I SA/Wa 372/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: - Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie ukarania grzywną H. G. postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu [...] stycznia 2018 r. H. G. (dalej również jako: wnioskodawczyni, skarżąca) wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa (dalej jako Komisja) z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] o nałożeniu na nią grzywny (dalej jako postanowienie). W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że wiedzę o tym, iż to ona osobiście a nie Prezydent W. (dalej jako prezydent) jest podmiotem ukaranym grzywną nabyła w dniu [...] stycznia 2018 r. z przekazów medialnych oraz z informacji opublikowanej na stronie internetowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA) pod adresemhttp://bip.warszawa.wsa.gov.pl/137/490/komunikaty-rzecznika-prasowego.html w związku z wydanym przez ten Sąd postanowieniem w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1866/17 o odrzuceniu skargi prezydenta na powołane wyżej postanowienie. Skarżąca podniosła, że postanowienie to zostało doręczone na adres pełnomocnika prezydenta a nie do niej jako H. G., która zdaniem Komisji jak i Sądu jest adresatem ww grzywny. Jednocześnie wnioskodawczyni wskazała, że okoliczności uchybienia terminu do wniesienia skargi na to postanowienie nie były przez nią zawinione, gdyż nie mogła wiedzieć, że jest uznawana za podmiot ukarany oraz że pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. zwróciła się do Komisji z wnioskiem o doręczenie jej ww. postanowienia. Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżąca złożyła stosowną skargę w tym przedmiocie. W odpowiedzi na powyższy wniosek Komisja wniosła o jego odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Zdaniem Komisji wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie wynikającym z treści art. 87 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.) gdyż wg treści komunikatu zamieszczonego w BIP WSA informacja o postanowieniu zapadłym w sprawie I SA/Wa 1866/17 została opublikowana w dniu [...] stycznia 2018 r. o godz. [...], zatem nadanie w dniu [...] stycznia 2018 r. wniosku o przywrócenie terminu należało uznać za spóźnione. Niezależnie od powyższego zdaniem Komisji argumentacja skarżącej, że o ukaraniu jej grzywną dowiedziała się z przekazów medialnych, nie znajduje potwierdzenia w czynnościach procesowych dokonywanych w trakcie postępowania administracyjnego i egzekucyjnego. Komisja podniosła, że po pierwsze: postanowienie zostało ogłoszone na rozprawie, po drugie: zostało ono doręczone pełnomocnikowi skarżącej, działającej jako piastun organu wykonawczego Miasta W. w dniu [...] września 2017 r. a przy tym, jak wynika z akt sprawy, na adres domowy skarżącej zostało wysłane odebrane przez nią osobiście upomnienie z dnia [...] października 2017 r. wzywające do uregulowania należności wynikającej z ww postanowienia. Zdaniem Komisji nie ma też żadnych podstaw, aby rozdzielać osobę piastuna od pełnionej funkcji, zwłaszcza że H. G. została wezwana na rozprawę w celu złożenia zeznań w charakterze reprezentanta osoby prawnej, tj. gminy; na żadnym etapie postępowania nie kwestionowała też skuteczności doręczenia postanowienia dokonanego na adres pełnomocnika. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii jej wniosku o doręczenie postanowienia - Komisja wyjaśniła, iż postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...], rozpatrzyła go odmownie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 i 87 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek (złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia) postanowi przywrócenie terminu. W ocenie Sądu wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożony został w terminie. Skarżąca – jak wskazała we wniosku - o tym, że postanowieniem to ona jako osoba fizyczna, tj. H. G. (a nie prezydent) została ukarana grzywną dowiedziała się w dniu [...] stycznia 2018 r. z przekazów medialnych oraz informacji opublikowanej na stronie internetowej WSA w Warszawie. Zatem w dniu [...] stycznia 2018 r. ustała przyczyna uchybienia terminu, stąd wniosek o przywrócenie tegoż terminu złożony w dniu [...] stycznia 2018 r. został wniesiony w terminie ustawowym. Jednocześnie wraz z ww. wnioskiem skarżąca złożyła skargę na powołane postanowienie Komisji z dnia [...] sierpnia 2017 r. W tym zakresie, co oczywiste, daty i godziny ogłoszenia przez rzecznika WSA w Warszawie komunikatu o zapadłym postanowieniu w sprawie I SA/Wa 1866/17 nie można utożsamiać z oficjalnym i skutecznym terminem dowiedzenia się przez skarżącą o treści postanowienia z [...] sierpnia 2017r. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku należy stwierdzić, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić wówczas, gdy strona we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, że mimo całej staranności, z przyczyn od niej niezależnych, nie mogła dokonać czynności w terminie. W tym zakresie pożądane jest zachowanie pewnego kompromisu polegającego na wyważeniu obiektywnego miernika staranności i zasad formalizmu a przy tym i specyficznego charakteru sprawy gdy chodzi o stronę podmiotową. Jak wynika z akt sprawy [...] sporne postanowienie o ukaraniu grzywną osoby fizycznej tj. H. G. jako piastuna organu wykonawczego gminy, zostało doręczone pełnomocnikowi prezydenta na adres zewnętrznej kancelarii a nie na adres urzędującego prezydenta. Jest to istotne zastrzeżenie - gdyż w przeciwnym razie, tj. gdyby ww postanowienie zostało doręczone bezpośrednio prezydentowi na adres urzędu miasta, wówczas (co słusznie podniesiono w odpowiedzi Komisji) nie do zaakceptowania byłoby rozdzielenie funkcji prezydenta jako organu gminy, któremu doręczono postanowienie i osoby piastującej tę funkcję. Zapoznanie się z treścią postanowienia czy to jako prezydent czy to jako osoba fizyczna piastująca ww funkcję – musiałoby skutkować uznaniem takiego doręczenia za w pełni skuteczne. Do akt [...] zostało złożone pełnomocnictwo dla profesjonalnego pełnomocnika udzielone przez Prezydenta W. H. G. do reprezentowania prezydenta. Tymczasem prezydent nie może nikogo ustanowić pełnomocnikiem do reprezentowania "prezydenta". Prezydent jako organ zarządzający (wykonawczy) gminy może reprezentować tylko gminę, zatem i pełnomocnictwa, których udziela - mogą upoważniać do działania w imieniu gminy a nie w imieniu jego samego. Działania prezydenta uważa się bowiem za działania gminy jako osoby prawnej, natomiast sam prezydent w obrocie po prostu nie występuje. Czym innym jest jego działanie jako organu administracji. W świetle art. 39 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875) prezydent jest jednoosobowym organem administracji publicznej w rozumieniu przepisów kpa. Zgodnie z art. 268a kpa organ administracji publicznej może upoważnić w formie pisemnej pracowników danej jednostki organizacyjnej do wydawania decyzji czy postanowień (podobnie art. 39 ust. 2 ww ustawy o samorządzie gminnym). Wówczas mamy do czynienia z tzw. "pełnomocnictwem administracyjnym" prezydenta jako organu administracji, ale to ostatnie, co oczywiste, nie występuje w kontrolowanej sprawie gdyż w przekonaniu Sądu w sprawach przed Komisją prezydent reprezentuje gminę. (por. G. Bieniek, W sprawie reprezentacji gminy jako osoby prawnej, Rejent 2013, nr 2, s. 21 i n). Wobec tego skargi wniesione przez pełnomocnika prezydenta, zarówno w sprawie I SA/Wa 1866/17 jak i w sprawie I SA/Wa 71/18, Sąd w tym składzie odrzucił - jako złożone przez podmiot nie posiadający zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 p.p.s.a. (vide uzasadnienia postanowień zapadłych w ww sprawach). Prezydent jako reprezentant gminy (osoby prawnej) nie może być podmiotem praw i obowiązków, nie posiada własnej "struktury" czy np. własnego budżetu. Zadania, jakie na podstawie przepisów szczególnych realizuje prezydent – wykonuje na rachunek i odpowiedzialność gminy jako jednostki samorządu terytorialnego a nie w imieniu własnym. Nie można przy tym uznać za skuteczne doręczenia dokonanego do rąk pełnomocnika prezydenta (nawet gdy prezydentem tym jest ta konkretnie ukarana osoba fizyczna), skoro samo pełnomocnictwo złożone do akt sprawy jest wadliwe. W tym stanie rzeczy doręczenie postanowienia do rąk zewnętrznego, a przy tym wadliwie ustanowionego, pełnomocnika nie może skutkować przyjęciem, że osoba fizyczna, która udzieliła pełnomocnictwa działając wówczas jako piastun organu osoby prawnej – została skutecznie powiadomiona o treści postanowienia doręczonego w ten sposób ustanowionemu pełnomocnikowi. Skarżąca jako osoba fizyczna czyli H. G. mogła być zresztą wezwana przed Komisję jako strona w trybie art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2017r., poz. 718 ze zm.) jako "osoba działająca w charakterze organu administracji publicznej". W dniu [...] sierpnia 2017r. została jednak wezwana w charakterze organu gminy i została ukarana grzywną jako piastun tego organu. Jako osoba fizyczna posiada zdolność sądową w rozumieniu art. 25 § 1 ppsa i jednocześnie legitymację skargową w rozumieniu art. 32 ppsa a także zdolność procesową w rozumieniu art. 26 § 1 ppsa. Jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jako osoby legitymowanej, należało zatem uwzględnić. Skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu gdyż nie doręczono mu orzeczenia może złożyć skargę w terminie zastrzeżonym dla innych "uczestników" bądź w terminie późniejszym – o ile złoży skutecznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. (vide postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2011r. w sprawie I OSK 2044/10). Ponieważ postanowienie weszło do obrotu, w tym sensie, że zostało wystosowane na zewnątrz i było przedmiotem skargi prezydenta w sprawach I SA/Wa 1866/17 i I SA/Wa 71/18 a także komisja odmówiła doręczenia go skarżącej, na obecnym etapie postępowania nie można mówić, że nie weszło ono do obrotu a przez to nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi. Nie można także uznać za uzasadnione twierdzenia, iż skarżąca nie dochowała należytej staranności. Prawidłowe doręczenie adresatowi orzeczenia o ukaraniu karą porządkową obciąża organ administracji a nie podmiot ukarany. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.