I SA/Wa 358/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [...] września 2010 r., nr [...] odmawiającą przyznania J. S. zasiłku celowego na miesiąc wrzesień 2010 r. na łączna kwotę [...]złotych. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że J. S. w miesiącu wrześniu 2010 r. złożyła do Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. łącznie 15 wniosków, w których wniosła o przyznanie zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup obuwia skórzanego, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup niezbędnej odzieży, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup gazu oraz [...] zł na zakup butli, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na doładowanie telefonu oraz opłacenie abonamentu, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na karnet na basen oraz zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup kostiumu kąpielowego, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup torby na kółkach, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup wody, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup ciśnieniomierza, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup niezbędnych leków oraz [...] zł na zakup szczepionek, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup kołdry z wełny merynosa, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup świec, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup artykułów piśmienniczych oraz zasiłku celowego w wysokości [...]zł na zakup kaloszy. W trakcie przeprowadzonego w dniu [...] września 2010 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że J. S. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, posiada prawo własności domu jednorodzinnego w który zamieszkuje, choć warunki mieszkaniowe są trudne (brak wody bieżącej, prądu, powybijane szyby w oknach). Ustalono ponadto, że J. S. nigdzie nie pracuje, bowiem posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jej jedynym źródłem utrzymania są świadczenia z pomocy społecznej. Ponadto jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. przyznano J. S. pomoc na żywienie w kwocie [...] zł w ramach programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W odwołaniu od decyzji Burmistrza S. z dnia [...] września 2010 r., nr [...] J. S. opisała swoją trudną sytuację życiowa i wyjaśniła, że jest pozbawiona świadczeń. Wskazała ponadto, że jej zdaniem w/w decyzja całkowicie przekracza granice uznania administracyjnego i jest bezzasadna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Jednocześnie Kolegium przytoczyło treść art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i podkreśliło, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza zdaniem organu, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości przez niego określonej. Ponadto organ stwierdził, że analiza całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że organ pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie wyjaśnił podstawy wydania decyzji odmownej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego żądanie zaspokojenia przez organ pierwszej instancji potrzeb J. S. opiewających na łączną kwotę [...] zł znacznie przekracza możliwości finansowe Ośrodka. W miesiącu wrześniu organ ten bowiem dysponował łączną kwotą [...] zł dla średnio 43 rodzin potrzebujących. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że udzielenie zasiłku celowego w kwocie wyższej niż przewidziana na każdego wnioskującego, znacznie zmniejszyłoby zdolność MOPS do świadczenia tej formy pomocy innym potrzebującym. W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa oraz nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. S. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną oraz zarzuciła, że decyzja wydana została jej zdaniem z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)-dalej ppsa. W ocenie Sądu skarga w niniejszej sprawie jest niezasadna, a zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Gminy S. nie naruszają prawa. Na wstępie wskazać trzeba, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wyjaśnić należy, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust.1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma obowiązek utrzymywania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajania wszystkich ich potrzeb i oczekiwań. Szczególnie, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej są ograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i w dobie ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego nieustannie rośnie. Zgodnie z treścią przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powołanego wyżej przepisu wynika – jak słusznie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, co już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego w żądanej przez nią wysokości. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika bowiem, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ powinien kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Odnośnie zarzutu skarżącej dotyczącego przekroczenia przez organy granic uznania administracyjnego wskazać należy, że uznanie to obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jak bowiem wskazano możliwości finansowe organów odpowiedzialnych za udzielenie pomocy nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Tym samym organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o pomoc, a zwłaszcza udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Reasumując zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podkreślić trzeba, że w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zaznaczono, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz, że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącej (która otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak wskazano Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. w okresie objętym zaskarżoną decyzją dysponował na zasiłki celowe łączną kwotą [...] zł, co stanowiło kwotę [...] zł na osobę/rodzinę. Dodatkowo wskazać trzeba, że Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 21. września 2011 r. Jak bowiem wynika z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi udział strony w rozprawie nie jest obowiązkowy. Wprawdzie skarżąca przedłożyła zaświadczenie lekarskie z adnotacją, że zalecane jest leżenie, jednak w okresie objętym powyższym zaświadczeniem dwukrotnie była obecna w siedzibie Sądu (w dniu 19 września przeglądała akta sprawy, a w dniu 21 września składała osobiście pisma procesowe na biurze podawczym). Dlatego też Sąd uznał, że istniała realna możliwość uczestniczenia skarżącej w rozprawie w dniu 22 września 2011 r. i nie uwzględnił powyższego wniosku. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 oraz art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.