I SA/Wa 378/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska Asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja sprawy ze skargi I.W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa z dniem 1.01.1999 r. mienia zajętego pod drogę publiczną oddala skargę. I SA/Wa 378/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 73 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (droga wojewódzka nr [...] relacji [...]) położoną w K. przy ul. [...], obręb [...], oznaczonej na mapie podziału nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., jako działka nr [...] o pow. [...] m2, dla której w Sądzie Rejonowym w K. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...]. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i 3 powyższej ustawy nieruchomość pozostająca w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiąca ich własności, a zajęta pod drogę publiczną, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które będzie ustalone i wypłacone według zasad i w trybie określonym w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że sporna nieruchomość stanowiła własność I.W., była zajęta pod drogę publiczną - krajową nr [...], relacji [...], na podstawie uchwały nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. (M. P. z dnia 14 lutego 1986 r., nr 3, poz. 16) w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych, pozostawała też we władaniu Skarbu Państwa. Droga powyższa, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r., w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. z 28 grudnia 1998 r., Nr 160, poz. 1071) stała się w dniu 1 stycznia 1999 r. drogą wojewódzką nr [...]. W tym stanie faktycznym i prawnym stosownie do art. 73 ust. 1 i 3 powyższej ustawy nieruchomości wymienione w decyzji stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Województwa [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...], Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania adwokata T.S. – pełnomocnika I.W. od powyższej decyzji Wojewody [...] z [...] września 2003 r. utrzymał tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniósł, że prowadząc postępowanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną organ orzekający bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r. W przypadku stwierdzenia, że wymienione we skazanym przepisie przesłanki zostały spełnione łącznie, organ wydaje decyzję deklaratoryjną potwierdzającą jedynie stan zaistniały z mocy samego prawa. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, co pozwoliło Wojewodzie na stwierdzenie, że własność tej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. nabyło Województwo [...]. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył w imieniu I.W. pełnomocnik adwokat T.S. zarzucając jej naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy – art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 10 kpa poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, dowolną ocenę tego materiału, brak wskazania faktów, które organ uznał za uzasadnione, dowodów, na których oparł rozstrzygnięcie, a także uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do treści zgromadzonych dowodów przez organy obu instancji, oraz naruszenie prawa materialnego, to jest art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. poprzez ich błędne zastosowanie i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., aby stwierdzić nabycie z mocy prawa określonej nieruchomości koniecznym jest, aby przed dniem 1 stycznia 1999 r. na przedmiotowej nieruchomości urządzona była określona kategoria dróg publicznych (NSA I SA 513/99 LEX nr 54529 w Warszawie, 30 lipca 2001 r.: "Zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomość, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r."). Natomiast z treści dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie, zdaniem pełnomocnika skarżącej wynika, iż na przedmiotowej nieruchomości nie była urządzona taka droga. W dniu [...] lutego 2002 r. [...] Urząd Wojewódzki decyzją nr [...] zatwierdził projekt budowlany dotyczący budowy obwodnicy miasta K. w ciągu drogi krajowej nr [...]. Następstwem wyżej wymienionej decyzji było wydanie postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2002 r. w przedmiocie podziału nieruchomości strony skarżącej na dwie działki "w celu wydzielenia pasa drogi pod projektowaną obwodnicę miasta K.". Również decyzja pochodząca od tego samego organu z dnia [...] września 2002 r. stwierdza, iż utworzona w wyniku podziału działka "stanowić będzie pas drogowy ul. [...]". Powyższa okoliczność potwierdza również treść oferty zakupu nieruchomości na ten cel otrzymanej przez stronę od generalnej Dyrekcji Dróg i Autostrad Oddział w L. Z powyższej argumentacji w sposób wyraźny wynika, iż przedmiotowa działka jest częścią drogi projektowanej i w związku z powyższym art. 73 ust. 1 ustawy, w ocenie strony skarżącej, nie znajduje w tej sprawie zastosowania. Ponadto, zdaniem pełnomocnika skarżącej, zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego faktycznego uzasadnienia w zakresie władania tą nieruchomością przez Skarb Państwa w dniu 31 grudnia 1998 r. Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczy dokonanych przez organ ustaleń faktycznych w sprawie, które nie dość, że zostały oparte o nie pełny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy, to w dodatku dowody zgromadzone oceniono w sposób dowolny. Nadto wbrew twierdzeniom organu drugiej instancji w niniejszej sprawie naruszone zostały podstawowe uprawnienia strony do brania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Stronie nie umożliwiono przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do treści zgromadzonych dowodów czym naruszono powołane w osnowie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podniósł, że skarga stanowi jedynie polemikę z ustaleniami faktycznymi i prawnymi, mającymi oparcie w materiale dowodowym i przepisach prawa i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej badając prawidłowość rozstrzygnięcia będącego przedmiotem oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania administracyjnego. Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu, ponieważ organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), który stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis art. 73 ust. 1 ustawy określa zatem normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek przejścia prawa własności. Są nimi: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oraz władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym przez określenie to należy rozumieć nie tylko zajęcie gruntu pod pas drogowy przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ale także pod leżące w jego ciągu obiekty inżynierskie (np. kanalizacyjne, energetyczne), place postojowe i parkingi, chodniki, ścieżki rowerowe, drzewa i krzewy oraz urządzenia techniczne niezwiązane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.). Władanie zaś nieruchomością oznacza pozostawienie jej w faktycznym władztwie Skarbu Państwa, albo jednostki samorządu terytorialnego. Ustawodawca konstruując w powołanym przepisie art. 73 ust. 1 przesłanki nabycia prawa własności przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, odwołał się do stanów faktycznych, a nie prawnych. Dla spełnienia się tych przesłanek wystarczy stwierdzenie, iż grunt był w tym dniu zajęty pod drogę publiczną, a jednostka samorządu terytorialnego miasta miała przedmiotową nieruchomość we władaniu. Należy zważyć, że przepis art. 73 ust. 1 ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Ma ona bowiem charakter szczególny w stosunku do przepisów wywłaszczeniowych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.), dotyczy nabycia własności, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. w przeciwieństwie do nabycia własności w drodze wywłaszczenia na podstawie powyższej ustawy, która następuje na podstawie decyzji konstytutywnej. Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, iż nieruchomość oznaczona na mapie podziałowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, położona w K. przy ul. [...], obręb [...], dla której w Sądzie Rejonowym w K. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] była zajęta pod drogę publiczną - drogę krajową nr [...] relacji [...] już w roku 1985 r., co wynika z uchwały nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. (M. P. z 14 lutego 1986 r., nr 3, poz. 16) w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (stanowiła część pasa drogowego – tworząc pas bezpiecznego prawoskrętu). Następnie droga ta na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. – w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. z 1998 r., Nr 160, poz. 1071) stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą wojewódzką nr [...], relacji [...]. Zatem na dzień 31 grudnia 1998 r. nieruchomość ta stanowiła własność osoby fizycznej – I.W., była zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu Skarbu Państwa. Zostały więc spełnione wszystkie warunki, z którymi ustawa wiąże powstanie skutku prawnego w postaci przejścia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z dotychczasowego właściciela na Skarb Państwa lub określoną jednostkę samorządu terytorialnego, w tym przypadku Województwa [...]. Nie można zatem, zgodzić się z zarzutami skargi, że na przedmiotowej nieruchomości nie była urządzona droga. To, że w dniu [...] lutego 2002 r. Wojewoda [...] decyzją nr [...] zatwierdził projekt budowlany dotyczący budowy obwodnicy miasta K. w ciągu drogi krajowej nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] września 2002 r. zatwierdził z urzędu projekt podziału spornej nieruchomości w celu wydzielenia terenu zajętego pod część ul. [...] – droga wojewódzka, stanowiącego fragment skrzyżowania z ul. [...] w celu włączenia go do obwodnicy zewnętrznej K. Trasa [...] nie ma znaczenia do rozpoznania niniejszej sprawy. Skarżąca nie przedłożyła natomiast żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. – nie stanowiła drogi publicznej. Z akt sprawy wynika również (pismo Wojewody z dnia [...] września 2003 r.), że strona została poinformowana o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dokumentacyjnym miała możliwość wypowiedzenia się w sprawie, ale z tego nie skorzystała. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.