I SA/Wa 379/18

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich - Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia I. odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostają rodzice. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, w tym domu, mieszkania, nieruchomości rolnej i innej nieruchomości, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Wnioskodawca podał, że rodzice posiadają mieszkanie własnościowe oraz samochód. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że od [...] – stego roku życia leczy się w poradni [...][...]. Podał na jaką chorobę choruje i wyjaśnił, że ze względu na stan zdrowia nie może podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia. Oświadczył, że jego jedynym źródłem dochodu jest renta z ZUS w wysokości [...] zł, która nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych dlatego musi korzystać z pomocy materialnej rodziców. Wnioskodawca podał, że łączny dochód miesięczny jego oraz rodziców wynosi [...] zł netto. Na dochód ten składa się renta wnioskodawcy w wysokości [...] zł, wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę ojca w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę matki w wysokości [...] zł. Wnioskodawca wskazał, że oprócz wydatków na zakup żywności i odzieży miesięcznie przeznacza także środki finansowe na zakup leków w wysokości około [...] zł. W tym stanie sprawy zważono, co następuje : Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 t.j.) zwanej dalej "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zaznaczyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki finansowe, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Analizując dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Pomimo zrozumienia dla sytuacji życiowej wnioskodawcy (choroba), przedstawionej we wniosku brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Jak oświadczył wnioskodawca jego jedynym źródłem dochodu jest renta. Wnioskodawca prowadzi jednak wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i korzysta także z ich pomocy materialnej. Należy wskazać, że dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów zarówno strony jak i jego rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, bądź są zobowiązani do jej alimentacji (art. 252 P.p.s.a.). Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.i o.) regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 K.r.i o.). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w Lex pod nr 6155, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. w ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8). Ponadto, obowiązek alimentacyjny nie został w żaden sposób ograniczony w czasie przez ustawodawcę i występuje także po uzyskaniu przez dziecko pełnoletności. Rodzice i dzieci zobowiązani są bowiem wspierać się wzajemnie na co wyraźnie wskazuje art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy uwzględniono także dochody uzyskiwane przez rodziców wnioskodawcy i ich sytuację materialną. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca utrzymuje się wraz z rodzicami ze stałego dochodu uzyskiwanego przez rodziców z tytułu umów o pracę oraz renty wnioskodawcy o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Rodzice wnioskodawcy posiadają mieszkanie własnościowe oraz samochód. Z uzyskiwanego dochodu ponoszone są wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i samochodu oraz wydatki związane z bieżącymi potrzebami życia codziennego (zakupem żywności, odzieży, inne) i zakupem leków dla wnioskodawcy. W świetle powyższych danych stwierdzono, że nie można uznać wnioskodawcy za osobę ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie stronie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy, gdyż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami z którymi utrzymuje z niemałego dochodu o łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. W ocenie orzekającego, nie można zatem uznać, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Stwierdzono, że wnioskodawca przy pomocy rodziców ma możliwość przy umiejętnym dysponowaniu środkami pieniężnymi przeznaczenia ich części na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Przy czym zaznaczyć należy, że na obecnym etapie postępowania nie ma wymogu reprezentowania wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika, a Sąd z urzędu bada wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Z powyższych względów odmówiono wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249 a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku wnioskodawcy o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 249 a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.