I SA/Wa 356/04
WyrokWSA w Warszawie2005-04-27
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Irena Kamińska, Cezary Pryca
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie ustalając precyzyjnie jej granic i przeznaczenia, a także nie badając kwestii wyłączenia organu prowadzącego postępowanie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia granic i przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto, sąd podzielił stanowisko NSA dotyczące wyłączenia organu prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, która stanowi własność miasta.Stan faktyczny
Skarżąca L. A. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej aktem notarialnym z 1974 r. na cele budowy osiedla mieszkaniowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym przepisów o wyłączeniu organu. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając nieruchomość za niezbędną na cel wywłaszczenia, jednak sąd uznał postępowanie dowodowe za niewystarczające.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądzono od Wojewody na rzecz L. A. kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Irena Kamińska NSA Cezary Pryca (spr.) Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi L. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2003 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz L. A. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Wa 356/04
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2004 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2003 roku numer [...] Prezydenta W.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że aktem notarialnym z [...] września 1974 roku repertorium [...] sporządzonym w trybie art.6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 10, poz.64 ze zmianami) L. A. sprzedała Skarbowi Państwa-Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] zabudowaną nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] (obecnie [...]) oznaczoną jako działka numer [...] o powierzchni [...] m², dla której to nieruchomości była urządzona księga wieczysta Kw. [...].
Przy sporządzaniu aktu notarialnego została okazana decyzja o lokalizacji inwestycji z [...] lipca 1972 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W. ustalająca lokalizację osiedla mieszkaniowego W. (część południowa) na terenie położonym w W. w dzielnicy [...] w granicach oznaczonych na szkicu będącym załącznikiem do decyzji. Z treści aktu notarialnego wynika, że w skład terenu objętego treścią decyzji lokalizacyjnej weszła także nieruchomość objęta treścią aktu notarialnego.
W dniu 31 sierpnia 1992 roku L. A. wystąpiła o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] o powierzchni [...] m² wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w związku z budową osiedla mieszkaniowego C.
Z protokołu oględzin nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] składającej się z działek oznaczonych numerami [...] i [...] o powierzchni [...] m², sporządzonego w dniu [...] sierpnia 1997 roku wynika, że teren w/w nieruchomości jest porośnięty trawą, drzewami akcji, a przez działki przebiega ciąg pieszy (polny) stanowiący dojście do pobliskiego bazaru, a od strony ulicy [...] znajdują się dwie latarnie.
Z pisma Urzędu Gminy W. z 22 kwietnia 1997 roku wynika, że nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] składająca się z działek gruntu oznaczonych numerami [...] o powierzchni [...] m² i [...] o powierzchni [...]m², na podstawie decyzji z [...] czerwca 1992 roku numer [...] Wojewody [...], stanowi własność Gminy W.
Z pisma Urzędu Gminy W. Wydział Architektury z 3 kwietnia 1997 roku wynika, że decyzja lokalizacyjna z [...] lipca 1972 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W. jest nadal aktualna. Ponadto w treści pisma organ administracji publicznej podał, że według kserokopii fragmentu planu realizacyjnego "[...]", zatwierdzonego decyzją z dnia [...] czerwca 1975 roku numer [...] Urzędu Miasta W. Wydział Urbanistyki i Architektury, na terenie działki położonej w W. przy ulicy [...] o powierzchni [...] m² zaprojektowano ciągi spacerowe i zieleń wokół żłobka.
Z treści pisma Urzędu Gminy W. Wydział Architektury z 14 czerwca 2002 roku wynika, że nieruchomość położona w W. przy ulicy [...]o powierzchni [...] m² jest zadrzewiona, a w części południowej przebiega sieć telekomunikacyjna , natomiast w części północno-zachodniej przebiega fragment sieci kanalizacyjnej oraz południowa jej część znajduje się w liniach rozgraniczających ulicy [...].
Aktem notarialnym z [...] grudnia 1997 roku Repertorium [...] numer [...] Gmina W. oddała w użytkowanie wieczyste z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe W. Spółdzielni Budowlano- Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w W., niezabudowany grunt o łącznej powierzchni [...] m² położony w W. a składający się z szeregu działek szczegółowo opisanych w treści aktu notarialnego w tym z działki oznaczonej numerem [...].
Zawiadomieniem z dnia 16 maja 2000 roku Sąd Rejonowy [...] powiadomił o wpisie w księdze wieczystej Kw. [...], W. Spółdzielni Budowlano- Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w W. jako użytkownika wieczystego działek gruntu opisanych w treści księgi wieczystej, w tym działki oznaczonej numerem [...].
Decyzją z dnia [...] marca 2003 roku numer [...] Prezydent Miasta W. odmówił zwrotu L. A. nieruchomości oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] m² stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] o powierzchni [...] m², a nabytej przez Skarb Państwa aktem notarialnym z [...] września 1974 roku Repertorium [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2004 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2003 roku numer [...] Prezydenta Miasta W.
Na decyzję z dnia [...] lutego 2004 roku numer [...] Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła L. A. Skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego a w szczególności art.136 ust. 3 i art.137 ustawy z dnia 21sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a w szczególności art.24 § 1 pkt.1 i pkt.4 k.p.a. a także art.26 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.7 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego tak aby istniały podstawy do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Ponadto w oparciu o przytoczone przepisy prawa oraz uwzględniając treść art.107 § 3 k.p.a. na organach administracji publicznej ciąży obowiązek dokonania wszechstronnej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i uzasadnienie swojego stanowiska w sposób wymagany przez przepisy ustawy.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że aktem notarialnym z dnia [...] września 1974 roku Repertorium [...] L. A. sprzedała, w trybie art.6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 10, poz.64 ze zmianami), zabudowaną nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] (obecnie [...]) składającą się z działki gruntu oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m², dla której to nieruchomości była urządzona księga wieczysta Kw. [...]. Oznacza to, że przedmiotem umowy sprzedaży była konkretna nieruchomość, w konkretnych granicach, o konkretnej powierzchni, mająca uregulowany stan prawny zaewidencjonowany przy pomocy dokumentów znajdujących się w księdze wieczystej. Natomiast przy sporządzaniu aktu notarialnego została okazana decyzja z [...] lipca 1972 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W. zmieniona w części dotyczącej szkicu lokalizacyjnego decyzją z dnia [...] lutego 1974 roku Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta W., ustalająca lokalizację osiedla mieszkaniowego W. (część południowa) na terenie położonym w W. w dzielnicy [...] w granicach oznaczonych na szkicu stanowiącym załącznik do tych decyzji. W tym miejscu stwierdzić należy, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia, czy zabudowana działka gruntu położona w W. przy ulicy [...] oznaczona numerem [...] o powierzchni [...] m², będąca przedmiotem opisanego wyżej aktu notarialnego, weszła w skład działki gruntu położonej w W. i oznaczonej numerem [...], a także brak jest podstaw do uznania, iż "wywłaszczona" działka gruntu stanowi obecnie część działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m². Bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego, popartego opinią biegłego geodety z mapą geodezyjną do celów prawnych nie jest możliwe w oparciu o mało precyzyjne i nie odwołujące się do żadnych dokumentów geodezyjnych pisma Urzędu Gminy W. ustalić, że mamy do czynienia z tożsamymi działkami gruntu bądź, że działka o numerze [...] stanowi część dawnej działki oznaczonej numerem [...] będącej przedmiotem "wywłaszczenia".
Ponadto stwierdzić należy, że skarżąca wniosek o zwrot nieruchomości złożyła w dniu 31 sierpnia 1992 roku, jednak z uwagi na datę rozstrzygania sprawy i treść art.233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 46/00, poz.543 ze zmianami), przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zastosowanie znajdowały przepisy wymienionej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do treści art.136 ust.3 (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji) ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli zgodnie z art.137 ustawy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast przepis art.137 ust.1 (w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji ) stanowił, że nieruchomość uważa się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Zadaniem więc organu administracji publicznej było ustalenie czy nieruchomość objęta treścią aktu notarialnego sporządzonego w trybie art.6 ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stała się zbędna na cel na który została "wywłaszczona". Z tych względów konieczne było ustalenie, jaki był cel "wywłaszczenia" nieruchomości oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] m². Ustalając aktualny przebieg granic działki oznaczonej dawniej numerem [...] o powierzchni [...] m² będzie można stwierdzić czy cel dla którego działka ta została kupiona w trybie powołanego wyżej przepisu prawa został zrealizowany, pamiętając jednocześnie, że zgodnie z treścią art.136 ust.3 i art.137 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami można zwrócić także część nieruchomości.
Wreszcie stwierdzić należy, że z treści kserokopii postanowienia z [...] marca 2004 roku numer [...] Wojewody [...] wynika, że nieruchomość objęta treścią zaskarżonej decyzji stanowi własność W. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowane w uchwale składu 7 sędziów tegoż Sądu z 19 maja 2003 roku sygnatura akt OPS 1/03 ( ONSA 2003/4/115), w której Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art.24 § 1 i 4 k.p.a. co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a i lit.c, art.152, art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło