I SA/Wa 362/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. i K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty W. z dnia [...] października 2009 r., Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. Decyzją z dnia [...] marca 1970 r., nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej zatwierdziło podział nieruchomości położonej w Z., przy ul. [...], [...] i [...] , dla której prowadzony był zbiór dokumentów [...]. Na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1959 r. Nr 31, poz. 138), przeszły działki o łącznej powierzchni [...] m2. M. i K. K. wystąpili o wypłatę odszkodowania za ww. grunt przejęty na rzecz Skarbu Państwa do Burmistrza Miasta Z.. Wniosek został w dniu 14 stycznia 2008 r. przekazany zgodnie z właściwością. Decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] Starosta [...] odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość uregulowaną w zbiorze dokumentów [...], położona w Z., przy ul. [...], [...] i [...] (obecnie [...]), która przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1970 r., nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że z protokołu wprowadzenia w posiadanie działek budowlanych powstałych w wyniku przeprowadzonego podziału uprzednio wymienionej nieruchomości wynika, iż na rzecz Skarbu Państwa, przeszły działki: nr [...], o pow. [...] m2, nr [...], o pow. [...] m2, nr [...], o pow. [...] m2 oraz teren pod ulicę i sięgaczem o pow. [...] m2 łącznie daje pow. [...] m2, tj. 33% ogólnej powierzchni nieruchomości. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli M. i K. K. Zostało ono następnie uzupełnione pismami z dnia 4 listopada 2009 r., 23 listopada 2009 r. i 9 grudnia 2009 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że objęta wnioskiem o przyznanie odszkodowania nieruchomość przeszła nieodpłatnie na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1970 r., nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości w Z., przy ul. [...], [...] i [...]. Organ odwoławczy dodał, iż w związku z podziałem na rzecz Skarbu Państwa została przejęta pow. [...] m2, co stanowiło 33% powierzchni dzielonej nieruchomości. W myśl art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach 33% powierzchni gruntów objętych podziałem, przechodziło na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania, z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane, umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Zatem przejście tych gruntów nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa, a organ pierwszej instancji nie miał podstaw do orzekania co do odszkodowania. Obecne przepisy nie przewidują możliwości ustalenia odszkodowania za grunty, które przeszły wówczas z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, bowiem brak odszkodowania za przejęty na rzecz Skarbu Państwa ww. grunt wynikał z ówcześnie obowiązujących regulacji prawnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i jednocześnie stwierdził, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy, mogące mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Natomiast art. 119 ww. ustawy stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w każdym postępowaniu administracyjnym winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z utrwalona linią orzecznictwa i stanowiskiem doktryny stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji (np. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92 ONSA 1995 nr 1 poz. 32, wyrok 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r.), przy czym interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny, konkretny i oparty o przepis prawa administracyjnego. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa) Zgodnie z art. 8 k.c. zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. W konsekwencji w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania; nie mogą też być do niej kierowane, wydane w sprawie, akty administracyjne. W przedmiotowej sprawie na etapie postępowania organ nie zweryfikował w sposób prawidłowy kręgu stron postępowania. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że decyzje zostały skierowane do R. G. i J. B., a więc do osób nieżyjących w dniu wydania tych aktów, co wynika ze znajdujących się w aktach sądowych skróconych odpisów aktów zgonu tych osób. Powyższe oznacza, iż w toku postępowania administracyjnego organy prowadzące postępowanie naruszyły prawo w sposób wskazany w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z udziałem zmarłych R. G. i J. B., do których skierowano wydane akty administracyjne zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji, co musiało skutkować stwierdzeniem nieważności wymienionych na wstępie decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83). Tego rodzaju uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd zgodnie z art. 119 § 1 ppsa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjętą w sprawie decyzję. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.