruszałoby prawo, jeśli zachodziłyby przesłanki do zwrotu tych nieruchomości. Skoro zaś sprawa zwrotu przedmiotowych działek jej poprzedniemu właścicielowi została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2000 r. odmawiającą ich zwrotu z uwagi na to, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w K. wyrokiem z dnia 27 lutego 2002 r. sygn. akt [...] oddalił skargę T. H. na tę decyzję, to zgodnie z oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 1999 r. decyzja z dnia [...] września 1989 r. o oddaniu spornych działek w zarząd naruszała prawo tylko o tyle, że wydana została przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy zwrotu nieruchomości, ale naruszenie to nie ma charakteru kwalifikowanego uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji. Ocena sądu dotyczyła zatem kwestii zależności pomiędzy postępowaniem o zwrot, a postępowaniem dotyczącym oddania gruntu w zarząd, zaś przeprowadzone postępowanie nadzorcze ujawniło wskazane wyżej rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji z dnia [...] września 1989 r., dlatego też mając powyższe na uwadze organ odwoławczy orzekł jak w sentencji decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r.
Na decyzję Ministra Infrastruktury skargę (uzupełnioną pismami z dnia 2 oraz 28 lutego 2008 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. H. W uzasadnieniu skarżący zakwestionował tę część zaskarżonej decyzji, w której organ odwoławczy odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. o oddaniu spornych nieruchomości w zarząd. Zdaniem skarżącego cała decyzja z dnia [...] września 1989 r. powinna być uchylona a wywłaszczone działki zwrócone skarżącemu, ponieważ zostały uznane za zbędne na cel uzasadniający wywłaszczenie. Skarżący podniósł, że przedmiotowe działki zostały wywłaszczone pod eksploatację [...]. Techniczne możliwości tej eksploatacji wyczerpały się w 1988 r. dlatego też działki te należało zwrócić jej byłemu właścicielowi. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 1999 r. skarżący uznał, że z jego treści wynika, iż oddanie w trwały zarząd nieruchomości w trakcie trwania postępowania o zwrot tych gruntów jest rażącym naruszeniem prawa. Ponadto skarżący uważa, że z treści tego wyroku wynika także, że przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego nieruchomości na cele "turystyka i rekreacja" nie mieści się w pojęciu infrastruktury społecznej, o której mowa w art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ponieważ takie przeznaczenie nie mówi o przeznaczeniu na ogólnodostępną masową rekreację. Przekazanie przedmiotowych gruntów na potrzeby letniskowe nie spełnia warunku ogólnodostępności, bo jest to przeznaczenie na potrzeby określonego kręgu osób (ośrodek wczasowy zamknięty) i dlatego Minister Infrastruktury winien był stwierdzić nieważność całej decyzji o przekazaniu spornych nieruchomości w zarząd, a nie jedynie w części.
Równocześnie skarżący wyjaśnił, że niekorzystny dla niego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2002 r. dotyczący odmowy zwrotu wywłaszczonych działek był przedwczesny, ponieważ decyzja Wojewody z dnia [...] maja 2000 r. została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 kpa i podlega uchyleniu z mocy prawa tj. art. 379 Kpc. W tej sytuacji skarżący uznał swoją skargę za całkowicie uzasadnioną.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji administracyjnej nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które uzasadniałoby jej uchylenie.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne dotyczyło oceny prawidłowości wydania przez Ministra Infrastruktury decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. wydanej w przedmiocie oddania, na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t. j: z 1989 r. Dz. U. Nr 14, poz. 74, ze zm.) określonych w tej decyzji nieruchomości w zarząd Kopalni [...] "[...]". Przedmiotem tego postępowania nie była zatem kwestia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości na rzecz skarżącego. Dlatego też wszelkie zarzuty zawarte w skardze, a odnoszące się do postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w K. z dnia 27 lutego 2002 r. sygn. akt [...] oddalającym skargę T. H., nie mogły wywrzeć oczekiwanego przez skarżącego skutku. Zgodnie bowiem z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).
Równocześnie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100 (który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie), wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Niezbędne jest zatem dokonanie analizy treści uzasadnienia tego wyroku. W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak długo wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199). Sprawa odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. oddającej w zarząd Kopalni [...] "[...]", na potrzeby letniskowe wczasowiczów, sporne nieruchomości była już rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SA 1392/98). W wyroku z dnia 21 maja 1999 r. Sąd ten uchylając wydane w tej sprawie decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 1998 r. oraz wcześniejszą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1997 r. wyraził pogląd, że "przesłanki powodujące stwierdzenie nieważności decyzji należy rozpatrywać w odniesieniu do stanu prawnego, jaki obowiązywał w dacie wydania decyzji, której zarzucana jest nieważność. Wydanie decyzji przekazującej w zarząd państwowej jednostce organizacyjnej część nieruchomości, której zwrotu domaga się poprzedni właściciel, przed ostatecznym rozstrzygnięciem jego wniosku niewątpliwie narusza prawo. Czy w przypadku tej sprawy naruszenie to ma charakter kwalifikowany prowadzący do stwierdzenia nieważności decyzji ustanawiającej zarząd, czy też jest to naruszenie prawa o mniejszym ciężarze gatunkowym, na to materiał dowodowy zgromadzony przez organy orzekające w sprawie nie daje jednoznacznej odpowiedzi.(...) Zatem dla oceny czy decyzja o przekazaniu w zarząd omawianych gruntów K.[...] "[...]" jest zgodna z prawem, czy też i w jakim stopniu prawo narusza, niezbędne jest ustalenie, czy wywłaszczona nieruchomość mogła zostać zwrócona byłemu właścicielowi. (....) Czy jednak grunty te w świetle w/w art. 74 (obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) mogłyby zostać zwrócone poprzedniemu właścicielowi, tego w sposób jednoznaczny nie można na podstawie zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego ustalić. Okoliczność to ma natomiast jak zaznaczono istotne znaczenie dla oceny, czy decyzja z [...] września 1989 r. przekazująca wzmiankowane grunty w zarząd K.[...] "[...]" rażąco naruszała prawo. Jeżeli bowiem w sprawie nie zachodziły okoliczności podane w cytowanym art. 74 ust. 1 jako przeszkoda zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, to w sytuacji, gdy omawiane grunty stały się zbędne na cel, dla którego zostały wywłaszczone, a były właściciel wystąpił z żądaniem ich zwrotu, to organ administracyjny nie mógł zwrotu tego odmówić. W takim przypadku oddanie gruntów zamiast poprzedniemu właścicielowi innemu podmiotowi w zarząd na zasadach ogólnych stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 74). W przypadku natomiast gdy przeszkodą w zwrocie wywłaszczonej nieruchomości są zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewidujące jej przeznaczenie na cele wymienione w w/w art. 74 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. uniemożliwiające zwrot nieruchomości, to wprawdzie zadysponowanie przez organ administracyjny przedmiotowym gruntem przed zakończeniem toczącego się postępowania o zwrot tych nieruchomości w trybie określonym art. 74 stanowi naruszenie prawa - ponieważ niemożność zwrotu nieruchomości jest wynikiem postępowania administracyjnego zakończonego stosowną decyzją i dopiero wówczas możliwe jest dysponowanie taką nieruchomością - ale naruszenie to nie ma charakteru kwalifikowanego uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji." Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, że "jeżeli przeznaczenie tej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego o którym mowa jest inne niż to przewiduje cyt. art. 74 ust. 1 (to znaczy nie stoi na przeszkodzie zwrotowi) to przekazanie tej nieruchomości nawet w zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego innemu niż poprzedni jej właściciel podmiotowi rażąco narusza prawo." Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że "ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów takich jak: decyzja Naczelnika Miasta i Gminy S. z [...] września 1985 r. odmawiająca zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, a także decyzja organu wojewódzkiego z [...] października 1985 r. utrzymująca tę decyzję w mocy oraz wyrok NSA OZ w K. z 17 kwietnia 1986 r. [...] wynika, że plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy S. zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy S. z [...] listopada 1984 r. przewidywał dla nieruchomości objętych decyzją z [...] września 1989 r. przeznaczenie na cele "ogólnodostępnej masowej rekreacji" (mieściłoby się to w pojęciu infrastruktury społecznej wymienionej w art. 74 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. jako przesłanka uniemożliwiająca zwrot nieruchomości). Nie wiadomo, bo z decyzji z [...] września 1989 r. przekazującej sporne nieruchomości w zarząd K.[...] "[...]" to nie wynika, czy plan ten obowiązywał również w dacie jej wydania, czy też był zmieniony. Gdyby plan ten wówczas obowiązywał to przekazanie gruntów w O. i K. Kopalni ma "potrzeby letniskowe wczasowiczów" (jak stwierdza decyzja przekazująca) - a więc potrzeby określonego kręgu osób - nie pozostawałoby zdaniem Sądu w zgodzie z postanowieniami tego planu zakładającymi dla terenów, o których mowa przeznaczenie na cele rekreacji ogólnodostępnej - masowej. Są to jednak z powodu braków w materiale dowodowym sprawy tylko spekulacje myślowe." W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postępowanie wyjaśniające w tej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uchylił decyzje organów obu instancji.
Obecnie odwołując się do oceny prawnej zawartej w tym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organy ustaliły, że w dniu wydania kwestionowanej decyzji, czyli w dniu [...] września 1989 r. na terenie gminy S. obowiązywał ogólny plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy S. z dnia [...] listopada 1984 r. Nr [...]. Zgodnie z zapisami tego planu parcele gruntowe położone w O. znajdowały się w terenach o przeznaczeniu: parcela nr [...] - turystyka i wypoczynek, parcela nr [...] - turystyka i wypoczynek oraz uprawy polowe i ogrodnicze, natomiast parcela gruntowa nr [...] położona w K. znajdowała się w terenie o przeznaczeniu uprawy polowe i ogrodnicze. Z informacji tych wynika, że dla żadnej ze spornych działek plan nie przewidywał przeznaczenie na cele "ogólnodostępnej masowej rekreacji", o którym to przeznaczeniu czynił rozważania Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku z dnia 21 maja 1999 r. W tej sytuacji rozstrzygnięcia wymagała kwestia, czy rzeczywisty zapis planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu wydania decyzji o przekazaniu spornych nieruchomości w zarząd, mieścił się w pojęciu "infrastruktury społecznej" wymienionej w art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a co za tym idzie stanowił przesłankę uniemożliwiającą zwrot nieruchomości, czy też nie. Zgodnie z treścią (obowiązującą na dzień wydania kwestionowanej decyzji) art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel uzasadniający wywłaszczenie. Nieruchomość nie podlega zwrotowi, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przeznaczenie tej nieruchomości na cele uspołecznionego budownictwa mieszkaniowego, skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego oraz infrastruktury społecznej i technicznej. Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że w pojęciu "infrastruktury społecznej i technicznej" mieści się przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego spornych terenów na cele turystyki i wypoczynku, z zgodne z którymi niewątpliwie można uznać zagospodarowanie działek na potrzeby letniskowe wczasowiczów. Nie spełnia zaś tego warunku w żaden sposób przeznaczenie na cele letniskowe wczasowiczów terenów dla których plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał przeznaczenie pod uprawy polowe i ogrodnicze. Podkreślić należy, że ani z treści decyzji o przekazaniu spornych gruntów w zarząd, ani z akt sprawy, nie wynika, a skarżący nie poparł swojego w tej kwestii twierdzenia żadnymi dowodami bądź wyjaśnieniami, żeby przeznaczenie na cele letniskowe wczasowiczów spornych nieruchomości oznaczało przeznaczenie ich pod "ośrodek wczasowy zamknięty". W szczególności jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Urzędu Miejskiego w S. z dnia 10 czerwca 2007 r. zgodnie ze szczegółowymi ustaleniami planu dla jednostki [...] "Turystyka i wypoczynek" teren ten częściowo jest wykorzystywany pod istniejącą eksploatację złóż kruszywa, zaś proponowanym sposobem zagospodarowania terenu był "[...]." Podsumowują powyższe Sąd stanął na stanowisku, że kwestionowana decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. przekazała sporne nieruchomości w zarząd Kopalni [...] "[...]" na cele letniskowe. Tak określony cel zagospodarowania był zgodny z przeznaczeniem w miejscowym planie tylko tej części przekazanych nieruchomości, która położona była w jednostce "[...] - turystyka i wypoczynek", czyli działki nr [...] oraz część działki nr [...] objętej tym przeznaczeniem. Cel ten mieścił się w pojęciu "infrastruktury społecznej i technicznej" wynikającym z treści art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a co za tym idzie stanowił przesłankę uniemożliwiającą zwrot tych nieruchomości jej byłemu właścicielowi. Zatem w stosunku do tych nieruchomości decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa (można by było co najwyżej mówić o wydania w tej części decyzji z naruszeniem prawa, jako że trwało w tym czasie jeszcze postępowanie o zwrot spornych działek). Odmiennie natomiast ocenić należy sytuację w stosunku do tej części decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1989 r., co do której obowiązujący w dacie wydania tej decyzji plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał wykorzystanie gruntów pod "uprawy polowe i ogrodnicze", czyli części decyzji dotyczącej objętej tym zapisem planu części działki nr [...] oraz działki nr [...]. W tym przypadku przekazanie przedmiotowych nieruchomości na cele letniskowe było niezgodne z ich przeznaczeniem w miejscowym planie i nie mieściło się w pojęciu "infrastruktury społecznej i technicznej" wynikającej z treści art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., a co za tym idzie nie stanowiło przesłanki uniemożliwiającej zwrot tych nieruchomości jej byłemu właścicielowi. W tej sytuacji w tej części decyzja o przekazaniu w zarząd została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co prawidłowo orzekł Minister Infrastruktury w decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że postępowanie nadzorcze w przedstawionej sprawie zostało należycie przeprowadzone. Wydane rozstrzygnięcie oparte zostało o prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa oraz właściwą analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia.
Z wyżej wyjaśnionych względów, mając również na uwadze ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 1999 r. sygn. akt I SA 1392/98, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło