I SA/Wa 374/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania M.J., decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta W. przez Dyrektora [...] Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] ustalającą opłatę w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia [...] kwietnia 2012 r. za pobyt A.W. w Zespole [...] w W. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta W. przez Dyrektora [...] Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] sierpnia 2012 r. ustalono od M.J. opłatę w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia [...] kwietnia 2012 r. za pobyt małoletniej córki A.W. w placówce opiekuńczo-wychowawczej – Zespole [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887) za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą opłatę miesięczną w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Stosownie z ust. 2 powołanego przepisu za ponoszenie opłaty o której mowa w ust. 1 rodzice odpowiadają solidarnie. Z akt sprawy wynika, iż w trakcie wszczętego postępowania M.J. nie wykonała wezwania organu z dnia [...] lipca 2012 r. do przekazania informacji dotyczących miejsca pobytu lub zamieszkania ojca A.W. – M.W., który na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w W. [...] Wydział [...] z dnia [...] września 2010 r. sygn. akt [...] został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką. Ponadto, pomimo prawidłowego pouczenia o przysługującym prawie do wglądu w akta sprawy i możliwości udokumentowania swojej sytuacji bytowej, nie brała czynnego udziału w sprawie. W szczególności nie skorzystała z możliwości przedstawienia dokumentów określających jej sytuację dochodową, zdrowotną i majątkową. Zatem organ I instancji stwierdził, że w przypadku M.J. nie można zastosować zapisów uchwały Rady Miasta W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w części dotyczącej odstąpienia od ustalenia przedmiotowej opłaty, bowiem nie udokumentowała ona swojej sytuacji materialno-bytowej, ani nie wystąpiła z wnioskiem w tej sprawie. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M.J., podnosząc, że w dniu [...] lipca 2012 r. wysłała na adres organu dane adresowe M.W.. Wskazała również, iż adres w/w znany jest także w ośrodku, w którym przebywa córka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania, podzieliło przedstawione w sprawie stanowisko organu I instancji. Organ stwierdził, że M.J., pomimo zawiadomienia jej pismem z dnia [...] lipca 2012 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt córki w Zespole [...] w W., nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie przedłożyła żadnych dokumentów określających jej sytuację dochodową, zdrowotną i majątkową, ani nie złożyła w tym przedmiocie wniosku. Wobec czego brak było możliwości zastosowania zapisów uchwały Rady W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w części dotyczącej odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. Natomiast z treści art. 193 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wynika obowiązek opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, który spoczywa solidarnie na jego rodzicach. Przy czym obowiązek ten może zostać ograniczony lub zniesiony tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w przepisach prawa. Odstąpienie od opłaty, umorzenie opłaty w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenie terminu płatności lub też rozłożenie na raty nie jest obligatoryjne, co oznacza, że właściwy organ ma prawo a nie obowiązek zastosowania wymienionej ulgi. Jednocześnie organ może zastosować ulgę pod warunkiem, iż osoba zainteresowania spełnia przesłanki określone w przepisach i jest w stanie to udowodnić poprzez złożone przez siebie dokumenty, bowiem osoba zainteresowana musi aktywnie współpracować z organem m. in. poprzez pozostawanie z nim w kontakcie i przedkładanie na wezwanie żądanych dokumentów. Zatem w interesie odwołującej jest wykazanie, że ma ona prawo do zastosowania wobec niej żądanej ulgi, czego w przedmiotowej sprawie odwołująca nie wykazała. Jednakże niezależnie od tego organ odwoławczy zauważył, iż odwołująca może wystąpić o umorzenie ustalonej należności w całości lub w części, stosownie do § 3 powołanej uchwały. Organ ma również możliwość na wniosek zainteresowanej rozłożenia płatności na raty lub odroczenia terminu spłaty. Jednocześnie w przypadku wystąpienia z wnioskiem o zastosowanie ulgi odwołująca powinna złożyć dokumenty będące podstawą do jej udzielenia. Kwestionując prawidłowość decyzji Kolegium M.J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazała, że organ prowadził postępowanie niedbale nie uwzględniając istotnych informacji dotyczących przede wszystkim ojca dziecka i jego adresu zamieszkania, czym – zdaniem skarżącej – wyłączył go ze sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 193 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Stosownie do powołanego przepisu za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą opłatę miesięczną w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Zgodnie z ust. 2 w/w przepisu za ponoszenie opłaty o której mowa w ust. 1 rodzice odpowiadają solidarnie. Przepis ten stosuje się również do rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub których władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (ust. 6). Opłatę, o której mowa we wskazanym art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w placówce opiekuńczo-wychowawczej (art. 194 ust. 1 ustawy). Przy czym Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. (art. 194 ust. 2). Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (art. 194 ust. 3). Powyższe przepisy statuują zatem zasadę odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, a umorzenie w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty lub odstąpienie od jej ustalenia zostały przekazane do właściwości starosty (w przedmiotowej sprawie Prezydenta W.), który wydając decyzję w tym przedmiocie winien – zgodnie z zapisami uchwały Rady W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] - kierować się przede wszystkim sytuacją rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową osób zobowiązanych tj. w niniejszej sprawie rodziców. Wskazać jednak należy, że rodzic dziecka musi mieć świadomość, że dopóty, dopóki jego dziecko przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest z mocy przepisów prawa obowiązany do ponoszenia opłaty do wysokości tzw. średniego miesięcznego kosztu utrzymania określonego stosownie do treści art. 196 powołanej ustawy. Obowiązek ten może zostać ograniczony bądź zniesiony tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w przepisach prawa. Zwolnienie z opłaty nie jest bowiem obligatoryjne, co oznacza, że właściwy organ ma prawo, a nie obowiązek zastosowania zwolnienia. Organ może zwolnić z opłat pod warunkiem, że osoba zainteresowana spełnia przesłanki określone w przepisach i jest w stanie to udowodnić poprzez złożone przez siebie dokumenty. Innymi słowy osoba zainteresowana musi aktywnie współpracować z organem między innymi poprzez pozostawanie z nim w kontakcie, przedkładanie na wezwanie dokumentów żądanych przez organ. W interesie jej jest bowiem wykazanie, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do ulgi w ponoszeniu tej opłaty, w tym do częściowego lub całkowitego zwolnienia z jej ponoszenia. Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy skarżąca w trakcie wszczętego postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty wynikającej z przedstawionego przepisu art. 193 ust. 1 pkt 2 nie skorzystała z możliwości przedstawienia dokumentów określających jej sytuację dochodową, zdrowotną i majątkową. Ponadto, pomimo prawidłowego pouczenia o przysługującym prawie do wglądu w akta sprawy i możliwości udokumentowania swojej sytuacji bytowej, nie brała czynnego udziału w sprawie - postawa skarżącej była bierna. Zatem organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły od M.J. opłatę za pobyt małoletniej córki w placówce opiekuńczo – wychowawczej, stwierdzając, że w przypadku M.J. nie można zastosować zapisów uchwały Rady Miasta W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w części dotyczącej odstąpienia od ustalenia opłaty, bowiem nie udokumentowała ona swojej sytuacji materialno-bytowej, ani nie wystąpiła z wnioskiem w tej sprawie. Przy czym w odniesieniu do wskazanego w skardze zarzutu o nie obciążeniu opłatą ojca dziecka, Sąd zauważa, że zobowiązanie to ciąży solidarnie na skarżącej oraz ojcu dziecka – M.W.. Sąd zauważa ponadto, iż w aktach sprawy brak jest pisma skarżącej wskazującego adres zamieszkania M.W., które jak twierdzi skarżąca w dniu 31 lipca 2012 r. wysłała na adres organu I instancji. Dodatkowo w oparciu o art. 196 powołanej ustawy, wysokość opłaty została ustalona prawidłowo stosownie do zarządzenia Prezydenta W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w sprawie ustalenia średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w palcówce opiekuńczo – wychowawczej na terenie W. w 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. Z dnia 30 marca 2012 r., poz. 3029). Mając powyższe na uwadze zdaniem Sądu, a wbrew zarzutom skargi, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.