I SA/Wa 376/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2009 r. sprawy ze skargi E. B. i P. B. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w części odmawiającej stwierdzenia nieważności dwóch decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. z dnia [...] sierpnia 1995 r. co do egzaminu klasyfikacyjnego umożliwiającego uzyskanie świadectwa ukończenia szkoły podstawowej; 2. w pozostałej części oddala skargę; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt 1 nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej solidarnie na rzecz skarżących E. B. i P. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Minister Edukacji Narodowej utrzymał w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty w P. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], która w pkt 1 stwierdzała nieważność dwóch decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. z dnia [...] sierpnia 1995 r. wydanych w przedmiocie zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą przez E. B. i P. B. – w części zobowiązującej rodziców dzieci do działań określonych w punktach: 1, 2 i 4 oraz do przygotowania dzieci do corocznych egzaminów klasyfikacyjnych, ale z wyłączeniem egzaminu klasyfikacyjnego umożliwiającego uzyskanie świadectwa ukończenia szkoły podstawowej, w pkt 2 - odmawiała stwierdzenia nieważności obu decyzji w pozostałej części. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: [...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] stwierdził nieważność dwóch decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. z dnia [...] sierpnia 1995 r. w przedmiocie zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego przez E. B. i P. B. poza szkołą - w części, w której zobowiązywały rodziców dzieci do działań określonych w punktach 1,2 i 4 decyzji oraz do przygotowania dziecka do corocznych egzaminów klasyfikacyjnych, ale z wyłączeniem zobowiązania do przygotowania dzieci do egzaminu klasyfikacyjnego umożliwiającego uzyskanie świadectwa szkoły podstawowej, w pozostałej zaś części - odmówił stwierdzenia nieważności decyzji. Odwołania od powyższego rozstrzygnięcia wnieśli: M. B., E. B. i P. B. twierdząc, że winna zostać stwierdzona niezgodność z prawem obydwu decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. w całości, gdyż obie decyzje z [...] sierpnia 1995 r. rażąco naruszają art. 16 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Odwołujący wywodzili przy tym, iż decyzje Dyrektora Szkoły zostały wydane bez podstawy prawnej, ponieważ - zgodnie z brzmieniem art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty, obowiązującym do dnia 31 grudnia 1995 r., dyrektor szkoły mógł jedynie wyrazić zgodę na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, natomiast nie miał uprawnień do określania warunków spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą a tym bardziej do narzucania obowiązkowych i corocznych egzaminów klasyfikacyjnych, przeprowadzanych przez szkołę w czerwcu. Ponadto odwołujący się zarzucali: brak uzasadnienia prawnego w decyzji [...] Kuratora Oświaty, brak właściwego oznaczenia organu wydającego decyzję poprzez niepodanie jego adresu, nieoznaczenie w decyzji wszystkich podmiotów strony wnioskującej, braku kopii pisma dla wnioskujących i przekazanie pisma pocztą - listem zwykłym bez potwierdzenia daty jego przyjęcia. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Minister Edukacji Narodowej stwierdził, że na wniosek rodzica – M. B. - Dyrektor Szkoły Podstawowej w P. w dniu [...] sierpnia 1995 r. wydał dwie decyzje zezwalające na spełnianie przez E. B. i P. B. obowiązku szkolnego poza szkołą od roku szkolnego 1995/96 w ramach edukacji domowej prowadzonej przez rodziców. Decyzje te zostały wydane na podstawie art. 16 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 95, poz. 425 z późn. zm.), który stanowił, że na wniosek rodziców dziecka dyrektor szkoły może zezwolić na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą. Dziecko spełniające obowiązek w tej formie może otrzymać świadectwo ukończenia szkoły podstawowej na podstawie egzaminu klasyfikacyjnego przeprowadzanego przez szkołę, której dyrektor udzielił zezwolenia na taką formę spełniania obowiązku szkolnego. W tym brzmieniu przepis art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty obowiązywał do dnia 31 grudnia 1995 r. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy organ zauważył, że Dyrektor Szkoły, wyrażając zgodę na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, zawarł jednocześnie w swych decyzjach warunki (wymienione w punktach 1-4), których niespełnienie przez rodziców uczniów będzie podstawą do cofnięcia zgody na spełnianie w tej formie obowiązku szkolnego przez dzieci. W ocenie Ministra Edukacji Narodowej decyzja organu pierwszej instancji była zasadna. Decyzje Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. z dnia [...] sierpnia 1995 r. wydane w sprawie zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą nie naruszyły bowiem prawa poprzez zobowiązanie w nich rodziców do przygotowania dzieci do egzaminu klasyfikacyjnego, umożliwiającego uzyskanie świadectwa ukończenia szkoły podstawowej. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji, nauka w zakresie szkoły podstawowej była obowiązkowa, natomiast ust. 3 tego artykułu precyzował, że obowiązek szkolny dziecka trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 17 lat. Zezwolenie dziecku na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą nie oznaczało zatem – wg organu centralnego - że do jego rodziców nie stosuje się przepisu art. 18 cyt. ustawy określającego obowiązki rodziców dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu, a dyrektor publicznej szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka, przestaje sprawować kontrolę spełniania przez to dziecko obowiązku szkolnego zgodnie z art. 19 tej ustawy. Ostatnio wymieniony przepis określa przy tym, w sposób tylko przykładowy, formy sprawowania przez dyrektora szkoły kontroli spełniania obowiązku szkolnego. W takiej sytuacji – zdaniem organu odwoławczego - nie można było przyjąć, że dyrektor szkoły podstawowej, wydając na podstawie art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji z dnia [...] sierpnia 1995 r., decyzję zezwalającą dziecku na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, nie mógł zobowiązać rodziców do przygotowania dziecka do egzaminu klasyfikacyjnego umożliwiającego uzyskanie świadectwa ukończenia szkoły podstawowej. Obowiązek taki można było wyprowadzić bowiem już wprost z art. 18 w związku z art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty. W tych warunkach – wywodził Minister - nie można też było przyjąć, że regulacja zawarta w art. 16 ust. 8 zdanie drugie cyt. ustawy, w brzmieniu obowiązującym w 1995 r., oznaczała, że dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą, nie było obowiązane do przystąpienia do egzaminu klasyfikacyjnego umożliwiającego uzyskanie świadectwa ukończenia szkoły. Trzeba bowiem mieć na względzie, że zakończenie spełniania obowiązku szkolnego, w stanie prawnym obowiązującym w 1995 r., wyznaczały alternatywnie dwa zdarzenia: pierwszym z nich było ukończenie szkoły podstawowej przez dziecko, a drugim - ukończenie przez nie 17 lat (art. 15 ust. 3 ustawy o systemie oświaty). Minister podkreślił też, że dokumentem zaświadczającym o ukończeniu szkoły podstawowej jest świadectwo jej ukończenia, które uczniowie uczęszczający do szkoły otrzymują, jeżeli otrzymali ze wszystkich przedmiotów i zajęć obowiązkowych określonych planem nauczania roczne stopnie wyższe od stopnia niedostatecznego. Dzieci spełniające obowiązek poza szkołą mogą natomiast uzyskać świadectwo ukończenia szkoły podstawowej tylko po zdaniu egzaminu klasyfikacyjnego. Gdyby więc przyjąć, że przystąpienie do egzaminu klasyfikacyjnego nie było obowiązkowe dla ucznia spełniającego obowiązek szkolny poza szkołą, nie byłoby możliwe ustalenie chwili zakończenia spełniania przez niego tego obowiązku. Odnosząc się natomiast do zarzutów formalnych podniesionych w odwołaniu Minister stwierdził, że nie uzasadniały one uchylenia decyzji [...] Kuratora Oświaty. Zgodnie bowiem z art. 107 § l k.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. oznaczenie organu administracji publicznej, co - w decyzji organu pierwszej instancji - prawidłowo zostało uczynione. Adres organu nie jest zaś elementem jego nazwy i w związku z tym nie musiał być podawany w decyzji. Co do natomiast kwestii związanej z brakiem doręczenia kopii decyzji E. B. i P. B. stwierdzono, że w postępowaniu przed [...] Kuratorem Oświaty strony były reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika a zatem - zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. – pisma były doręczane tylko pełnomocnikowi. Odnosząc się natomiast do zarzutu przekazania stronom decyzji listem zwykłym - a nie poleconym – organ odwoławczy przyznał, że taki tryb doręczenia nie był zgodny z art. 39 k.p.a., który nakazuje doręczanie pism przez pocztę za pokwitowaniem. Jednak naruszenie tego przepisu nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ skarżący nie kwestionowali, faktu doręczenia im decyzji [...] Kuratora Oświaty, a ponadto odwołania od tej decyzji zostały złożone w terminie ustawowym. Również nie wywierały wpływu na rozstrzygnięcie niedomagania gramatyczne, czy ortograficzne decyzji. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnieśli E. B. i P. B. Po sprecyzowaniu skargi na rozprawie w dniu 9 lipca 2009 r., działający w imieniu skarżących, ich pełnomocnik – M. B. ([...]) oświadczył, że skarga dotyczy jedynie tej części decyzji, w której odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1995 r. Wnosząc zatem o uchylenie obu decyzji wydanych w tej sprawie (w zaskarżonej części), skarżący zarzucali organom długotrwałość postępowania oraz twierdzili, że Dyrektor Szkoły w P. wydał kwestionowane decyzje bezprawnie. W skardze akcentowano, że w dacie wydawania spornych decyzji przepisy nie przewidywały żadnych egzaminów klasyfikacyjnych umożliwiających uzyskanie świadectwa ukończenia całej szkoły podstawowej a jedynie egzaminy klasyfikacyjne sprawdzające opanowanie przez dziecko treści programowych ostatniej, ósmej klasy. W rezultacie - wg skarżących - stanowisko organu, który starał się wytworzyć wrażenie, że przepisy art. 15, 18 i 19 ustawy o systemie oświaty tworzą jednolity i przekonywujący kompleks regulacji prawnej, nie było trafne. Podnoszono, że w 1995 r. nie obowiązywały jeszcze przepisy na podstawie których zostały wydane w/w decyzje. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za częściowo uzasadnioną, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były trafne. W szczególności odnosi się to do zarzutu długotrwałości postępowania, który to fakt może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia jedynie w sprawie ze skargi na bezczynność organu. W przypadku natomiast skargi wnoszonej na konkretną decyzję merytoryczną, przewlekłość postępowania nie ma wpływu na treść wyroku wydawanego przez Sąd. Nieuzasadnione było także domaganie się stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji w części, w której Dyrektor Szkoły Podstawowej w P. wydał zezwolenie na spełnianie przez E. B. i P. B. obowiązku szkolnego poza szkołą. O wydanie bowiem takiego zezwolenia wystąpił [...] - M. B. i wydając tego rodzaju zezwolenie Dyrektor Szkoły działał zgodnie z prawem. W myśl bowiem art. 16 ust. 8 cytowanej wyżej ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty Dyrektor Szkoły Podstawowej był uprawniony do wydania tego rodzaju decyzji a zatem w tym zakresie decyzje z dnia [...] sierpnia 1995 r. były wydane na podstawie prawnej i zgodnie z prawem. W tym zakresie zatem skarga podlegała oddaleniu. Przechodząc do dalszych kwestii nadmienić w tym miejscu należy, że w niniejszej sprawie sentencje obu decyzji zawierają wprawdzie jedynie zezwolenie na spełnienie obowiązku szkolnego poza szkołą, ale w uzasadnieniu decyzji nałożono na rodziców dzieci szereg obowiązków stwierdzając, że niespełnienie ich stanie podstawą do cofnięcia decyzji. W związku z powyższym tę część uzasadnienia decyzji, w której nałożono owe obowiązki pod rygorem cofnięcia zezwolenia, zdaniem Sądu, należało traktować jako w istocie rzeczy dalszą część rozstrzygnięcia a nie jego uzasadnienie i pogląd ten wyraził pośrednio również organ nadzoru, co wynikało w treści wydanych obecnie decyzji. Uzasadniając stanowisko, polegające na przyjęciu, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności obu decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. z 1995 r. w części, w której zobowiązywały one rodziców dzieci do przygotowania uczniów do egzaminu klasyfikacyjnego umożliwiającego uzyskanie świadectwa ukończenia szkoły podstawowej, Minister twierdził, iż choć przepis art. 16 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w dacie [...] sierpnia 1995 r. nie przewidywał żadnych warunków dla wydania decyzji zezwalającej dziecku na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, to w związku z treścią takich przepisów jak: art. 15 ust. 2 i 3, art. 18 i art. 19 ustawy o systemie oświaty, było możliwe jednak nałożenie wspomnianego warunku a zatem, w tej części, kwestionowane decyzje nie były wydane bez podstawy prawnej – w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu pogląd ten nie został jednak prawidłowo uzasadniony a w postępowaniu organu brak było konsekwencji. W sprawie było rzeczą bezsporną, że w dniu [...] sierpnia 1995 r. przepis art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty, na podstawie którego to przepisu zostały wydane objęte wnioskiem nadzorczym decyzje, przewidywał jedynie możliwość orzekania przez Dyrektora Szkoły o zezwoleniu na spełnianie przez dziecko obowiązku szkolnego poza szkołą. Dopiero nowela do tej ustawy, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1996 r., pozwoliła Dyrektorowi Szkoły nie tylko na wydawanie zezwolenia na spełnianie przez dziecko obowiązku szkolnego poza szkołą, ale i na określenie warunków tego zezwolenia. Okoliczność przy tym, że w zdaniu drugim art. 16 ust. 8 cytowanej ustawy (w brzmieniu aktualnym na rok 1995) zapisano, iż dziecko spełniające obowiązek w tej formie może otrzymać świadectwo ukończenia szkoły podstawowej na podstawie egzaminu klasyfikacyjnego przeprowadzanego przez szkołę, której dyrektor udzielił zezwolenia na taka formę spełnienia obowiązku szkolnego, nie stanowiła podstawy do wydawania – w tamtym okresie czasu - przez Dyrektora Szkoły decyzji w tym przedmiocie. Z treści omawianej regulacji prawnej wynikało bowiem wprost, kiedy (z mocy prawa) dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą może otrzymać świadectwo ukończenia szkoły podstawowej. Ponieważ zatem Dyrektor Szkoły był uprawniony – w dacie [...] sierpnia 1995 r. - do rozstrzygania w drodze decyzji tylko w przedmiocie zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, nie był on uprawniony do nakładania na stronę warunku wynikającego z mocy ustawy i to jeszcze dodatkowo pod określonym rygorem tj. uzależniając, od wykonania tego warunku, utrzymanie w mocy danego zezwolenia. Zdaniem Sądu również przepisy art. 15 ust. 2i 3, art. 18 i 19 ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] sierpnia 1995 r.) nie dawały podstawy do nakładania na rodziców żadnych warunków przy wydawaniu decyzji zezwalającej na spełnianie przez dziecko obowiązku szkolnego poza szkołą. Przepisy te regulują w sposób ogólny, ramowy kwestie związane z wypełnianiem przez wszystkich zobowiązanych obowiązku szkolnego (niezależnie od jego formy) stanowiąc, iż nauka w zakresie szkoły podstawowej jest obowiązkowa (art. art. 15 ust. 2 ustawy), obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym kończy 17 lat ( art. 15 ust. 3 ustawy). Z kolei zgodnie z art. 19 ust. 1 w/w ustawy Dyrektor Szkoły Podstawowej publicznej kontroluje spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkujące w obwodzie danej szkoły a rodzice – po myśli art. 18 pkt 3 tejże ustawy - są zobowiązani zapewnić dziecku warunki umożliwiające przygotowanie się do zajęć szkolnych. Żaden z powołanych zatem przepisów nie wprowadza wprost konkretnego obowiązku dla rodziców dziecka spełniającego obowiązek szkolny poza szkołą do przygotowania go do egzaminu klasyfikacyjnego umożliwiającego uzyskanie świadectwa ukończenia szkoły. Powyższe przepisy dotyczą wszystkich dzieci uczęszczających do szkoły podstawowej i ich rodziców. W związku z tym brak było podstaw do nakładania takiego obowiązku w drodze decyzji administracyjnej akurat na rodziców dzieci spełniających obowiązek szkolny poza szkołą. O tym, jakie elementy winna zawierać decyzja administracyjna stanowi art. 107 § 1 k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 107 § 2 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które może zawierać decyzja. Takimi dodatkowymi składnikami są m. in.: warunek, termin, zlecenie czy klauzula o natychmiastowej wykonalności decyzji. Aby jednak można było w decyzji zawrzeć owe dodatkowe elementy, przepisy prawa muszą na to zezwalać. Wydaje się przy tym rzeczą niezrozumiałą i niekonsekwentną, że zdaniem organu wymienione wyżej przepisy natury ogólnej, z jednej strony - stwarzały możliwość dla nałożenia na rodziców dzieci warunku przygotowania uczniów do egzaminu klasyfikacyjnego umożliwiającego otrzymanie świadectwa ukończenia szkoły i to pod rygorem cofnięcia zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, a drugiej strony - nie mogły stanowić podstawy dla obowiązku np. rytmicznej pracy edukacyjnej z dzieckiem (pkt 1 decyzji z 1995 r.) czy uzgadniania korekt w programie nauczania, jeśli takie będą wprowadzone (pkt 4 decyzji z 1995 r.). Warunki te - w ten sam sposób, jak uczynił to organ w odniesieniu do obowiązku przygotowania uczniów do egzaminu klasyfikacyjnego – można przecież również w sposób pośredni, domniemany wyprowadzić z obowiązku rodziców zawartego w art. 18 pkt 3 cytowanej ustawy i uprawnień kontrolnych Dyrektora Szkoły Podstawowej (art. 19 ust. 1 ustawy). Powyższe dowodzi zatem – zdaniem Sądu – braku konsekwencji w stanowisku zajętym przez organ, co z kolei powoduje, że odmowa stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji w części dotyczącej warunku obligującego rodziców do przygotowania dzieci do egzaminu klasyfikującego była dowolna i nieprzekonywujaca. Z żadnego bowiem przepisu omawianej ustawy, w wersji obowiązującej w 1995 r., nie wynikała kompetencja dla Dyrektora Szkoły Podstawowej do określania w drodze decyzji warunków udzielonego zezwolenia na spełnianie przez dziecko obowiązku szkolnego poza szkołą. Wspomniana wyżej niekonsekwencja organu centralnego wyraża się także w tym, że pierwotnie, w piśmie adresowanym do M. B. z dnia [...] sierpnia 1997 r. nr [...] podpisanym przez Dyrektora Departamentu [...] W. G., poinformowano stronę, że w świetle obowiązujących przepisów prawnych w dniu wydania przez dyrektora decyzji, szkoła miała prawo i obowiązek przeprowadzić egzamin klasyfikacyjny jedynie w przypadkach: ubiegania się o uzyskanie świadectwa ukończenia szkoły podstawowej lub zrezygnowania ze spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą i ubiegania się o przyjęcie dziecka do jednej z klas szkoły podstawowej (§ 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 maja 1992 r. w sprawie warunków przyjmowania uczniów do szkół publicznych – Dz. U. Nr 42, poz. 186 ze zm.). W związku z treścią odpowiedzi na skargę wypada także wyjaśnić, że w zapadłych do tej pory wyrokach sądów administracyjnych dotyczących obowiązku szkolnego spełnianego przez E. B. i P. B. nie została przesądzona kwestia prawidłowości omawianych decyzji z 1995 r. W odpowiedzi na skargę organ centralny zacytował wprawdzie określone fragmenty zdań zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2001 r. sygn. akt II SA/Po 2071/99, ale były to fragmenty wypowiedzi wyrwane z kontekstu. Podkreślenia natomiast w tym miejscu wymaga okoliczność, że wyrok ten zapadł w sprawie ze skargi na decyzję Kuratora Oświaty w P. z dnia [...] października 1999 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. z dnia [...] października 1999 r., mocą której Dyrektor wyznaczył po raz kolejny termin egzaminów klasyfikacyjnych uczennicy E. B., spełniającej obowiązek szkolny poza szkołą. Treść tej decyzji wskazywała, że od złożenia i wyników egzaminów uzależniono wydanie świadectwa ukończenia klasy [...]. Wyrok ten zatem zapadł w sytuacji, gdy po pierwsze - decyzje Dyrektora Szkoły z dnia [...] sierpnia 1995 r. pozostawały w obrocie prawnym w całości tj. łącznie z warunkami nałożonymi na rodziców dzieci a po drugie - oceniając zasadność w/w decyzji Naczelny Sąd Administracyjny oceniał je wg stanu prawnego obowiązującego w dacie ich wydania tj. wg stanu obowiązującego w 1999 r. Powyższe potwierdza choćby zdanie, w którym Sąd przyznaje, że dyrektor szkoły miał prawo do określenia warunków udzielonego zezwolenia na spełnienie obowiązku szkolnego poza szkołą, które to przecież uprawnienie organ ten uzyskał dopiero w 1996 r. - cyt. "(...) Sąd miał przy tym na względzie, że art. 16 pkt 8 ustawy o systemie oświaty przyznaje dyrektorom szkół kompetencje określania warunków spełnienia obowiązku szkolnego poza szkołą. W powiązaniu z treścią zdania drugiego tego przepisu dojść należy do wniosku, że określenie warunków i terminu egzaminu klasyfikacyjnego stanowi rozstrzygnięcie w przedmiocie warunków spełnienia obowiązku szkolnego poza szkołą". Z tego powodu nie można twierdzić, że kwestia prawidłowości nałożenia na rodziców dzieci zobowiązania polegającego na przygotowaniu uczniów do egzaminu klasyfikacyjnego umożliwiającego uzyskanie świadectwa ukończenia szkoły podstawowej była już przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny, dokonanej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu [...] sierpnia 1995 r. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny zastosować zatem takie same kryteria ocenne do wszystkich warunków zawartych w decyzjach Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. wydanych w dniu[...] sierpnia 1995 r. w przedmiocie obowiązku szkolnego i a ponadto winny mieć na uwadze także to, że aby można było nałożyć w trybie decyzji na stronę obowiązek to musi istnieć odpowiednia regulacja prawna, która na takie działanie pozwala. Jeśli natomiast prawo nie wymaga ustalenia albo określenia praw lub obowiązków w drodze decyzji, to wydana w tej materii decyzja jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z tych przyczyn Sąd uchylił w części zaskarżoną decyzję z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oddalenie skargi w pozostałej części - orzeczono na podstawie art. 151 w/w ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło na podstawie art. 206 cytowanej ustawy.