I SA/Wa 3571/14

PostanowienieWSA w Warszawie2015-05-08

Skład orzekający: Aneta Żak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania?
Ratio decidendi
Osobie fizycznej przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że poniesienie kosztów postępowania sądowego wiązałoby się z uszczerbkiem w jej koniecznym utrzymaniu. Sąd przyznał prawo pomocy skarżącej, biorąc pod uwagę jej podeszły wiek, samotne zamieszkiwanie w zdewastowanym budynku, konieczność ponoszenia stałych wydatków na leki, wodę, opał, energię elektryczną oraz zobowiązania podatkowe i koszty remontu, co łącznie wskazywało na niemożność pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego.
Stan faktyczny
Skarżąca J. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w związku ze skargą na postanowienie Ministra Skarbu Państwa o umorzeniu postępowania. Wnioskodawczyni wskazała na trudną sytuację materialną, zamieszkiwanie w zrujnowanym budynku, ponoszenie stałych wydatków na leki, wodę, opał, energię elektryczną, zobowiązania podatkowe oraz koszty remontu. Strona nie była w stanie precyzyjnie określić wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego.
Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy J. B. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. B., H. B., J. B., W. S., D. R., B. B. i R. B. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania prowadzonego w wyniku zażalenia postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie J.B. od kosztów sądowych. W związku z wniesieniem skargi na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania prowadzonego w wyniku zażalenia, skarżąca J. B., w imieniu której działa jej córka H. B., wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w zrujnowanym, pozbawionym instalacji wodnej i grzewczej budynku mieszkalnym (dawny [...]), czerpiąc środki na jego utrzymanie z prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha przeliczeniowych. Wysokości dochodu uzyskiwanego z posiadanego źródła strona nie potrafi wskazać. Skarżąca podała, że jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat), niezdolną do samodzielnej egzystencji, na co wskazuje treść wypisu orzeczenia lekarskiego (k. 66), nad którą stałą opiekę sprawują jej córki. Skarżąca ponosi stałe wydatki na leki ([...] zł w roku 2014, wg wykazu – k. 125), zakup wody pitnej ([...] zł, k. 124), opłaty telekomunikacyjne ([...] zł miesięcznie, k. 61, k. 146-150), opłaty za energię elektryczną, opał ([...] zł za rok 2014, k.127). W roku 2014 r. stronę obciążały zobowiązania podatkowe w wymiarze [...] zł (wg nakazu płatniczego w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2014 – k. 94) oraz dodatkowo koszty remontu domu ([...] zł). Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Wniosek J. B. zasługuje na uwzględnienie, gdyż w świetle informacji przedstawionych przez stronę uprawnione jest stwierdzenie, że poniesienie kosztów postępowania sądowego wiązać się będzie z uszczerbkiem, o którym mowa w powołanym powyżej przepisie. Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, mieszkającą samotnie w przedwojennym budynku wymagającym znacznego remontu, korzystającą ze stałej opieki najbliższych członków rodziny. Strona nie podała wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego, wskazując, że nie zna aktualnego wskaźnika przeliczeniowego, co należy uznać za usprawiedliwione z uwagi na brak obwieszczenia Prezesa GUS w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r. i 2015 r. Zgodnie z ostatnim z ogłoszonych przez Prezesa GUS obwieszczeń wydawanych na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, tj. obwieszczeniu z 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. (MP z 2014 r. poz. 827), dochód z gospodarstwa rolnego skarżącej o pow. [...] ha przeliczeniowych w 2013 r. wynosił [...] zł rocznie, a zatem ok. [...] zł miesięcznie. Osiąganie dochodów na zbliżonym poziomie – tj. w wysokości [...] zł miesięcznie - strona deklarowała w odniesieniu do roku ubiegłego, tj. 2014, co wynika z ustaleń przyjętych w związku z przyznaniem skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym na mocy postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 marca 2014 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Gd 675/13. Mając zatem na względzie powyższe okoliczności, jak również to, że przyjęta do wyliczeń dochodowości gospodarstwa rolnego powierzchnia gospodarstwa skarżącej na przestrzeni ostatnich lat nie uległa istotnej zmianie, a ponadto biorąc pod uwagę rodzaj i klasę użytków rolnych posiadanych gruntów (grunty orne klasy IVb, użytki zielone klasy V i VI – wg danych z wyciągu z rejestru gruntów, k. 81) oraz rodzaj prowadzonej na nich działalności rolnej (uprawy polowe, bez chowu zwierząt – wg danych zawartych we wniosku- polisie ubezpieczenia rolnego – k. 99), należało przyjąć, że wysokość aktualnych dochodów skarżącej nie odbiega znacząco od wysokości dochodów uzyskiwanych przez nią w latach ubiegłych. W tych warunkach stwierdzić należało następnie, że trudne warunki bytowe skarżącej wiążące się z zamieszkiwaniem przez nią w przedwojennym, zdewastowanym budynku dawnego młyna, pozbawionym instalacji grzewczej oraz instalacji hydraulicznej doprowadzającej wodę pitą każą przyjąć, że wygospodarowanie przez skarżącą środków na pokrycie kosztów postępowania wiązałoby się z uszczerbkiem w jej utrzymaniu koniecznym. Zły stan techniczny budynku, w którym mieszka skarżąca sprawia, że koszty remontu uznane muszą być za wydatki konieczne, jako zapobiegające dalszej egzystencji skarżącej, osoby w podeszłym wieku, prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, w warunkach zagrażających jej życiu i zdrowiu. Przyjęta ocena o zasadności zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych uwzględnia także wysokość wskazanych we wniosku stałych wydatków skarżącej, brak oszczędności oraz wartościowych składników majątku (z akt sprawy wynika, że oprócz budynku mieszkalnego, skarżąca posiada jedynie przedwojenne budynki gospodarcze - stodołę, oborę i szopę – zniszczone w 80 %, wg danych zawartych we wniosku - polisie ubezpieczenia rolnego – k. 99). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło