I SA/Wa 356/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Daniela Kozłowska (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego W. T. kwotę 630 (sześćset trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta P. decyzją z [...] czerwca 2009 r. nr [...], powołując m.in. przepisy art. 8 ust. 1 pkt 3, ust. 3 i 13, art. 10 ust. 3, art. 19 pkt 4, art. 81, art. 81, 86 ust. 7 i ust. 7a oraz art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), ustalił od W. T. opłatę za pobyt małoletniego B. T. w Ośrodku Opiekuńczo -Wychowawczym - Placówce Interwencyjnej w P. Opłaty zostały ustalone za okres od 9 czerwca 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. w wysokości [...] zł; od 1 lipca 2009 r. do 31 października 2009 r. w wys. [...] zł i od 1 listopada 2009 r. do 16 listopada 2009 r. w wys. [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że w wykonaniu postanowienia Sądu Rejonowego P. z dnia [...] czerwca 2009 r. sygn. akt [...] B. T., ur. [...] listopada 1991 r., został umieszczony [...] czerwca 2009 r. w Ośrodku Opiekuńczo - Wychowawczym - Placówce Interwencyjnej w P. Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo - wychowawczej, opłatę ponoszą rodzice do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta P. zmienił powołaną wyżej decyzję w części dotyczącej rodzaju placówki oraz wysokości opłaty i ustalił, że od dnia 1 września 2009 r. do 30 września 2009 r. w Ośrodku Opiekuńczo - Wychowawczym w P. w wys. [...] zł i w Placówce Socjalizacyjnej od 1 października 2009 r. do 31 października 2009 r. w wys. [...] zł, a od 1 listopada 2009 r. do 16 listopada 2009 r. w wys. [...] zł. Jako podstawa prawna tej decyzji wskazany został art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 106 ust. 3 i 5 ustawy o pomocy społecznej. Po rozpatrzeniu odwołania W. T. od decyzji z [...] października 2009 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr KO - [...] uchyliło tę decyzję w całości i orzekło o zmianie decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] czerwca 2009 r. w ten sposób, że ustaliło opłatę od W. T. w Ośrodku Opiekuńczo - Wychowawczej Placówce Interwencyjnej i w Placówce Socjalizacyjnej od 9 czerwca 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. w wysokości [...] zł, od 1 lipca 2009 r. do 31 października 2009 r. w wysokości [...] zł i w placówce socjalizacyjnej od 1 października 2009 r. do 31 października 2009 r. w wysokości [...] zł oraz od 1 listopada 2009 r. do 16 listopada 2009 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 81 ustawy o pomocy społecznej pobyt w placówkach opiekuńczo-wychowawczych jest odpłatny. Opłatę ponoszą rodzice dziecka, ewentualnie opiekunowie prawni lub kuratorzy, jeżeli dysponują dochodami dziecka. Właściwy organ. Prezydent Miasta P., ocenił, iż matka B. T. spełnia przesłanki zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt syna w Ośrodku Opiekuńczo-Wychowawczym. Natomiast w przypadku ojca brak przesłanek do zwolnienia z opłat. Brak jest podstaw do żądania pomniejszenia opłaty za czas samowolnego opuszczenia placówki przez dziecko. Opłata obciążająca rodziców lub opiekunów dziecka stanowi ekwiwalent ponoszonych przez placówkę opiekuńczo-wychowawczą kosztów i do takich kosztów należą m.in. koszty czynności podejmowanych w celu realizacji postanowienia sądu o umieszczeniu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. W przypadku ucieczki dziecka z placówki nie można przewidzieć jego powrotu i wobec tego zmniejszenia kosztów związanych z jego umieszczeniem w placówce. Kolegium oceniło, że istnieją podstawy do zmiany decyzji z [...] czerwca 2009 r. ze względu na zmianę z dniem 1 października 2009 r. rodzaju placówki, w której przebywał B. T. Kolegium uznało, że istnieją podstawy do zmiany odpłatności ustalonej w decyzji z [...] czerwca 2009 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] stycznia 2010 r. naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej, zwłaszcza art. 80 ust. 3 i art. 81 ust. 1 poprzez przyjęcie, że B. T. przebywał w placówce rzeczywiście i ponosiła ona koszty jego utrzymania, chociaż naliczona opłata nie miała swojego uzasadnienia, gdyż małoletni w okresie objętym decyzją tylko sporadycznie przebywał w placówce, do której został skierowany przez sąd. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Kolegium wydało decyzję merytoryczną-reformatoryjną, tj. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy, przy czym rozstrzygnięcie co do istoty sprawy jest korzystniejsze dla skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji uchylonej w całości. Kolegium wydając zaskarżoną decyzję nie rozpatrywało odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] czerwca 2009 r. Odwołanie od tej decyzji stanowiło przedmiot sprawy zakończonej postanowieniem SKO z [...] grudnia 2009 r. nr KO [...] o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga została uwzględniona lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Artykuł 138 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (a nie oddalenie odwołania) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Organ odwoławczy nie może również rozszerzyć zakresu sprawy. Z użytego przez ustawodawcę w art. 138 § 1 k.p.a. sformułowania "w tym zakresie" wynika oczywiste ograniczenie dla organu odwoławczego, co oznacza, że organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy może orzekać tylko o mocy prawnej zaskarżonej decyzji. Decyzja organu odwoławczego, która w trybie art. 138 § 1 k.p.a. rozstrzyga o decyzji organu pierwszej instancji, niebędącej przedmiotem odwołania, jest wydana z naruszeniem tego przepisu. Przepis art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. reguluje rozstrzygnięcia merytoryczne organu odwoławczego. Po pierwsze, gdy organ odwoławczy uzna, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, utrzymuje w mocy tę decyzję (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy jest władny uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i orzec co do istoty sprawy. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należało przyjąć, że rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2010 r. wykracza poza uregulowania z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Tymczasem SKO uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o zmianie decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] czerwca 2009 r. Takiej możliwości nie przewiduje powołany przepis. W trybie odwoławczym nie mogło dojść do zmiany decyzji z [...] czerwca 2009 r. także z tego powodu, że decyzja ta, jak wyjaśniło Kolegium w odpowiedzi na skargę była przedmiotem odwołania i wydane zostało postanowienie z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Tak więc w postępowaniu odwoławczym od decyzji z dnia [...] października 2009 r. mogło dojść wyłącznie do uchylenia tej ostatniej i orzeczenia co do istoty sprawy, a nie do zmiany decyzji z [...] czerwca 2009 r. Tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie odwołanie W. T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. powinno odnieść się wyłącznie do prawidłowości decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] października 2009 r. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).