I SA/Wa 373/24
WyrokWSA w Warszawie2024-08-28
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Łukasz Trochym, Justyna Wtulich-Gruszczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość o charakterze leśnym, stanowiąca własność osób fizycznych w dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej, mogła zostać przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e tego dekretu?Ratio decidendi
Nieruchomości ziemskie przeznaczone na cele reformy rolnej na podstawie dekretu z 6 września 1944 r. musiały mieć charakter rolniczy. Lasy i grunty leśne, które nie miały charakteru rolniczego, co do zasady nie przechodziły na własność Państwa z mocy tego dekretu, chyba że spełniały kryteria określone w dekrecie z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów. W niniejszej sprawie, mimo że nieruchomość miała charakter leśny, podstawą wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej było przejęcie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, co uzasadniało prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie oceny tej podstawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie, że las stanowiący część majątku ziemskiego, położony na określonych parcelach, nie podlegał reformie rolnej na podstawie dekretu PKWN z 1944 r. Organ I instancji (Wojewoda) stwierdził, że nieruchomość ta miała charakter leśny i nie podlegała reformie rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy tę decyzję. Skarb Państwa – Lasy Państwowe wniosły skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących reformy rolnej i procedury administracyjnej. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Łukasz Trochym asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska Protokolant stażysta referent Magdalena Biadoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa- [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2023 r. nr DNI.rn.625.149.2023 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 18 grudnia 2023 r., nr DNI.rn.625.149.2023 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] od decyzji Wojewody Wielkopolskiego z 23 maja 2019 r., nr SN-IV.7515.15.2017.11, z wyłączeniem co do działek nr [...] i [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonej części.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że wnioskiem z 21 stycznia 2017 r. Z. S. wystąpiła do Wojewody Wielkopolskiego o wydanie decyzji stwierdzającej, że las stanowiący część majątku [...], położony na parcelach katastralnych nr [...], stanowiący byłą własność B. P. juniora i W. H., nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 1 z późn. zm.). Wnioskodawczyni podała, że objęta wnioskiem część majątku [...], o pow. 236.93.09 ha, w dniu wejścia w życie dekretu stanowiła własność B. P. Juniora i jego siostry W. H., którzy nabyli ją w wyniku spadkobrania po rodzicach S. P. (zmarłej w 1941 r.) i B. P. (zmarłym w 1943 r.). Organ przedstawił następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości.
Decyzją z 23 maja 2019 r. Wojewoda Wielkopolski stwierdził, że dawne parcele katastralne nr [...], ujęte uprzednio w księdze wieczystej [...] tom I karta 2, o łącznej pow. 236.93.09 ha, stanowiące w dacie ich przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własność B. P. juniora oraz W. H., jako spadkobierców B. P. seniora i S. z G. P., nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że objęta wnioskiem nieruchomość, wchodząca w skład dawnego majątku [...], w dniu wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej stanowiła tereny o przeznaczeniu leśnym i taki charakter miała także przed 1939 r. Przeznaczenie tego terenu zostało zachowane również po jego przejęciu na rzecz Skarbu Państwa. W związku z powyższym w ocenie organu I instancji dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej nie mógł być podstawą do przejęcia objętej wnioskiem nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Odwołanie od decyzji Wojewody złożyło Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...].
Postanowieniem z 10 lipca 2019 r., nr GZ.rn.625.196.2019 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził niedopuszczalność odwołania Nadleśnictwa [...] od decyzji Wojewody w zakresie, w jakim odnosi się do obecnych działek nr [...] i [...], z uwagi na brak interesu prawnego Nadleśnictwa.
Decyzją z 18 lipca 2023 r., nr GZ.rn.625.180.2019 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 23 maja 2019 r. w zaskarżonej części. Po wydaniu tej decyzji Minister pozyskał informację, że E. D., będąca stroną postępowania zmarła [...] lipca 2023 r. W związku z powyższym decyzją z 5 września 2023 r., nr DNI.rn.625.116.2023 Minister stwierdził nieważność decyzji z 18 lipca 2023 r. wskazując, że została ona skierowana do osoby zmarłej. Żadna ze stron nie złożyła wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Organ wykazał następstwo prawne po E. D..
Rozpoznając sprawę Minister wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (w pierwotnym brzmieniu), na cele reformy rolnej przeznaczone miały być nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych w ramach tej powierzchni. Zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu zastosowania przepisów dekretu ma ustalenie znaczenia terminu "nieruchomość ziemska". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06 wskazał, że na cele reformy rolnej mogły być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadały celom, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie może tu zatem chodzić o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d i e dekretu. Biorąc zatem także pod uwagę przedmiot tego dekretu, jakim jest reforma rolna, należy uznać, że nieruchomość ziemska w rozumieniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej to taka, która ma charakter rolniczy (wyroki NSA z:
21 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 851/05, 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 287/08, 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 906/08 oraz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10).
Organ podkreślił, że można określić, jakie przesłanki musiała spełniać nieruchomość, aby na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mogła być przejęta na cele reformy rolnej, tj. była to nieruchomość: ziemska o charakterze rolniczym; stanowiąca własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych; spełniająca normy obszarowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, nadająca się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu. Administracyjny tryb rozstrzygania, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu ustanawia § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, na podstawie którego wydana została decyzja Wojewody Wielkopolskiego z 23 maja 2019 r.
Wniosek złożony został na podstawie § 5 rozporządzenia i dotyczy on oceny podpadania pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu dawnych parcel katastralnych nr [...], ujętych uprzednio w księdze wieczystej [...] tom I karta 2, o łącznej pow. 236,9309 ha, stanowiących w momencie ich przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własność B. P. juniora oraz W. H..
Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w zaświadczeniu z 23 marca 2017 r. wskazał, że w księdze wieczystej [...] tom I karta 2 (zamkniętej 29 września 1967 r. i przeniesionej do kw. [...]) figurowały w dziale I wskazane parcele oznaczone jako: rola, łąka, las - ogólny obszar 236,9309 ha, a w dziale II (właściciel) Skarb Państwa Polskiego (Wojewódzki Urząd Ziemski w [...]) na podstawie art. 2 ust. (1) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz zaświadczenia Wojewody [...] z 23 października 1946 r., L.dz. [...]. Wpisano 4 listopada 1946 r.
Przedłożona przez pełnomocnika wnioskodawczyni poświadczona za zgodność z oryginałem kopia ww. pisma Wojewody [...], skierowanego do Sądu Grodzkiego Wydziału Hipotecznego w [...] zawiera informację, że
nieruchomość [...] tom I karta 2 o pow. 236.93.09 ha, dla której jako właścicieli wskazano ziemianina B. P. seniora i jego żonę S. z d. G., podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na tę podstawę przejęcia przedmiotowej nieruchomości wskazują również dokumenty przekazane przez Archiwum Akt Nowych przy piśmie z 5 maja 2017 r., w tym ewidencja nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Stan na 1 stycznia 1949 r., w którym objętą przedmiotowym postępowaniem nieruchomość określono
jako "[...] H" ("[...] I" to nieruchomość należąca uprzednio do P.
jun.). W ewidencji tej wskazano, że nieruchomość "[...] II", należąca uprzednio do P. seniora o pow. 236,9309 ha składała się wyłącznie z użytków leśnych.
W rubryce "Wyłączone z zapasu ziemi lasy na podstawie Dekretu 12.12.44 wody" (ostatnie słowo prawdopodobnie zostało dodane omyłkowo) wskazano całą powierzchnię tej nieruchomości, tj. 236,9309 ha. Analogiczne informacje widnieją w Wykazie państwowych nieruchomości o charakterze rolnym - na Ziemiach Dawnych i wszelkiego rodzaju - na Ziemiach Zachodnich, stan na 1 stycznia 1951 r., w którym wskazano całą powierzchnię tej nieruchomości jako obszar nie stanowiący zapasu ziemi - Lasy w posiadaniu Adm. Lasów Państwowych. Wykaz ten nie zawierał rubryki dotyczącej powierzchni lasów przejętych na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. 1944 nr 15 poz. 82).
Zdaniem Ministra zebrane w sprawie dokumenty wskazują jako podstawę przejęcia nieruchomości art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a jedynie w przywołanej wyżej ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wskazano, że lasy w tej nieruchomości (stanowiące całość jej powierzchni) zostały wyłączone z zapasu ziemi na podstawie dekretu leśnego. Minister zauważył, że takie wyłączenia na podstawie dekretu leśnego miały miejsce, gdy nieruchomość miała co do zasady charakter rolniczy (a zatem mogła zostać przejęta na podstawie dekretu o reformie rolnej), lecz występowały na niej lasy, których powierzchnia spełniała warunek wynikający z art. 1 dekretu leśnego, tj. przekraczała 25 ha. W przypadku nieruchomości [...] Tom I karta 2 przekazane przez Archiwum Akt Nowych dokumenty jednoznacznie wskazują, że nieruchomość ta nie miała użytków rolnych, a wyłącznie leśne.
Z przekazanego przy wniosku Z. S. uwierzytelnionego odpisu kontraktu zdania z 22 września 1934 r., wynika, że B. P. senior wraz z żoną S. z G. P. zdali na rzecz swojego syna - B. P. juniora majętność [...] obszar dworski dobra rycerskie, o pow. całkowitej 994,2468 ha, z wyłączeniem lasów, które pozostawili dla siebie - o powierzchni około 238 ha.
Kolejnym istotnym dowodem w sprawie jest przekazana przez Starostwo Powiatowe w [...] przy piśmie z 7 kwietnia 2017 r. matrykuła katastralna gromady [...], w której wskazano użytki dla poszczególnych parcel wchodzących w skład nieruchomości [...] Tom I karta 2. Z dokumentu tego jednoznacznie wynika, że w latach 30-40 XX wieku nieruchomość miała charakter leśny- użytki inne niż las stanowiły niewielką jej część.
Organ wskazał, że z przekazanego przez Archiwum Państwowe w [...] przy piśmie z 23 maja 2017 r. ogólnego opisu lasu majętności [...], powiat [...] wynika, że ogólny obszar lasu w tym majątku wynosił 345,52 ha, jednak należy podkreślić, że dokument ten powstał przed zbyciem przez B. P. seniora i jego żonę S. z G. P. części majątku na rzecz ich syna, tj. w czerwcu 1934 r. W dokumencie tym wskazano, że powierzchnia lasu zwiększała się w związku z przeznaczaniem kolejnych terenów do zalesiania. W momencie przejmowania na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości [...] (części należącej do B. P. juniora i części stanowiącej współwłasność dzieci B. P. seniora i jego żony S. z G. P.) powierzchnia lasów była większa i wynosiła łącznie ponad 400 ha.
Minister podzielił stanowisko Wojewody, że obszar nieruchomości [...] Tom I karta 2 w momencie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej stanowił lasy, a nie użytki rolne, nie stanowił zatem nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 dekretu.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu Nadleśnictwa [...], że podstawą przejęcia tego majątku na rzecz Skarbu Państwa był dekret leśny, w związku z czym postępowanie prowadzone przez Wojewodę na podstawie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.
W ocenie Ministra z zebranych w sprawie dokumentów, a w szczególności z przywołanych wyżej księgi wieczystej [...] Tom I karta 2 oraz skierowanego do Sądu Grodzkiego Wydziału Hipotecznego w [...] wniosku Wojewody [...] z 23 października 1946 r. jednoznacznie wynika, że
podstawą przejęcia tej nieruchomości był dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, a konkretnie art. 2 ust. 1 lit. e tego dekretu. Taka podstawa została wskazana również w ewidencji i wykazie nieruchomości ziemskich podlegających przejęciu na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, przekazanych przez Archiwum Akt Nowych.
W tej sytuacji Wojewoda miał podstawę do wydania merytorycznej decyzji na
podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych. Tym samym za bezzasadne organ odwoławczy uznał zarzuty Nadleśnictwa [...] dotyczące bezprzedmiotowości postępowania oraz braku interesu prawnego wnioskodawczyni.
Podsumowując organ stwierdził, że będąca przedmiotem postępowania nieruchomość stanowiąca las nie miała charakteru rolniczego i nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożył Skarb Państwa -Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, ewentualnie o ich uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu, a także art. 7, 8, 77, 105 § 1, 107 § 3 i 156 § 1 pkt 2 kpa. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zażył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Podnieść należy, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywało możliwość złożenia przez stronę zainteresowaną wniosku o wyłączenie nieruchomości spod działania tego dekretu. W myśl § 5 rozporządzenia orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu należało do kompetencji wojewódzkich urzędów ziemskich, od decyzji których służyło stronom prawo odwołania do Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych.
Oznacza to, że wniosek o ustalenie czy nieruchomość lub jej część podpadała lub nie pod przepisy dekretu o reformie rolnej, rozpoznawany był w postępowaniu administracyjnym, a rozstrzygnięcie zapadało w formie decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt OPS 2/06 stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Natomiast takiej instytucji prawnej nie przewidywał dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82), ani też rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Narodowego z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 4, poz. 16).
Zatem dla oceny, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej właściwy jest organ administracji oraz sądy administracyjne. Natomiast kwestię zasadności przejęcia lasów w trybie powołanego wyżej dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, mogą badać wyłącznie sądy powszechne. Sąd Najwyższy w uchwale z 22 kwietnia 1994 r., sygn. akt III CZP 50/94 oraz w uchwale z 27 kwietnia 1994 r., sygn. akt III CZP 54/94 wyjaśnił, że skoro dekret z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na rzecz Skarbu Państwa został uchylony na podstawie art. 6 ustawy z 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) i nie ma przepisu, który by przewidywał właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie tego uchylonego już obecnie dekretu, to spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Jednakże, co istotne, w niniejszej sprawie działki leśne wskazane w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji o łącznej pow. 236.93.09 ha zostały przejęte na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powyższe wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] z 23 marca 2017 r. oraz zaświadczenia Wojewody [...] z 23 października 1946 r. Jak wskazał Sąd Rejonowy w powyższym zaświadczeniu, w dziale II księgi wieczystej [...] Tom I karta 2 Skarb Państwa (Wojewódzki Urząd Ziemski w [...]) został wpisany na podstawie zaświadczenia Wojewody [...] z 23 października 1946 r. Natomiast z powyższego zaświadczenia wynika, że przedmiotowa nieruchomość gruntowa podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Taka podstawa została wskazana również w ewidencji i wykazie nieruchomości ziemskich podlegających przejęciu na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, przekazanych przez Archiwum Akt Nowych.
Wskazać należy, że dekret z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie 13 września 1944 r. i z tą datą wszystkie nieruchomości ziemskie objęte dekretem ex lege przeszły w całości, bez żadnego wynagrodzenia, na własność Skarbu Państwa. Był to akt wywłaszczeniowy. Realizacja reformy rolnej była często dokonywana w sposób wadliwy, a przejmowane nieruchomości niejednokrotnie nie spełniały kryteriów pozwalających na ich wywłaszczenie w ramach reformy rolnej (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10). Jak wyżej zaznaczono przepis § 5 rozporządzenia pozwala na naprawnienie nieprawidłowości i rozstrzyganie sporu, czy określona nieruchomość podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
W przedmiotowej sprawie nie jest jednak przedmiotem oceny, który dekret (o reformie rolnej czy o przejęciu lasów) powinien być właściwą podstawą przejęcia przedmiotowej nieruchomości. Istotne jest bowiem to, że z treści zaświadczenia Wojewody [...] (Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...]) z 23 października 1946 r. będącego podstawą wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej.
Powyższe z kolei oznacza, że istnieje podstawa do prowadzenia postępowania w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. wyroki NSA: z 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1563/07; z 19 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2213/22). Chybione są więc zarzuty dotyczące naruszenia § 5 ust. 1 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz art. 105 § 1 kpa.
Przepis art. 2 ust. 1 dekretu stanowił, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą "nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym", a po noweli dekretu, która weszła w życie 19 stycznia 1945 r. "nieruchomości ziemskie".
Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89 stwierdził, że ustawodawca poprzez określenie nieruchomości przymiotnikiem "ziemskie", miał
na względzie mienie nieruchome, które ma charakter rolniczy.
Wniosek taki znajduje uzasadnienie zarówno w tytule dekretu, jak też w treści niektórych przepisów dekretu oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu.
Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej.
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II CK 653/04 podniósł, że z przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie wynika, aby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości nie mające charakteru "ziemskiego", a więc działki budowlane niepozostające w funkcjonalnym związku z gospodarstwem rolnym, a także nieruchomości leśne.
Oznacza to, że lasy i grunty leśne wchodzące w skład majątków ziemskich podlegających przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie przechodziły, co do zasady, na własność Państwa na podstawie tego dekretu, lecz podlegały przejęciu na własność Państwa z mocy prawa, o ile spełniały kryteria określone w dekrecie z 12 grudnia 1944 r. o
przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.
Wbrew zarzutom skargi organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a następnie ocenił go w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 kpa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało skonstruowane w sposób zgodny z art. 107 § 3 kpa. Organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł. Nie sposób zatem uznać, że naruszył art. 6, 7, 8, 9, czy 80 kpa.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło