I SA/Wa 362/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości o powierzchni [...] m², położonej w K.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zarządzeniem Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] grudnia 1953 r., znak [...] ustanowiony został przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem "[...]". Przewodniczący Komitetu [...] orzeczeniem z dnia [...] września 1963 r. znak [...] stwierdzono przejęcie na własność Państwa wymienionego przedsiębiorstwa. Z orzeczenia tego wynika także, że jako składnik majątkowy przedsiębiorstwa przeszła na własność Państwa nieruchomość m. o powierzchni [...] m², położona w K. wraz ze znajdującymi się na niej budynkami. Minister Przemysłu i Handlu decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. znak [...] stwierdził nieważność zarządzenia z dnia [...] grudnia 1953 r. i orzeczenia z dnia [...] września 1963 r. w części dotyczącej nieruchomości gruntowej. W odniesieniu do ustanowienia przymusowego zarządu oraz stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa stwierdził, że zarządzenie i orzeczenie wydane zostały z naruszeniem prawa. Podstawę prawną zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stanowią przepisy art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, które mają zastosowanie także do nieruchomości przejętych na własność Państwa na podstawie aktów prawnych wymienionych w art. 216 wymienionej ustawy. Skarb Państwa nie nabył przedmiotowej nieruchomości w drodze wywłaszczenia i nie mają w związku z tym zastosowania w tej sprawie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu nieruchomości. Dokonana przez Starostę [...] ocena jest prawidłowa i wynika z niej brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o zwrot nieruchomości. W takiej sytuacji organ orzekający miał obowiązek umorzyć postępowanie zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdyż stało się ono bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. F. zarzuciła wydanym decyzjom naruszenie art. 105 k.p.a. polegające na bezzasadnym przyjęciu, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania oraz art. 107 k.p.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji. Skarżąca podniosła, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienie wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdza brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dna 18 kwietnia 1995 r., sygn. SA/Łd 2424/94 (ONSA 1996, z. 2, poz. 80). Minister Przemysłu i Handlu decyzją z [...] grudnia 1995 r. stwierdził nieważność zarządzenia z dnia [...] grudnia 1953 r. i orzeczenia z dnia [...] września 1963 r. Do Starosty [...] skierowany został wniosek o zwrot nieruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji występuje oczywista sprzeczność polegająca na przyjęciu za podstawę prawną zwrotu art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdy w dalszej części uzasadnienia organ konkluduje, że nie mają w tym przypadku zastosowania przepisy tej ustawy. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. występuje, gdy brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego i wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. Szczególne znaczenie ma odróżnienie przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż byłoby to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 1992 r., sygn. I S.A. 1289/91 (ONSA 1992, z., poz. 17) stwierdził, że brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony. Cytowany wyrok, a także inne orzeczenia NSA wskazują, że jeżeli strony postępowania administracyjnego są zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty, to umorzenie postępowania, które kończy formalnie postępowanie w danej sprawie, oznacza uchylenie się organu administracji od rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty i jest sprzeczne z art. 104 § 1 i 2 k.p.a., a także narusza przepis art. 105 § 1 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania, a zatem wydane decyzje naruszają art. 105 § 1 k.p.a. W wyniku przeprowadzonego postępowania organy przyjęły, że nieruchomość nie spełnia przesłanek do jej zwrotu określonych w art. 136 i 137 w związku z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 Nr 46, poz. 543 ze zm.). Oznaczało to konieczność wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, a nie orzekanie o bezprzedmiotowości postępowania. Zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. jest niezasadny. Przepis ten określa składniki decyzji i warunki, jakim powinno odpowiadać jej uzasadnienie. Wydane decyzje spełniają te warunki i Sąd nie dopatrzył się sprzeczności pomiędzy jej podstawą prawną i podanym uzasadnieniem. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.