I SA/Wa 357/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 maja 2013 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy Miejskiej L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty Powiatu L. z dnia [...] września 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu L. z dnia [...] września 2012 r., nr [...], orzekającą o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w L., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...] o pow. [...] m², zajętą pod publiczną drogę gminną – ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że Starosta Powiatu L. decyzją z dnia [...] września 2012 r. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za opisaną wyżej nieruchomość, zobowiązując do jego wypłaty na rzecz H. J. - Gminę L. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Organ pierwszej instancji uznał, że przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Decyzję oparto na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] marca 2012 r. sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego W. K. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Gmina L. zarzucając nieprawidłową wycenę wartości rynkowej nieruchomości oraz uchybienia proceduralne. Wojewoda [...] rozpoznając sprawę stwierdził, że dokonana przez organ pierwszej instancji ocena stanu prawnego i faktycznego nie budzi zastrzeżeń. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz podkreślił, że określenie wartości nieruchomości stanowiące podstawę ustalenia odszkodowania, następuje zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. (Dz. U. Nr 165, poz. 985), wydanego w oparciu o delegację ustawową z art. 159 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz standardami zawodowymi (art. 175 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Wojewoda [...] zaznaczył, że w niniejszej sprawie podstawę dla określenia wysokości należnego odszkodowania za utratę prawa własności stanowił operat szacunkowy z dnia [...] marca 2012 r. sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego W. K. Po dokonaniu szczegółowej oceny sporządzonego operatu organ odwoławczy uznał, że czyni on zadość wymogom stawianym przez przepisy prawa, a tym samym określona w operacie wartość nieruchomości mogła być podstawą do ustalenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Wojewody [...] rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest więc prawidłowe, a zobowiązanie Gminy L. do zapłaty odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną nie powinno budzić wątpliwości. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miejska L. zarzucając zaskarżonej decyzji: - naruszenie art. 153 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) w związku z § 4 ust. 2 i ust. 3 w związku z § 36 ust. 1, ust. 4 w związku z § 36 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) poprzez oparcie się na nieprawidłowej (zawyżonej) wycenie rynkowej nieruchomości, co miało wpływ na ustalenie wysokości należnego odszkodowania, a tym samym na rozstrzygnięcie sprawy, - naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 w związku z art. 107 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy podejmowaniu decyzji. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty L. z dnia [...] września 2012 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu [...] kwietnia 2013 r. do Sądu wpłynął z kolei wniosek skarżącej z dnia [...] kwietnia 2013 r. o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na śmierć strony – H. J., która jak wynika z załączonego do wniosku odpisu skróconego aktu zgonu, zmarła w dniu [...] listopada 2011 r. Postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 357/13 Sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesiony przez skarżącą, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że decyzją Starosty L. z dnia [...] września 2012 r., nr [...], utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] ustalono oraz przyznano na rzecz H. J. odszkodowanie w wysokości [...] zł za nieruchomość położoną w L., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...], o pow. [...] m², zajętą pod publiczną drogę gminną – ul. [...] i zobowiązano do jego wypłaty Gminę L. Jak wynika zaś z załączonego do wniosku z dnia [...] kwietnia 2013 r. odpisu skróconego aktu zgonu, H. J. zmarła w dniu [...] listopada 2011 r. Rozstrzygnięcia organów obu instancji skierowane więc zostały do osoby zmarłej. Zauważyć co prawda trzeba, że okoliczność śmierci wskazanej strony postępowania nie była znana organom administracji publicznej w dniu wydawania rozstrzygnięć. Jak wynika bowiem z analizy akt sprawy w postępowaniu przed organami administracji publicznej H. J. reprezentowana była przez K. G. (pełnomocnictwo z dnia [...] września 2004 r.) i to do niej, jako pełnomocnika strony, kierowana była korespondencja organów. Skierowanie zatem wydanych w sprawie rozstrzygnięć do nieżyjącej osoby nie było zawinionym działaniem organu. Nie zmienia to jednak faktu, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji. Jak wyżej wskazano wydane one zostały w stosunku do osoby nieżyjącej, która w chwili ich wydania nie miała już przymiotu strony. W ocenie Sądu stanowi to rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wskazane uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia, właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.